VII SA/Wa 809/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy M. M. w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2017 r. znak: [...] w przedmiocie kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i sprzedadzą lokalu postanawia: odmówić M. M. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez M. M. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w którym wniesiono o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Wnioskodawca wskazał że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie uzyskuje żadnych dochodów. Wskazał wydatki i zobowiązania na kwotę 800 zł., na którą składają się alimenty płacone na dwóch synów. Podał, że utrzymuje się z drobnych prac sezonowych i dorywczych. Wskazał, że posiada orzeczenie o niepełnosprawności. Więcej danych w formularzu PPF wnioskodawca nie podał. Do wniosku dołączono kopię dokumentu PIT 28, PIT 28A, kopię decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 r. o uznaniu wnioskodawcy za osobę bezrobotną, kopię orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] lutego 2017 r. (lekki stopień niepełnosprawności). Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 19 maja br. wnioskodawca został zobowiązany na podstawie art. 255 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do: - nadesłania aktualnego zaświadczenia o posiadania statusu bezrobotnego (nadesłane zaświadczenie jest z 2015 r.), - wykazania czy wnioskodawca posiada nieruchomości (dom, gospodarstwo rolne), jeżeli wnioskodawca posiada gospodarstwo rolne należało wskazać jego wielkość oraz uzyskiwane z prowadzenia tego gospodarstwa dochody (z uprawy ziemi, z dopłat bezpośrednich), jeżeli posiada dom należało wskazać jego wielkość; - wskazania kto jest właścicielem domu wskazanego jako adres dla doręczeń wnioskodawcy (ul. [...] w [...]) oraz jakie koszty wnioskodawca ponosi w związku z korzystaniem z tego domu; - wskazania czy w domu przy ul. [...] w [...] mieszka sam czy z innymi osobami, jeżeli z innymi osobami mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (rodzice, rodzeństwo, żona, partnerka), należało wskazać dochody tych osób; - podania miesięcznych kosztów utrzymania, w szczególności kosztów żywności, opłat za media za ostatni okres rozliczeniowy (gaz, prąd, woda, ścieki) a także telefon, ubezpieczenia, ew. podatek od nieruchomości; - nadesłania kopii wyroku zasądzającego alimenty; - wskazania czy prowadzi Przedsiębiorstwo [...] (numer NIP [...] oraz REGON [...]) mieszczące się pod adresem ul. [...] w [...]prowadzące działalność w zakresie robót budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych; jeżeli wnioskodawca nie prowadzi tej działalności należało wskazać datę jej zamknięcia. - wskazania czy prowadzi jakąkolwiek inną działalność zarobkową skoro rozlicza się z podatku poprzez PIT 28 przeznaczony dla podatników prowadzących indywidualną, pozarolniczą działalność gospodarczą, rozliczaną w formie ryczałtu, w formie spółki cywilnej bądź spółki jawnej oraz dla podatników, którzy osiągają określony przychód z tytułu umowy najmu, podnajmu, dzierżawy oraz poddzierżawy; - wskazania czy wnioskodawca otrzymuje pomoc od rodziny, ew. osób trzecich, jeżeli tak należało wskazać na czym ona polega, - wskazania czy wnioskodawca otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak, należało nadesłać kserokopie ostatnich decyzji przyznających pomoc; - nadesłania kopii wyciągu bankowego z wszystkich kont bankowych posiadanych przez wnioskodawcę i wszystkie osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym za trzy ostatnie miesiące. Wnioskodawca pomimo odebrania zarządzenia w dniu 25 maja 2017 r. nie nadesłał dodatkowych wyjaśnień w sprawie. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należało więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnioskującej. Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260). Rozpoznając złożony przez M. M. wniosek należy wskazać, że wnioskodawca nie wykazał, by jego sytuacja materialna była tak trudna by kwalifikowała do przyznania prawa pomocy. Przede wszystkim złożony wniosek nie wyjaśnia wszystkich wątpliwości i nie przedstawia pełnych danych materialnych wnioskodawcy. W ocenie starszego referendarza sądowego dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie były na tyle ogólnikowe i niepełne, że wymagane było wezwanie do dodatkowych wyjaśnień. Wnioskodawca nie wskazał posiadania żadnego dochodu, wskazał, że utrzymuje się z prac dorywczych, nie wskazał jednak wysokości uzyskiwanych dochodów. Jednocześnie wnioskodawca ponosi koszty alimentów w wysokości 800 zł miesięcznie oraz przedstawia kopie dokumentów PIT 28 przeznaczonych dla podatników prowadzących indywidualną, pozarolniczą działalność gospodarczą, rozliczaną w formie ryczałtu, w formie spółki cywilnej bądź spółki jawnej oraz dla podatników, którzy osiągają określony przychód z tytułu umowy najmu, podnajmu, dzierżawy oraz poddzierżawy, natomiast z ogólnodostępnych danych umieszczonych w internecie wynika, że w miejscu zamieszkania wnioskodawcy zarejestrowana jest działalność gospodarcza pn. Przedsiębiorstwo [...] (numer NIP [...] oraz REGON [...]). Wyżej wymienione okoliczności wskazują zatem, że wnioskodawca nie wyjaśnił swojej sytuacji materialnej w sposób nie budzący wątpliwości. Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Należy zaznaczyć, że to na wnioskodawcach spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej. Nie jest do zaaprobowania przyjęcie takiego sposobu prowadzenia czynności wyjaśniających w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy, w którym wnioskodawca podaje informacje niekompletne, pomimo wezwania nie precyzuje ich w sposób dostateczny. W postępowaniu tym nie jest rolą Sądu prowadzenie dochodzenia i dowodzenia rzeczywistego stanu majątkowego strony i kierowania wezwań dla wyjaśniania kolejnych wątpliwości pojawiających się wraz z nowymi dokumentami przedkładanymi przez wnioskodawcę. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.