VII SA/Wa 749/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński (spr.), Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant ref. staż. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2012 r. sprawy ze skargi Z. W. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2012r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania skargę oddala Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. na podstawie art. 11 a ust. 1 w związku z art. 11f ust. 1,2 art. 12 ust. 1 -4, 4d, 4e, 6, art. 16, art. 19, art. 20, art. 20a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (j.t. Dz. U. 2008 r., Nr 193, poz. 1194 z ze zm.), art. 42, ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118, ze. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zw. dalej k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku Województwa [...] zezwolił na realizację inwestycji drogowej: "Przebudowa drogi wojewódzkiej nr [...] na odcinku [...]-[...]." Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 k.p.a. oraz. art. 11 f ust. 3 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych po rozpatrzeniu wniosku Z. W., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. Organ wskazał w uzasadnieniu, iż stosownie do przepisu art. 49 k.p.a. strony mogą być zawiadamiane o wydaniu decyzji i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłoszenia, jeżeli przepis szczególny tak stanowi. W tych przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia. Przepisem szczególnym stanowiącym podstawę zastosowania w przedmiotowej sprawie trybu zawiadomienia stron wskazanego w art. 49 k.p.a., jest art. 11 f ust. 3 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Na mocy powyższego przepisu wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich albo starosta w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych doręczają decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wnioskodawcy oraz zawiadamiają o jej wydaniu pozostałe strony w drodze obwieszczeń, odpowiednio w urzędzie wojewódzkim lub starostwie powiatowym oraz w urzędach gmin właściwych ze względu na przebieg drogi, na stronach internetowych tych gmin, a także w prasie lokalnej. Ponadto wysyłają zawiadomienie o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dotychczasowemu właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu na adres wskazany w katastrze nieruchomości. W niniejszej sprawie Wojewoda [...] doręczył przedmiotową decyzję w sposób przewidziany w ww. przepisie. Z akt sprawy wynika, iż obwieszczenie o wydaniu decyzji [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. zostało umieszczone: na tablicy ogłoszeń [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] w dniach od 1 do 15 czerwca 2010 r.; na tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego w [...] w dniach od 8 do 21 czerwca 2010 r. oraz na stronie internetowej tego Urzędu od dnia 8 czerwca 2010 r.; na tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego w [...] w dniach od 24 marca do 7 kwietnia 2010 r. oraz na stronie internetowej tego Urzędu od dnia 10 czerwca 2010 r. Ponadto obwieszczenie zostało opublikowane w prasie lokalnej. Organ wskazał, iż najpóźniej dokonanym publicznym zawiadomieniem o wydaniu przedmiotowego rozstrzygnięcia Wojewody [...] było obwieszczenie umieszczone w prasie lokalnej w dniu 17 czerwca 2010 r., co oznacza, że doręczenia dokonano z dniem 1 lipca 2010 r. Ustawowy termin 14 dni na złożenie odwołania rozpoczął swój bieg w dniu 2 lipca 2010 r. i upłynął w dniu 15 lipca 2010 r. Wniesienie odwołania skarżącego w dniu 2 listopada 2011 r. nastąpiło z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. Pełnomocnik skarżącego, jako okoliczność świadczącą o tym, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy Z. W. podał fakt, iż jego mocodawca od wielu lat cierpi na chorobę zdiagnozowaną jako zaburzenia depresyjne i lękowe mieszane, uzależnienie od alkoholu i BZD. Oznacza to, iż skarżący nie mógł mieć rozeznania, co do treści i znaczenia kierowanych przez organ do niego pism, a tym samym konsekwencji prawnych wydania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. Objawy chorobowe, apatia, poczucie niewydolności psychofizycznej, stany lękowe, w tym strach przed kontaktem z obcymi, niemożność podejmowania decyzji, czy też roztargnienie poważnie utrudniają normalne funkcjonowanie. We wniosku o przywrócenie terminu wskazano ponadto, iż skarżący nie był świadomy istnienia przedmiotowej decyzji Wojewody [...] aż do chwili, gdy na jego posesji pojawili się w dniu [...] października 2011 r. mierniczy, którzy palikami oznaczyli na jego nieruchomości przebieg nowej granicy. Organ rozpatrując przedmiotowy wniosek wskazał, iż Wojewoda [...] dopełnił obowiązki wynikające z przytoczonego powyżej art. 11f ust. 3. Dla wszystkich stron postępowania, którym decyzja nie jest przesyłana na piśmie, termin 14 dni do złożenia odwołania liczony jest od dnia domniemanego prawnie doręczenia decyzji, a wiec po upływie 14 dni od dnia publicznego ogłoszenia o wydaniu decyzji. Brak wiedzy poszczególnych jej stron nie wyłącza prawnego domniemania skutecznego jej doręczenia w myśl art. 49 k.p.a. Jako