VII SA/Wa 748/23

WyrokWSA w Warszawie2024-02-09

Skład orzekający: Izabela Ostrowska, Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, Iwona Ścieszka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo wydał decyzję nakazującą rozbiórkę nadbudowanej części budynku mieszkalnego, mimo braku wymaganego zaświadczenia o zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, które zostało odmówione przez prezydenta miasta?
Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego prawidłowo wydał decyzję nakazującą rozbiórkę nadbudowanej części budynku, ponieważ inwestor nie przedłożył wymaganego zaświadczenia o zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a odmowa jego wydania przez prezydenta miasta, utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, była wiążąca dla organów nadzoru budowlanego. Niewywiązanie się z obowiązków legalizacyjnych, w tym uzyskania zaświadczenia, obliguje organ do orzeczenia rozbiórki.
Stan faktyczny
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę nadbudowanej części budynku mieszkalnego. Nadbudowa została wykonana bez wymaganego pozwolenia na budowę. W toku postępowania legalizacyjnego inwestor nie przedłożył wymaganego zaświadczenia o zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, gdyż prezydent miasta odmówił jego wydania, a postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Skarżąca spółka kwestionowała prawidłowość ustaleń organów i ich ocenę prawną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, Asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2024 r. sprawy ze skargi S. L. sp. z o.o z siedzibą w L. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 lutego 2023 r. nr 161/2023 w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (Mazowiecki WINB) decyzją z 9 lutego 2023 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351, ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z [...] kwietnia 2022 r. nakazującej S. sp. z o.o. w Ł. i M. S. rozbiórkę nadbudowanej części budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr ew. [...] obr. [...] przy ul. [...] w W. Mazowiecki WINB wskazywał, że w dniu 21 lutego 2020 r. do PINB [...] wpłynęło pismo Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] informujące "o wykonywaniu robót budowlanych związanych z nadbudową budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...], na dz. ew. [...] z obrębu [...] w dzielnicy [...]" oraz zwracające się z prośbą o podjęcie działań, wskazując na brak dokumentu potwierdzającego zezwolenie właściwego organu na realizację ww. inwestycji. W toku czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 28 lutego 2020 r. organ powiatowy ustalił, że na ww. działce znajduje się budynek mieszkalny dwukondygnacyjny z dachem konstrukcji drewnianej. "W budynku w dniu kontroli, nie prowadzono robót budowlanych. Podczas oględzin z zewnątrz stwierdzono wykonanie robót budowlanych: rozbiórka istniejącego dachu, wykonanie wieńca obwodowego nad ostatnią kondygnacją, nadbudowę budynku - ściana kolankowa wysokości około 1,75 m, ze słupkami żelbetowymi, w wyższej części wysokość 3,5 m, całość nadbudowy z gazobetonu zwieńczona wieńcem żelbetowym. Wymieniono okna w poziomie II kondygnacji (w jednym oknie narożnym wykonano nowe nadproże) oraz w oknie od strony zachodniej (drzwi balkonowe). Rozpoczęto montaż więźby dachowej konstrukcji drewnianej nadbudowy. W poziomie parteru poszerzono otwór okienny bez zabezpieczenia (wykonania nadproża). Teren budowy – robót nieogrodzony. Brak tablicy informacyjnej - roboty wykonane samowolnie – pismo Urzędu [...] z dnia 17.02.2020 r." Zawiadomieniem z 2 marca 2020 r. PINB [...] poinformował strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej nadbudowy i przebudowy budynku mieszkalnego na działce nr ew. [...] obr. [...] przy ul. [...] w W. Jednocześnie postanowieniem z tej samej daty organ I instancji wstrzymał roboty budowlane polegające na samowolnej nadbudowie i przebudowie w/w budynku oraz nałożył na S. sp. z o.o. i M. S. obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, o których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. Przy piśmie z 6 maja 2020 r. S. Sp. z o.o. przedłożyła projekt budowlany, a następnie przy piśmie z 10 lipca 2020 r. – 4 egzemplarze projektu budowlanego, uzupełniając następnie przedłożoną dokumentację. Podczas kolejnej kontroli przeprowadzonej 23 lipca 2021 r. organ powiatowy stwierdził, że w tym dniu nie były prowadzone żadne roboty budowlane, dokończona została konstrukcja dach wraz z pokryciem (płyta OSB i papa). Według oświadczenia pełnomocnika konstrukcja dachu została zakończona, opłytowana i pokryta 1 warstwą papy w celu zabezpieczenia budynku przed opadami. Wykonane roboty budowlane są aktualnie zgodne z rysunkami konstrukcyjnymi załączonymi do oceny technicznej wykonanej przez inż. S. K. Przy piśmie z 15 września 2021 r. pełnomocnik Spółki przedłożył ponownie uzupełniony projektu nadbudowy ww. budynku. W dniu 12 listopada 2021 r. do organu powiatowego wpłynęło postanowienie Prezydenta W. z [...] listopada 2021 r. odmawiające wydania zaświadczenia o żądanej treści "o zgodności mpzp dla osiedla G. nadbudowy/podniesienia dachu o ok. 50 cm budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...] (...)". Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 24 stycznia 2022 r. W powyższych okolicznościach PINB W. decyzją z [...] kwietnia 2022 r. na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego (obowiązującego w brzmieniu do 18 września 2020 r.) nakazał S. Sp. z o.o. w Ł. oraz M. S. rozbiórkę nadbudowanej części przedmiotowego budynku. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożyła S. Sp. z o.o. w Ł. Mazowiecki WINB uznał, że rozstrzygnięcie organu I instancji winno zostać utrzymane w mocy jako odpowiadające przepisom prawa. Analiza akt sprawy wskazuje, że mamy do czynienia z samowolną nadbudową i przebudową budynku. W toku postępowania organ powiatowy ustalił bowiem, że inwestor w ramach prowadzonych robót budowlanych dokonał rozbiórki istniejącego dachu, wykonał wieniec obwodowy nad ostatnią kondygnacją, wykonał ściankę kolankową o wysokości około 1,75 m ze słupkami żelbetowymi, w wyższej części wysokość 3,5 m, całość zwieńczono wieńcem żelbetowym. Ponadto wymieniono okna w poziomie II kondygnacji (ustalenia kontrolne zawarte w protokole z dnia 28.02.2020 r.). Natomiast podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 23 lipca 2021 r. stwierdzono dokończenie konstrukcji dachu wraz z pokryciem (płyta OSB i papa) celem zabezpieczenia budowy. Na wykonanie robót budowanych przy w/w budynku inwestor nie posiadał stosownego zezwolenia organu administracji architektoniczno-budowanego. Wobec powyższego – zdaniem Mazowieckiego WINB - organ powiatowy prawidłowo stwierdził, że roboty budowlane wykonane w tym obiekcie stanowią samowolę budowlaną. Jak również zasadnie uznał, że w omawianej sprawie mamy do czynienia z: nadbudową obiektu przez którą uznaje się podwyższenie bryły budynku jako całości o dodatkową kondygnację, oraz jego przebudową. Roboty te wymagają pozwolenia na budowę. Organ powiatowy prawidłowo zatem wszczął postępowanie legalizacyjne w trybie art. 48 Prawa budowlanego w stosunku do nadbudowanej części obiektu. W tym miejscu Mazowiecki WINB wskazał, że przedmiotem rozbiórki jest wyłącznie część nadbudowana obiektu, a nie również jego przebudowa. W tym zakresie organ powiatowy powinien wydać odrębne rozstrzygnięcie, o czym poinformował w skarżonej decyzji. Dokonując zatem analizy uwarunkowań prawnych organ odwoławczy przytoczył treść art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania): "Właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę". Z uwagi na przewidzianą przepisami Prawa budowlanego (art. 48 ust. 2 i 3 w brzmieniu jw.) możliwość legalizacji samowoli budowlanej, PINB W., postanowieniem z 2 marca 2020 r. wstrzymał prowadzenie robót prowadzonych przy nadbudowie i przebudowie w/w budynku oraz nałożył na S. sp. z o.o. i M. S. obowiązek przedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów dot. legalizacji w/w inwestycji, o których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. Wymagana dokumentacja nie została przedłożona w całości, tj. zobowiązani nie przedłożyli zaświadczenia prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla wykonanej inwestycji, tj. nadbudowy i przebudowy ww. budynku mieszkalnego (wymagane wprost przepisem art. 48 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego), stąd PINB W., zobowiązany treścią przepisu art. 48 ust. 4 ust. 1 Prawa budowlanego, zasadnie orzekł nakaz rozbiórki nadbudowanej części ww. budynku. Takie zaświadczenie nie zostało przedłożone również w toku postępowania odwoławczego. Mazowiecki WINB podkreślił, że w aktach znajduje się postanowienie