VII SA/Wa 792/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy A. G. w sprawie ze skargi A. G. na rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] stycznia 2015 r. [...] w przedmiocie niestwierdzenia naruszenia praw pacjenta postanawia: odmówić A. G. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez A. G. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w którym wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Źródłem utrzymania rodziny wnioskodawcy są dochody z tytułu emerytur wnioskodawcy i jego żony oraz dodatek pielęgnacyjny żony wnioskodawcy w łącznej wysokości 2 740,75 zł. miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że dochód jego rodziny wystarcza jedynie na pokrycie niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, wyżywienia, odzieży, kosztów leczenia i leków. Z tej przyczyny dokładają około 1 000 zł do miesięcznego budżetu ze zgromadzonych oszczędności. Posiadany majątek wnioskodawcy obejmuje mieszkanie o pow. 38,7 m2, garaż o pow. 19 m2 oraz oszczędności w wysokości 60 834 zł. Mieszkanie i oszczędności są współwłasnością wnioskodawcy i jego żony. Ponoszone koszty zostały wskazane w następującej wysokości – koszty utrzymania mieszkania ok. 716 zł., leczenie i leki około 1 200 zł. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnioskującej. Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260). Rozpoznając złożony przez A. G. wniosek należy wskazać, że wnioskodawca nie wykazał, by jego sytuacja materialna była tak trudna by kwalifikowała do przyznania prawa pomocy. Przede wszystkim należy wskazać, że wnioskodawca posiada oszczędności, które może przeznaczyć na opłacenie pełnomocnika jak i ewentualnych kosztów sądowych. Orzekający referendarz sądowy nie kwestionuje trudnej sytuacji zdrowotnej wnioskodawcy, która może przekładać się na zwiększenie wydatków życiowych, jednakże przesłanki przyznania prawa pomocy dotyczą wyłącznie materialnej sytuacji wnioskodawcy – wykazanie, że nie jest się w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a tego wnioskodawca nie wykazał. W sytuacji gdy strona posiada oszczędności znacznie przewyższające wysokość kosztów sądowych, prawo pomocy nie może zostać przyznane. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów źródłowych nie wynika, że stan majątkowy pozwala zaliczyć wnioskodawcę do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W takiej sytuacji uznano, że skarżący nie wskazał okoliczności, które mogłyby świadczyć o jego szczególnie trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.