VII SA/Wa 738/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Cieśla po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za czynności kuratorskie postanawia: odrzucić skargę P. P. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej k.p.a.) oraz w związku z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania P. P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., znak [...] przyznającej radcy prawnemu P. P. - kuratorowi wyznaczonemu przez sąd dla nieobecnego uczestnika postępowania – K. Z., wynagrodzenie w łącznej kwocie 60 zł – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie miało następujący przebieg. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] w związku z zadłużeniem K. Z., podjął czynności w sprawie wydania decyzji określającej wysokość nieuregulowanych należności składkowych. Sąd Rejonowy w [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich, na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r., sygn. akt [...], wyznaczył kuratora dla nieobecnej uczestniczki postępowania – K. Z. - radcę prawnego P. P., w celu reprezentowania jej interesów w w/w postępowaniu administracyjnym. Postępowanie administracyjne, z udziałem kuratora, zakończone zostało wydaniem, przez organ rentowy, decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., określającej wysokość zadłużenia z tytułu należnych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Następnie, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., znak: [...], przyznał kuratorowi P. P. - wynagrodzenie w kwocie 60,00 zł. Po rozpoznaniu odwołania od w/w decyzji zapadła zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2011 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że czynności kuratora polegały na zapoznaniu się z aktami sprawy, odebraniu decyzji i ocenie możliwości jej zaskarżenia. Wynagrodzenie uzależnione od wartości przedmiotu sporu w kwocie 6.933,17 zł jest zbyt wysokie wobec nakładu pracy kuratora. Organ podkreślił, że nie ma aktu prawnego, który ściśle regulowałby zasady wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony postępowania administracyjnego. Wysokość natomiast tego wynagrodzenia uzależniona jest od oceny indywidualnego przypadku. Przy ustalaniu wynagrodzenia należy brać pod uwagę przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Zgodnie z § 5 wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w rozporządzeniu ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach najbardziej zbliżonego rodzaju. Do tego rodzaju spraw należy zaliczyć sprawy, o których mowa w § 11 ust. 2, tj. o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego. W tych przypadkach stawka minimalna wynosi 60 zł. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2011 r. złożył P. P., wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji, skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego: § 11 ust. 2 w/w rozporządzenia, poprzez jego błędne zastosowanie, gdy nie było do tego podstaw; § 6 pkt 4 cyt. rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie do obliczenia stawki należnego kuratorowi wynagrodzenia; § 2 pkt 3 cyt. rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie i nie doliczenie do wynagrodzenia kuratora stawki VAT. Podniósł, że rodzaj sprawy, w której był kuratorem jest całkowicie odmienny od tego, który określa § 11 ust. 2 cyt. rozporządzenia. Przepis ten dotyczy świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego, a więc gdy wnioskodawca występuje do ZUS o rentę lub emeryturę. W sprawie to ZUS wystąpił do K. Z. o zapłatę zaległości składkowych w wysokości 8329,17 zł. Sprawa prowadzona przez ZUS miała charakter typowo majątkowy. Tym samym należna kuratorowi stawka winna być uzależniona od przedmiotu sporu. P. P. wskazał, że przyznane wynagrodzenie w kwocie 60 zł praktycznie pokryło jedynie wydatki, jakie kurator poniósł w sprawie, tj. koszt dojazdu do ZUS w [...] i koszt korespondencji. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przed przystąpieniem do oceny zaskarżonej decyzji we wskazanym wyżej zakresie, Sąd administracyjny zobowiązany jest do ustalenia tego, czy w danej sprawie jest właściwy rzeczowo, do jej rozpoznania. Szczegółowe unormowanie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych zawierają przepisy art. 1, art. 2, art. 3, art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) Stosownie do treści art. 3 § 2 w/w ustawy kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Nadto, w myśl § 3 cytowanego przepisu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. W świetle powyższych regulacji, nie wszystkie sprawy dotyczące relacji o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) zostały poddane przez ustawodawcę kognicji sądów administracyjnych. Istnieją bowiem od tej zasady wyjątki mające swoje umocowanie w przepisach rangi ustawowej. Zgodnie z przepisem art. 83 ust 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) - Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących m.in. ustalania wymiaru składek i ich poboru. Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, a więc do właściwego sądu powszechnego. W niniejszej sprawie na podstawie w/w przepisu doszło do wydania decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...]. Zawarto w niej zasadne pouczenie, o tym, że odwołanie przysługuje do Sądu Okręgowego Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Wskazać należy, że zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989 r., sygn. akt III CZP 117/88 (OSNC 1990/1/11) wyznaczenie, przez sąd powszechny, na wniosek organu administracyjnego, przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego następuje na podstawie art. 184 k.r.o., wynagrodzenie takiego przedstawiciela należy do kosztów postępowania administracyjnego. W myśl przepisu art. 246 § 1 k.p.a., orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania zapada jednocześnie z wydaniem decyzji w sprawie, zatem jest integralną częścią danego postępowania. Należy podkreślić, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja, w przedmiocie przyznania kuratorowi wynagrodzenia, zapadła w związku z postępowaniem administracyjnym, które zakończyła decyzja podlegająca kontroli sądu powszechnego, a nie Sądu administracyjnego. Zasada racjonalności ustawodawcy, każe przyjąć, że nie powierzył aktów jednego postępowania administracyjnego, choć w różnym zakresie, dwu różnym rzeczowo sądom – powszechnemu, co do decyzji w sprawie, a administracyjnemu, co do decyzji w przedmiocie kosztów w sprawie. Mając na uwadze powyższą argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja nie podlega kognicji sądów administracyjnych i jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.