Prezydenta W. Nr [...] z dnia 8 listopada 2021 r. odmawiające wydania zaświadczenia o żądanej treści "o zgodności z mpzp dla osiedla G. nadbudowy/podniesienia dachu o ok. 50 cm budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...] w dzielnicy [...] W. położonego na działce ew. nr [...] z obrębu [...] (po korekcie - na działce ew. nr [...])". W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że "(...) skoro według projektanta nastąpiła zmiana kubatury to nie mamy do czynienia z przebudową, a z rozbudową polegającą na nadbudowie, która w świetle powyższych zapisów mpzp jest niedopuszczalna. Ponadto nowe, nadbudowane ściany przekroczyły wyznaczane w planie miejscowym nieprzekraczalne linie zabudowy". Postanowieniem z 24 stycznia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy w/w postanowienie Nr [...]. Mazowiecki WINB zauważał, że w orzecznictwie sądowym wyraźnie dominuje pogląd, że wprawdzie wydanie nakazu rozbiórki winno być poprzedzone postępowaniem legalizacyjnym, ale w przypadku, gdy to postępowanie nie może doprowadzić do zalegalizowania danego obiektu (np. jako niezgodnego z planem miejscowym albo niezgodnego z warunkami technicznymi) albo też sam inwestor nie podejmuje czynności prowadzących do legalizacji (np. nie przedkłada organowi żądanych dokumentów) to wówczas nie ma innej możliwości, jak bezwzględnie orzec o nakazie rozbiórki. Tym samym legalizacja samowoli budowlanej stanowi nie tyle obowiązek inwestora, ile jego uprawnienie. Zdaniem Mazowieckiego WINB argumenty przedstawione w odwołaniu nie wnoszą do sprawy istotnych elementów. Przede wszystkim zarzut niewykonalności nałożonego obowiązku nie może zostać uwzględniony. Przedmiotem rozbiórki jest wyłącznie część nadbudowana budynku. Natomiast niewykonalność decyzji zachodzi wówczas, gdy nie ma możliwości technicznych jej wykonania lub istnieją prawne nakazy bądź zakazy, które stwarzają nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu praw lub obowiązków ustanowionych w decyzji. Z analizy akt sprawy nie wynika, aby takie przeszkody wystąpiły. Za takie nie można uznać brak precyzyjnego określenia rozbiórki. Z akt sprawy, jak również z sentencji zaskarżonego rozstrzygnięcia jednoznacznie wynika, iż przedmiotem rozbiórki jest wyłącznie część nadbudowana obiektu. Organ II instancji nie stwierdził nieprawidłowości w poczynionych przez organ powiatowy ustaleniach, a odmienna, subiektywna ocena przez odwołującą spółkę występujących w niniejszej sprawie okoliczności, nie ma wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia. Jeżeli organ wyprowadził określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego, to skuteczne ich zakwestionowanie wymaga przeprowadzenia stosownego kontrdowodu z inicjatywy strony toczącego się postępowania, czego skarżący nie uczynił. Za taki kontrdowód – zdaniem organu - nie sposób uznać subiektywnej, negatywnej oceny skarżącej dot. w/w spraw. Zadaniem organów nadzoru budowlanego nie jest dalsze poszukiwanie materiału dowodowego, który będzie zaprzeczał wcześniejszym ustaleniom tylko dlatego, że zebrany do tej pory materiał dowodowy jest niekorzystny dla jednej ze stron postępowania, która się z nim nie zgadza. Z decyzją tą nie zgodziła się S. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, ewentualnie o umorzenie postępowania w trybie przepisu art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., Spółka podniosła następujące zarzuty: 1. naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez niedokładne i niepełne ustalenie okoliczności stanu faktycznego; 2. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę stanu faktycznego i jego wadliwą subsumpcję prawną; 3. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 11 k.p.a., poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji; 4. naruszenie art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7a k.p.a., poprzez brak własnej wykładni ustaleń obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w realiach niniejszej sprawy i z uwzględnieniem słusznego interesu strony; 5. naruszenie art. 48 zw. z art. 50-51 ustawy Prawo budowlane, poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skargi wywodzono, że biorąc pod uwagę, iż kwestia zgodności budowy z planem jest przedmiotem badania jeszcze przed wszczęciem postępowania legalizacyjnego, to niewątpliwie zaświadczenie wydane w tym trybie i opisana w nim interpretacja