VII SA/Wa 794/10

Referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lipca 2010 r. po rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia Zwykłego " [...] " z siedzibą w R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Stowarzyszenia Zwykłego " [...] " z siedzibą w R. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2010 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić Stowarzyszeniu Zwykłemu "[...]" z siedzibą w R. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 31 maja 2010 r. do Sądu wpłynął na formularzu PPF wniosek Stowarzyszenia Zwykłego " [...]" z siedzibą w R.w którym wniesiono o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W nadesłanym formularzu Stowarzyszenie wskazało, że nie prowadzi żadnej działalności zarobkowej, zostało powołane w celu obrony mieszkańców osiedla zamieszkałych w pobliżu wybudowanej stacji bazowej telefonii cyfrowej sieci [...] przed szkodliwym promieniowaniem [...]. Stowarzyszenie chroni również mieszkańców przed organami administracji, w związku z budową stacji bazowej telefonii komórkowej oraz reprezentuje mieszkańców przed sądami administracyjnymi. We wniosku Stowarzyszenie oświadczyło, że nie posiada majątku, nie podało również rachunku bankowego. W uzasadnieniu wniosku podkreślono, że Stowarzyszenie zwykłe jakim są Stowarzyszeniem ma ustawowy zakaz prowadzenia działalności gospodarczej, przyjmowania darowizn, otrzymywania dotacji i korzystania z ofiarności publicznej. Wszelkie wydatki na korespondencję i materiały biurowe dostarczają mieszkańcy nie pobierając z tego tytułu żadnego zwrotu poniesionych nakładów. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Zgodnie z przepisami powołanej wyżej ustawy generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia tych kosztów. Stosownie jednak do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz.1270 ze zm.), osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Podnieść należy, że Stowarzyszenie w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinno uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych. Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich pomimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz , Wydawnictwo Prawnicze Lewis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). W niniejszej sprawie wskazać należy, iż stroną wnioskującą jest stowarzyszenie zwykłe, które w myśl przepisu art. 42 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 roku – Prawo o stowarzyszeniach ( Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) określa, że stowarzyszenie zwykłe wprawdzie nie może prowadzić działalności gospodarczej ani przyjmować darowizn, spadków, i zapisów oraz otrzymywać dotacji, a także korzystać z ofiarności publicznej, lecz jednak może uzyskiwać środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Ustawowe ograniczenia źródeł finansowania stowarzyszenia zwykłego nie oznacza jednak, że określając cele i formy działania założyciele nie mają obowiązku przewidzieć środków na działalność takiego stowarzyszenia. Członkowie Stowarzyszenia realizując cele powinni w razie trudności w prowadzeniu działalności podjąć odpowiednie kroki w celu uzyskania niezbędnych środków finansowych np. poprzez pobieranie składek członkowskich w odpowiedniej wysokości lub zwiększenie liczby członków. Brak zapewnienia stałego źródła dochodów nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem Stowarzyszenia przy rozpatrywaniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W niniejszej sprawie twierdzenie strony, iż działalność stowarzyszenia jest realizowana społecznie przez jego członków prowadzi do wniosku, iż obciążenia wynikające z kosztów sądowych na rzecz stowarzyszenia mogą również ponosić jego członkowie. Skoro Stowarzyszenie nie wykorzystało przewidzianych w prawie możliwości zgromadzenia środków finansowych np. w postaci pobierania składek członkowskich w odpowiedniej wysokości to brak jest podstaw, aby przerzucać ciężary związane z jego funkcjonowaniem na państwo, czyli ogół obywateli. Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (sygn. akt II OZ 1433/06), należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób , aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Konstytucja RP przewiduje wprawdzie prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje to jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 cytowanej na wstępie ustawy, orzeczono jak w sentencji postanowienia.