brak winy nie mogą zostać zakwalifikowane - nieuwaga bądź zaniedbanie leżące po stronie skarżącej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Ani podeszły wiek ani stan zdrowia nie stanowią przesłanek wykluczających istnienia winy. Organ zauważył, iż skarżący nie jest osobą częściowo, ani całkowicie ubezwłasnowolnioną. W związku z czym nieterminowe sporządzenie odwołania obciąża przede wszystkim jego osobę i nie stanowi przesłanki wyłączającej jego winę. Zatem jak każda osoba fizyczna, posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, ponosi odpowiedzialność w sferze prawnej za swoje działania. Choroba psychiczna skarżącego nie może być utożsamiana z permanentnym stanem niepoczytalności. Gdyby bowiem skarżący był "stale niepoczytalny", to stan taki musiałby nieuchronnie doprowadzić do jego ubezwłasnowolnienia, co w rzeczywistości nie zaistniało. Skarżący w ocenie organu, nie uprawdopodobnił, że w okresie od dnia 1 czerwca 2010 r. do dnia 26 października 2011 r. stan jego zdrowia psychicznego uległ takiemu pogorszeniu, że nie miał możliwości rozpoznania znaczenia swojego zachowania i pokierowania swoim postępowaniem. Skargę na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2012 r. złożył Z. W. wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 oraz art. 77 § 1 i art. 78 § 1 i 2, a także art. 58 § 1 k.p.a. W skardze podniesiono, iż do wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania zostały załączone informacja o przebytej rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS z dnia 4 lipca 2009 r., karta informacyjna leczenia szpitalnego z dnia [...] kwietnia 2009 r., karta informacyjna leczenia szpitalnego z dnia [...] listopada 2010 r. oraz karta informacyjna leczenia szpitalnego z dnia [...] lutego 2011 r., z których wynika, że skarżący cierpi na zaburzenia depresyjne i lękowe mieszane uzależnienie od alkoholu i BZD. Ponadto we wniosku zostało zgłoszone żądanie przeprowadzenia opinii biegłego psychiatry, na okoliczność, że ze względu na stan zdrowia Z. W. nie miał rozeznania (świadomości) istnienia i skutków decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r., a więc że uchybił terminowi do wniesienia od niej odwołania bez swojej winy. Minister uznał, że nie zachodziła konieczność uzupełnienia akt o przedmiotową opinię, z czym skarżący nie zgodził się, bowiem skoro załączone do wniosku o przywrócenie terminu dokumenty nie były dla organu wystarczające do uznania, że uprawdopodobnił on, iż uchybił terminowi bez własnej winy, to tym bardziej zawnioskowany dowód z opinii biegłego powinien zostać przez organ przeprowadzony. Takie działanie organu narusza art. 78 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji obowiązany był uwzględnić każde żądanie dowodowe strony dotyczące okoliczności dla sprawy istotnych, a dowód ten dotyczył ewidentnie okoliczności dla sprawy istotnych. Organ winien był zbadać (poprzez przeprowadzenie opinii biegłego psychiatry), czy choroby, na które cierpi skarżący mogły spowodować, że w okresie od 1 czerwca 2010 r. do 26 października 2011 r. mogły usprawiedliwiać brak rozeznania co do istnienia, przedmiotu i skutków decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. Zdaniem strony skarżącej, jeżeli nagłe zachorowanie, które uniemożliwia złożenie środka zaskarżenia, stanowi uznaną przyczynę przywrócenia terminu, to również stan długotrwałej niedyspozycji zdrowotnej, ograniczającej lub okresowo eliminującej zdolność do prawidłowej oceny sytuacji i podejmowania decyzji, powinien być brany pod uwagę jako podstawa takiego przywrócenia. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko i wniósł jej o oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U., Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują jedynie legalność zaskarżonych decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie mogła być uwzględniona. W ocenie Sądu, kontrolowane postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej nie narusza prawa. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 58 k.p.a. Stosownie do jego treści w razie uchybienia terminu należy przywrócić go na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę taką zgodnie z § 2 tego artykułu należy jednak wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie z nią należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Oznacza to, że zainteresowany musi wykazać istnienie okoliczności faktycznych uzasadniających brak jego winy w uchybieniu terminu, a rzeczą organu jest ocena tego braku - stosownie do zasad obowiązujących w postępowaniu administracyjnym, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności wymaganego od strony. Z przepisu art. 58 k.p.a. wynika niewątpliwie, że samo wniesienie prośby przez zainteresowanego nie jest wystarczającą przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej. Strona powinna uwiarygodnić swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niej niezależna. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. W świetle powyższego za prawidłową uznać należy dokonaną przez organ odwoławczy ocenę, że przedstawione przez stronę skarżącą okoliczności nie dawały podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Przy podejmowaniu czynności procesowych, a do takich należy złożenie odwołania, skarżący obowiązany jest dołożyć szczególnej staranności. We wniosku o przywrócenie terminu, skarżący podniósł, iż od wielu lat cierpi na chorobę zdiagnozowaną jako zaburzenia depresyjne i lękowe mieszane, uzależnienie od alkoholu i BZD. Powyższe spowodowało, iż nie miał rozeznania, co do treści i znaczenia kierowanych przez organ do niego pism, a tym samym konsekwencji prawnych wydania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. Na poparcie swoich twierdzeń skarżący załączył kartę informacyjną leczenia szpitalnego, z której wynikało, iż przebywał w szpitalu od [...] października do 2010 r. - do [...]listopada 2010 r. Z ustaleń dokonanych przez lekarza prowadzącego wynikało, iż pacjent podał, że "na około miesiąc przed przyjęciem doszło do pogorszenia samopoczucia i funkcjonowania, mimo kontynuacji leczenia przeciwdepresyjnego". Do wniosku dołączono również kartę informacyjną leczenia szpitalnego potwierdzająca pobyt skarżącego w szpitalu w dniach od [...] grudnia 2010 r. do [...]lutego 2011 r. Kluczową kwestią wymagającą ustalenia w niniejszym postępowaniu było rozstrzygnięcie czy skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Na tak postawione pytanie należy odpowiedzieć negatywnie. Zdaniem Sądu sama choroba jako taka nie jest samoistną okolicznością wystarczającą do uznania, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy. Aby uprawdopodobnić brak winy, skarżący powinien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była niezależna i istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Choroba strony może stanowić okoliczność wyłączającą winę strony w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, ale nie musi to mieć miejsca w każdym przypadku. Ocena, czy w konkretnej sprawie choroba stanowiła przyczynę usprawiedliwiającą opóźnienie wymaga rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności czy strona faktycznie nie miała możliwości podjęcia stosownych działań. Do uprawdopodobnienia braku winy wystarcza stan chorobowy strony, ale jedynie wówczas, gdy choroba ma charakter nagły i całkowicie uniemożliwia dokonanie czynności prawnej. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi też żadnych wątpliwości, że ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 k.p.a. , musi odbywać się z odniesieniem do okoliczności konkretnego przypadku i osobniczych cech strony (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 30 listopada 2006r., sygn. akt II OSK 1397/05 oraz WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 3 lutego 2009r. IV SA/GI 381/09, dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Sąd podzielił argumentację organu, iż skarżący nie jest osobą częściowo, ani całkowicie ubezwłasnowolnioną. Zatem jak każda osoba fizyczna, posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, ponosi odpowiedzialność w sferze prawnej za swoje działania. Skarżący miał świadomości, iż jego choroba jest przewlekła, jak sam podał choruje na nią od wielu lat, nie podjął jednakże żadnych kroków, aby przed negatywnymi skutkami tego stanu się w jakikolwiek sposób zabezpieczyć, choćby przez ustanowienie pełnomocnika procesowego. Zauważyć także trzeba, iż nawet gdyby przyjąć, iż zaburzenia psychiczne skarżącego uzasadniały brak winy w uchybieniu terminu, to nie potwierdzały tego dowody załączone do wniosku o przywrócenie terminu, bowiem z karty leczenia szpitalnego wynika, iż skarżący przyjęty został do szpitala w dniu [...] października 2010 r. podając, iż na około miesiąc przed przyjęciem doszło do pogorszenia funkcjonowania. Tymczasem bezspornym jest w sprawie, iż termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 15 lipca 2010 r. Przedstawione zatem przez wnioskodawcę dowody nie potwierdzały złego stanu zdrowia w tym okresie. Biorąc powyższe pod uwagę uznać również należy, iż organ administracji nie był związany wnioskiem strony o powołanie biegłego dla ustalenia stanu psychicznego skarżącego, w okresie, w którym był zobowiązany do wniesienia odwołania. Organ bowiem mógł dokonać analizy materiału dowodowego na podstawie dokumentów sprawy i oświadczeń strony. Dowód z opinii biegłego powinien być dopuszczony wówczas, gdy po przeprowadzeniu postępowania dowodowego co do okoliczności faktycznych okaże się, że pełna ocena jego wyników wymaga bliższego poznania reguł istniejących w danej dziedzinie. Stąd też zarzut skargi w tym zakresie nie zasługiwał na uwzględnienie. Zdaniem Sądu podane w zaskarżonym postanowieniu ustalenia nie są dowolne i wynikały z prawidłowej i rzetelnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dlatego orzeczenie organu odwoławczego, odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania należy uznać za trafne i zgodne z prawem. Postępowanie w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało prawidłowo zgodnie z zasadami zawartymi w przepisach art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., organy administracji podjęły bowiem wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270) skargę jako bezzasadną należało oddalić.