planu ma dla organu nadzoru jedynie charakter pomocniczy i z pewnością nie zwalnia go z obowiązku wykładni postanowień planu. W przedmiotowej sprawie podstawą wydania skarżonej decyzji oraz decyzji wydanej przez PINB było postanowienie Prezydenta W. odmawiające wydania zaświadczenia o zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego, wraz z zawartą w niej interpretacją. Jak zauważyła skarżąca Spółka, SKO nie uwzględniło złożonego zażalenia, choć - zdaniem strony - argumentacja zawarta w rozstrzygnięciu SKO była błędna. Strona nie odwołała się od postanowienia SKO, uznając, że PINB badając sprawę, winien dokonać interpretacji planu zagospodarowania przestrzennego we własnym zakresie, nie kierując się stanowiskiem Prezydenta W., a dalsze odwoływanie przedłuży znacznie postępowanie. Spółka zaznaczyła, że odmowa wydania zaświadczenia zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego wydana przez Prezydenta W. sprowadza się do założenia: ponieważ prace remontowe prowadzone przez inwestora są samowolą budowlaną, to z tego powodu nie są zgodne z planem zagospodarowania przestrzennego, a co za tym idzie nie można wydać zaświadczenia o zgodności z planem. Spółka zaakcentowała również, że naczelnik wydający postanowienie z upoważnienia Prezydenta, nie posiada uprawnień w zakresie wymaganym przez ustawę o zagospodarowaniu przestrzennym w zakresie wydawania decyzji planistycznych, co budzi wątpliwości co do możliwości wydawania takiego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Mazowiecki WINB wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W myśl art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, w brzmieniu ustalonym na dzień wszczęcia kontrolowanego postępowania, organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Zgodnie z art. 48 ust. 2 tej ustawy jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Stosownie do art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2. Konsekwencją niewypełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków wskazanych w ust. 3 jest nakaz rozbiórki całości bądź części obiektu budowlanego, o czym stanowi art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane. Na tle przytoczonych przepisów w orzecznictwie przyjmuje się, że wydanie postanowienia nakładającego obowiązki wskazane art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane oznacza, że według organu nadzoru budowlanego, zachodzą okoliczności wyczerpujące przesłanki z art. 48 ust. 2 w związku z art. 48 ust. 1 tej ustawy. (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 października 2023 r., sygn. akt II OSK 162/21, CBOSA) Założenie, na jakim oparł się ustawodawca, wprowadzając możliwość zaskarżenia postanowienia, o którym mowa w art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane, odnosić należy do przyznania inwestorowi (sprawcy samowoli budowlanej) uprawnienia do uprzedniego potwierdzenia w toku kontroli instancyjnej, a następnie kontroli sądowej postanowienia (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego), prawidłowości jego wydania, co pozwala nadać tejże kwestii charakter sui generis "zagadnienia wstępnego". Powoduje to, że w przypadkach, gdy organ stwierdza, iż budowa, o której mowa w art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i nie narusza przepisów w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, warunkiem podjęcia decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części z uwagi na niespełnienie w wyznaczonym terminie przez inwestora obowiązków wskazanych w wydanym przez organ postanowieniu jest umożliwienie inwestorowi zainicjowania odrębnego postępowania, w których przesądzona procesowo może zostać kwestia zasadności ich wyznaczenia. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1092/20, CBOSA) W analizowanej sprawie postanowieniem z dnia 2 marca 2020 r. wydanym na postawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane PINB W. wstrzymał roboty budowlane polegające m.in. na samowolnej nadbudowie budynku mieszkalnego na działce ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w W. Jednocześnie w postanowieniu tym organ zobowiązał właścicieli: S. Sp. z o.o. i M. S. do przedłożenia w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania postanowienia stosownych dokumentów, w tym zaświadczenia prezydenta miasta o zgodności ww. inwestycji z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Powyższe