VII SA/Wa 822/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy J. Ś. w sprawie ze skargi J. Ś. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2016 r. znak: [...], [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. odmówić zmiany postanowienia Starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2016 r. w zakresie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych; 2. zmienić postanowienie Starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2016 r. w zakresie odmowy ustanowienia pełnomocnika z urzędu i przyznać J. Ś. adwokata z urzędu. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy złożony przez J. Ś. Wskazać należy, że jest to dugi wniosek wnioskodawcy złożony w niniejszej sprawie. Postanowieniem Starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2016 r. odmówiono wnioskodawcy przyznania zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (postanowienie z dnia 13 grudnia 2016 r.). W kolejnym wniosku wniesiono ponownie o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (adwokata), przy czym zaznaczyć trzeba, że zakres wniosku oparto na treści pisma wnioskodawcy z dnia 22 kwietnia 2017 r., gdyż wnioskodawca w formularzu PPF nie wypełnił rubryk nr 4.1 i 4.2 i nie wskazał w jakim zakresie został złożony wniosek. Obecnie rozpoznawany wniosek ten został uzupełniony danymi złożonymi na wezwanie Sądu w piśmie z dnia 2 czerwca 2017 r. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Jest osobą samotną, po rozwodzie. Ze związku małżeńskiego posiada 5 letnią córkę, na którą płaci po 500 zł. miesięcznie alimentów. Źródłem utrzymania wnioskodawcy są dochody z tytułu prac dorywczych w wysokości 700-900 zł. miesięcznie. Wnioskodawca posiada nieruchomość rolną o pow. 5 ar. oraz budynek inwentarski, w którym mieszka, o pow. 100 m2 (w poprzednim wniosku wskazano 96 m2). W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że jest rolnikiem ubezpieczonym w KRUS, posiada działkę 5 arową, którą uprawia, ponadto podnajmuje się do prac dorywczych. Uzyskiwany dochód przeznacza na alimenty (500 zł.), energię elektryczną (100 zł.). Wskazał, że nie posiada oszczędności i zasobów pieniężnych. W domu nie ma gazu, ani telefonu. Na żywność przeznacza to, co zostanie. Dodał, że osoby, u których dorywczo pracuje zapewniają wnioskodawcy posiłek. Na swojej nieruchomości uprawia głównie ziemniaki i zboże. Inwentarza żywego wnioskodawca nie posiada, ostatnie zwierzę sprzedał roku temu. Prace dorywcze wykonywane przez wnioskodawcę to głównie prace polowe (orka, bronowanie, siew, sadzenie ziemniaków, wykopki, sianokosy, pomoc przy hodowli koni, przerzucanie węgla, odśnieżanie. Nie otrzymuje dotacji z ARiMR, ani z UE, nie otrzymuje świadczeń społecznych. Otrzymuje pomoc materialną od braci głównie w postaci ubrań, nie składa deklaracji PIT, posiada rachunek bankowy w Banku Spółdzielczym w M. ale wg oświadczenia nie korzysta z niego od 2012 r. i nie ma na nim operacji bankowych. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy również wskazać, że zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zatem zgodnie z treścią ww. przepisu wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznano pod kątem zmiany okoliczności, które były przedmiotem orzekania na wcześniejszym etapie sprawy. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnioskującej. Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260). Rozpoznając złożony przez J. Ś. wniosek należy wskazać, że zasadnym jest tylko częściowe przychylenie się do wniosku – w zakresie ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Natomiast w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie przychylono się do wniosku strony. Uzasadniając powyższe należy przede wszystkim wskazać, że dotychczasowe koszty sądowe wnioskodawca poniósł samodzielnie (200 zł. wpisu od skargi i 100 zł. opłaty kancelaryjnej za uzasadnienie). Obecnie na wnioskodawcy nie spoczywa żaden obowiązek finansowy w niniejszej sprawie. Jedyny wydatek jaki może się pojawić to wpis sadowy od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł., który jest w zasięgu finansowym strony, skoro wnioskodawca był w stanie ponieść na wcześniejszych etapach koszty przewyższające możliwy przyszły wydatek. Z tego względu uznano, że stronę stać jest na poniesienie w przyszłości i tego wydatku i w związku z tym w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych odmówiono zmiany postanowienia Starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2016 r. Jednocześnie uznano, że wnioskodawca wykazał, że nie będzie w stanie samodzielnie opłacić pełnomocnika z urzędu i w tym zakresie postanowiono przychylić się do wniosku strony. Wnioskodawca wykazał, że ma obowiązek płacić alimenty na córkę w wysokości 500 zł. miesięcznie, że ma obowiązek opłacać składkę KRUS oraz, że nie prowadzi operacji na rachunku bankowym. Wg oświadczenia uzyskuje około 700-900 zł. dochodu, który przeznaczany jest na spłatę alimentów, opłaty za prąd, ubezpieczenie. Wskazane okoliczności uznano za wystarczające do zmiany postanowienia Starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2016 r. w zakresie odmowy ustanowienia pełnomocnika z urzędu i przyznano wnioskodawcy adwokata z urzędu. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.