wynikało z uwzględnienia, że prace związane z nadbudową budynku mieszkalnego prowadzone były bez wymaganego przepisami pozwolenia na budowę, o czym organ nadzoru został powiadomiony pismem Naczelnika Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] z 17 lutego 2020 r. Postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych nie zostało zaskarżone w trybie instancyjnym. W postanowieniu zawarte zostało pouczenie, że w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków nim nałożonych, organ nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego. Wypada w tym miejscu podkreślić, że rolą organu w postępowaniu poprzedzającym wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowanych wydanego na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane jest prawidłowe określenie kwalifikacji prawnej obiektu, którego dotyczy legalizacja, okoliczność ta przesądza bowiem o tym, czy w ogóle prowadzenie postępowania legalizacyjnego w danym przypadku jest zasadne. Postępowanie legalizacyjne może dotyczyć jedynie prac stanowiących budowę, przez którą – jak stanowi art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego - należy rozumieć wykonanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Zaznaczyć zatem trzeba, że w postanowieniu z dnia 2 marca 2020 r. PINB zakwalifikował przedmiotowe roboty jako nadbudowa budynku. Sąd przychyla się do takiej oceny, która prowadzi do dalszego zauważenia, że na wykonanie nadbudowy wymagane jest pozwolenie na budowę. Kwestia kwalifikacji prawnej przedmiotowego obiektu budowlanego, jako wymagającego uzyskania pozwolenia na budowę, została ostatecznie rozstrzygnięta, co z kolei oznacza że w tym zakresie organ orzekający w niniejszej sprawie jest związany stanowiskiem zawartym w ww. postanowieniach i nie może czynić dalszych ustaleń oraz formułować odmiennych wniosków. Postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w związku z treścią art. 48 ust. 4 tej ustawy jest rezultatem niewywiązania się z nałożonych ostatecznym postanowieniem obowiązków. Jak podkreślił w uzasadnieniu wyroku z 9 maja 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt II OSK 1358/20), w stosunku do obiektów budowlanych (lub ich części), na budowę których wymagane jest wcześniejsze uzyskanie pozwolenia na budowę, a wzniesionych bez zachowania tego wymogu, organy mają obowiązek wdrożenia trybu likwidacji samowoli budowlanej, a wydane w tym trybie rozstrzygnięcia nie zapadają na zasadzie tzw. uznania administracyjnego. Każde niespełnienie warunków ustawowych w procesie legalizacji zobowiązuje organ do orzeczenia rozbiórki. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany i nie jest zależna od woli organu lub inwestora. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie jest sporne, że w postanowieniu PINB W. z 20 marca 2020 r. skarżąca Spółka oraz M. S. zostali poinformowani o możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, które wymaga przedłożenia m.in. zaświadczenia prezydenta miasta o zgodności inwestycji z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Nie budzi wątpliwości, że organ odmówił wydania przedmiotowego zaświadczenia. Postanowienie wydane w tym zakresie przez występującego z upoważnienia Prezydenta W. Naczelnika Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...], zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie. Postanowienie wydane w tym przedmiocie pozostaje ostateczne i wywołuje przynależne temu skutki. Nie tylko zatem doszło do nieprzedstawienia wymaganego zaświadczenia, ale również w toku dwóch instancji administracyjnych, stwierdzono, że brak jest zgodności inwestycji z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jednoznaczna wypowiedź organów architektoniczno-budowlanych w tym zakresie była w niniejszej sprawie wiążąca. Nie sposób zatem skutecznie zarzucić organom nadzoru budowlanego braku poczynienia w tym zakresie samodzielnych ustaleń. Powyższe musiało skutkować – w myśl art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane - koniecznością nałożenia obowiązku rozbiórki nadbudowanej części budynku. Zaskarżona decyzja spełnia również wymogi prawa procesowego. Organ odniósł się do zarzutów i argumentacji zawartych w odwołaniu. Argumentację organu należy ocenić jako prawidłową, znajduje bowiem oparcie w przepisach prawa materialnego. W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło