VII SA/Wa 841/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska, , Sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.), Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, Protokolant st. sekr. sąd. Sylwia Rosińska- Czaykowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2019 r. sprawy ze skargi R. z siedzibą w D., I. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przepisów przez przewoźnika lotniczego. oddala skargę Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego ( dalej jako: "organ" "Prezes ULC") na podstawie art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 209b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 roku - Prawo lotnicze (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 605, dalej: "Pr. lotn.") w związku z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 959, dalej : "k.p.a."), w związku z art. 7 ust. 1 lit. a, art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 1 i ust. 2, art. 14 ust. 2 w zw. z art. 6 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91 (Dz. U. UE L 46 z 17.2.2004., dalej jako: "Rozporządzenie" lub "Rozporządzenie (WE) 261/2004" ), po rozpatrzeniu skargi M. D., B. B., B. G., M. L., D. S., K. ., A. G., K. G.. D. F., S. F., A. M., A. M., reprezentowanych przez radcę prawnego R. A. na naruszenie przez przewoźnika [...] (dalej: "[...]", "przewoźnik", "skarżący") przepisów rozporządzenia w odniesieniu do lotu z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] na trasie K. ([...]) – L. ([...]): 1. stwierdził naruszenie przez przewoźnika [...] art. 7 ust 1 lit a, art 9 oraz art 14 w związku z art 6 rozporządzenia poprzez zaniedbanie: - obowiązku wypłaty pasażerom odszkodowania w wysokości 250 EUR od pasażera - obowiązku zapewnienia pasażerom stosownej pomocy, obowiązku wręczenia ulotki informacyjnej o prawach pasażerów w związku z opóźnieniem lotu nr [...], planowanego do wykonania na dzień [...] lipca 2016 r. na trasie K. – L.; 2. ustalił obowiązek usunięcia ww. nieprawidłowości w ciągu czternastu dni od dnia uprawomocnienia się decyzji; 3. nałożył na [...] karę pieniężną za naruszenie postanowień rozporządzenia w łącznej wysokości 16 800 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 11 stycznia 2017 r. do Urzędu Lotnictwa Cywilnego wpłynęła skarga M. D., B. B., B. G., M. L., D. S., K. M., A. G., K. G., D. F., S. F., A. M., A. M., reprezentowanych przez radcę prawnego R. A. dotycząca naruszenia przez [...] przepisów rozporządzenia poprzez niewywiązanie się z obowiązków ciążących na nim w wypadku opóźnienia lotu z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] na trasie K. - L. Istotą żądania zawartego w skardze jest stwierdzenie naruszenia przepisów rozporządzenia przez przewoźnika w stosunku do ww. pasażerów. Odległość między tymi lotniskami mierzona metodą trasy po ortodromie wynosi 1324 km. Organ wskazał, że [...], wezwany prawidłowo do złożenia wyjaśnień, nie nadesłał żadnych wyjaśnień, jak również nie odpowiedział pasażerom w postępowaniu reklamacyjnym. Organ wskazał również, że jak wynika ze skargi, pasażerowie skorzystali z opóźnionego lotu. Wybierając podróż lotem opóźnionym, pasażerowie dokonali wyboru, o którym mowa w art. 8 ust. 1 lit. b rozporządzenia, wobec czego Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego stwierdził brak naruszenia tego przepisu. Organ podniósł, że w odniesieniu do realizacji obowiązków wynikających z art. 9 rozporządzenia trzeba zauważyć, że zgodnie z informacją zawartą w skardze, pasażerowie nie otrzymali stosownej pomocy podczas oczekiwania na opóźniony rejs. Wobec powyższego Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego stwierdził brak naruszenia przepisu art. 9 ust. 2 rozporządzenia. Organ podniósł również, że odniesieniu do realizacji obowiązku poinformowania pasażerów o przysługujących im prawach określonego w art. 14 rozporządzenia, na podstawie treści skargi organ ustalił, że pasażerowie nie otrzymali stosownej informacji od przewoźnika. Przewoźnik nie udzielił wyjaśnień na wezwanie Urzędu i nie dowiódł, że stosowna informacja trafiła do pasażerów. Wobec powyższego, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, stwierdził naruszenie art. 14 ust 2 rozporządzenia względem pasażerów. Organ wskazał, że niewypłacenie pasażerom odszkodowania spowodowało, iż prawa pasażerów zostały naruszone, zasadnym jest nałożenie na [...] kary pieniężnej w wysokości 1000 zł od pasażera za naruszenie obowiązku określonego w ust. 1 pkt. 5 załącznika nr 2 . do ustawy Pr. lotn. kary pieniężnej w wysokości 200 zł od pasażera za naruszenie obowiązku określonego w pkt 1.3 załącznika nr 2 do ustawy Pr. lotn. oraz kary pieniężnej w wysokości 200 zł od pasażera za naruszenie obowiązku określonego w pkt 1.4 załącznika nr 2 do ustawy Pr. lotn. w stosunku do ww. pasażera (łącznie 16.800 zł). W ocenie Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa, gdyż pasażerowie do dnia wydania niniejszej decyzji, nie otrzymali od przewoźnika odszkodowania za opóźnienie lotu. Ponadto organ wskazał, że [...], nie odpowiedział na wezwanie Urzędu, a tym samym nie wskazał żadnej okoliczności mogącej mieć wpływ na zmniejszenie wysokości wymiaru kary. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego podkreślił, że wysokość nałożonej kary jest proporcjonalna do stwierdzonego naruszenia oraz ma charakter prewencyjny. Od decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] czerwca 2017 r. przewoźnik [...] złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący nie zgodził się z zapadłym rozstrzygnięciem, a wydanej decyzji zarzucił naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. polegające na braku wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, naruszenie art. 209b Pr. lotn. poprzez jego niezastosowanie oraz naruszenie art. 5, art. 6 i art. 7 rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię. Dodatkowo podniósł, iż powodem opóźnienia lotu była śmierć jednego z pasażerów na pokładzie samolotu obsługującego skarżone połączenie. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzją [...] z [...] stycznia 2018 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2017 roku, wydaną w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez [...] art. 7 ust. 1 lit. a, art. 9 oraz art. 14 rozporządzenia w związku z art. 6 Rozporządzenia w związku z opóźnieniem lotu o numerze [...] na trasie K. ([...]) – L. ([...]) z dnia [...] lipca 2016 roku poprzez: 1. zaniedbanie obowiązku wypłacenia ww. pasażerom zryczałtowanego odszkodowania w wysokości po 250 Euro, tj. zaniechanie obowiązku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia; 2. zaniechanie obowiązku zapewnienia pasażerom stosownej pomocy, tj. zaniechanie obowiązku, o którym mowa w art. 9 rozporządzenia; 3. zaniechanie obowiązku wręczenia pasażerom ulotki informującej o przysługujących im prawach, tj. zaniechanie obowiązku, o którym mowa w art. 14 rozporządzenia oraz w przedmiocie ustalenia terminu usunięcia ww. nieprawidłowości w terminie czternastu dni od dnia doręczenia [...] decyzji ostatecznej i nałożenia na [...] kary pieniężnej w łącznej wysokości 16 800 zł. Słownie w decyzji wskazano: " tysiąc złotych". W uzasadnieniu Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego ponowił w większości argumentację zawartą w decyzji z [...] czerwca 2017 r. Organ wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż w miejscu docelowym pasażerowie znaleźli się z opóźnieniem wynoszącym około 6 godzin 55 minut, w związku z czym mogą powoływać się na prawo do odszkodowania, o którym mowa w art. 7 rozporządzenia, o ile opóźnienie lotu nie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia. Wskazał również, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik [...] podniósł, że powodem opóźnienia lotu była śmierć jednego z pasażerów na pokładzie samolotu obsługującego skarżone połączenie, o czym [...] poinformował w wiadomości e-mail wysłanej do pracownika Komisji Ochrony Praw Pasażerów Urzędu Lotnictwa Cywilnego, niemniej [...] nie przedstawił żadnego dowodu potwierdzającego ww. okoliczność. Prezes ULC, wskazał, że [...] nie przedłożył do akt żadnego dowodu potwierdzającego, iż do opóźnienia skarżonego połączenia doszło z powodu śmierci jednego z pasażerów na pokładzie samolotu zaplanowanego do wykonania skarżonego połączenia, podczas gdy, zgodnie z art. 205b ust. 5 PR. lotn. ciężar udowodnienia, że uprawnienia przysługujące pasażerowi na podstawie przepisów rozporządzenia nie zostały naruszone obciąża [...]. Co więcej składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy [...] również nie złożył żadnych dowodów potwierdzających okoliczności opóźnienia lotu. Jednocześnie tego obowiązku nie zmienia w żadnym stopniu zasada wyrażona w art. 7, czy też art. 77 k.p.a. Organ powołał wyroki WSA w Warszawie z 29 czerwca 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1724/14 oraz z 23 sierpnia 2011 roku, VII SA/Wa 733/11. Organ wskazał, że art. 205b ust. 5 Pr. lotn., wyłącza częściowo te przepisy k.p.a., które ciężar dowodu umiejscawiają wśród obowiązków procesowych organu. W konsekwencji niewykazania, że opóźnienie lotu [...] z dnia [...] lipca 2016 roku planowanego do wykonania na trasie [...] - [...] było wynikiem okoliczności o charakterze nadzwyczajnym [...], zobowiązany był do wypłaty ww. skarżącym stosownego odszkodowania. Organ podniósł, że w skargach złożonych w niniejszej sprawie pasażerowie wskazali, iż [...] nie poinformował ich o prawach pasażerów, jednocześnie [...], pomimo prawidłowego wezwania i poinformowania o rozkładzie ciężaru dowodu, nie złożył w sprawie pisemnych wyjaśnień, w których ustosunkowałby się do niniejszej kwestii. Organ z uwagi na to, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez [...] art. 7, art. 9 , art. 14 Rozporządzenia, nałożył na [...] karę pieniężną, o której mowa w art. 209b ust. 1 Pr. lotn. Skargę na decyzję z dnia [...] czerwca 2018 r. wniosła [...]. Przewoźnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak również poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] czerwca 2017 r. i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Przewoźnik zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: - art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w szczególności poprzez pominięcie Raportu Safety Alert Initial Report - SAIR (asr/75431) złożonego przez [...] do akt postępowania, a stanowiącego potwierdzenie nadzwyczajnych okoliczności będących powodem opóźnienia lotu, którego dotyczy niniejsze postępowanie; - art. 5 ust. 3 Rozporządzenia (WE) 261/2004 poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie w toku wydawania decyzji, że zgon pasażera na pokładzie statku powietrznego stanowi nadzwyczajną okoliczność, wyłączającą obowiązek wypłaty odszkodowania przewidzianego w treści art. 7 rozporządzenia; - art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej w szczególności przez: wydanie decyzji, z treści której nie wynika i nie da się wnioskować jakiej wysokości karę pieniężną nałożył organ na [...] oraz poprzez pominięcie dokumentu przedłożonego organowi przed wydaniem przez niego decyzji skutkujące niewzięciem przez organ pod uwagę w toku jej wydawania okoliczności istotnych dla rozpoznania niniejszej sprawy. W uzasadnieniu skargi [...] przedstawił słuszność zarzutów postawionych w skardze. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ wydane rozstrzygnięcie nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli jest decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] czerwca 2017 roku, wydaną w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez [...] art. 7 ust. 1 lit. a, art. 9 oraz art. 14 Rozporządzenia (WE) 261/2004 w związku z art. 6 Rozporządzenia (WE) 261/2004 w związku z opóźnieniem lotu o numerze [...] na trasie K. ([...]) – L. ([...]) z dnia [...] lipca 2016 roku. Podstawę materialnoprawną ww. rozstrzygnięcia stanowił art. 205b ust. 1 Prawa lotniczego, w zw. z art.5, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 14 Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91. Zdaniem Sądu organ dokonał prawidłowych ustaleń dotyczących naruszenia przez przewoźnika przepisów Rozporządzenia (WE) 261/2004. Zgodnie z art. 8 ust. 1 lit. a Rozporządzenia (WE) 261/2004 w przypadku opóźnienia lotu pasażerowie mają prawo wyboru zwrotu w terminie siedmiu dni, za pomocą środków przewidzianych w art. 1 ust. 3, pełnego kosztu biletu po cenie za jaką został kupiony, za część lub części nie odbytej podróży oraz za część lub części już odbyte, jeżeli lot nie służy już dłużej jakiemukolwiek celowi związanemu z pierwotnym planem podróży pasażera, oraz gdy jest to odpowiednie, lotem powrotnym do pierwszego miejsca odlotu, w najwcześniejszym możliwym terminie. Stosownie do art. 6 ust. 1 lit. a pkt iii) Rozporządzenia, uprawnienie powyższe przysługuje pasażerom, gdy opóźnienie lotu wynosi co najmniej pięć godzin. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że w miejscu docelowym pasażerowie znaleźli się z opóźnieniem wynoszącym około 6 godzin 55 minut Wynika też, że pasażerowie udali się w podróż do miejsca docelowego opóźnionym połączeniem, rezygnując tym samym ze zwrotu kosztów niewykorzystanego biletu lotniczego. Dlatego organ słusznie uznał, że w tym zakresie przewoźnik lotniczy nie naruszył art. 8 Rozporządzenia. Na podstawie art. 9 Rozporządzenia (WE) 261/2004, w przypadku opóźnienia lotu pasażerowie otrzymują bezpłatnie posiłki oraz napoje w ilościach adekwatnych do czasu oczekiwania, zakwaterowanie w hotelu w przypadku gdy występuje konieczność pobytu przez jedną albo więcej nocy lub gdy zachodzi konieczność pobytu dłuższego niż planowany przez pasażera, transport pomiędzy lotniskiem a miejscem zakwaterowania (hotelem lub innym). Zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. a Rozporządzenia, pomoc określona w art. 9 ust. 1 lit a rozporządzenia (posiłki oraz napoje) i art. 9 ust. 2 Rozporządzenia (dostęp do środków łączności) w przypadku lotów o długości do 1500 kilometrów przysługuje pasażerowi, gdy opóźnienie wynosi dwie lub więcej godzin. W zakresie wyżej wskazanych obowiązków przewoźnika, składający skargę do Prezesa ULC pasażerowie podnieśli, że w związku z opóźnieniem połączenia [...], przewoźnik lotniczy nie zapewnił im stosownej opieki-pomocy, o której mowa w art. 9 Rozporządzenia. Jednocześnie przewoźnik lotniczy, pomimo prawidłowego wezwania i poinformowania o rozkładzie ciężaru dowodu, nie złożył w sprawie pisemnych wyjaśnień, w których ustosunkowałby się do kwestii zapewnienia pasażerom stosownej opieki, co upoważniało Prezesa ULC do stwierdzenia naruszenia art. 9 Rozporządzenia. Stosownie do art. 7 ust. 1 Rozporządzenia (WE) 261/2004, w przypadku odwołania się do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują odszkodowanie w wysokości 250 Euro w przypadku lotów o długości do 1500 kilometrów. W niniejszej sprawie odległość z lotniska w K. do lotniska [...] mieści się w podanym przedziale odległości. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawach połączonych C-402/07 i C-432/07 w postępowaniach Christopher Sturgeon, Gabriel Sturgeon, Alana Sturgeon przeciwko Condor Flugdienst GmbH (C-402/07), oraz Stefan Bock, Cornelia Lepuschitz przeciwko Air France SA (C-432/07) (www.eur-lex.europa.eu), możliwość powołania się na "nadzwyczajne okoliczności" pozwalające przewoźnikom lotniczym uwolnić się od zapłaty odszkodowania ustanowionego w art. 7 Rozporządzenia (WE) nr 261/2004, jest przewidziana wyłącznie w art. 5 ust. 3 tego Rozporządzenia, który dotyczy odwołania lotu, motyw piętnasty tego rozporządzenia wskazuje jednak, że to uzasadnienie może również znaleźć zastosowanie, gdy decyzja kierownictwa lotów w stosunku do danego samolotu spowodowała danego dnia powstanie dużego opóźnienia lub przełożenie lotu na następny dzień. Skoro pojęcie dużego opóźnienia jest użyte w kontekście nadzwyczajnych okoliczności, należy uznać, że ustawodawca również powiązał je z prawem do odszkodowania. Wobec powyższego nie można z góry zakładać, że pasażerowie opóźnionych lotów są pozbawieni prawa do odszkodowania i dla potrzeb przyznania tego prawa nie mogą być traktowani jak pasażerowie odwołanych lotów. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że pasażerowie lotów opóźnionych mogą powoływać się na prawo do odszkodowania przewidziane w art. 7 Rozporządzenia (WE) nr 261/2004, jeżeli z powodu tych lotów poniosą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny, czyli jeżeli przybędą do ich miejsca docelowego co najmniej trzy godziny po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu. Przepis art. 5 ust. 3 tego Rozporządzenia nawiązuje do punktu 14 preambuły rozporządzenia (WE) nr 261/2004, w którym wskazano, że "Podobnie jak w konwencji montrealskiej, zobowiązania przewoźników lotniczych powinny być ograniczone lub ich odpowiedzialność wyłączona w przypadku, gdy zdarzenie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć, pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Okoliczności te mogą w szczególności zaistnieć w przypadku destabilizacji politycznej, warunków meteorologicznych uniemożliwiających dany lot, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu oraz strajków mających wpływ na działalność przewoźnika". Podkreślenia wymaga, że wobec otwartego charakteru ww. katalogu, zwolnienie przewoźnika od obowiązku wypłaty zryczałtowanego odszkodowania może mieć miejsce także z innych przyczyn, niemniej jednak zawsze muszą mieć one w stosunku do przewoźnika lotniczego charakter zewnętrzny. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że w miejscu docelowym pasażerowie znaleźli się z opóźnieniem wynoszącym około 6 godzin 55 minut, w związku z czym mogą powoływać się na prawo do odszkodowania, o którym mowa w art. 7 rozporządzenia, o ile opóźnienie lotu nie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 3 Rozporządzenia. Kwestia zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności, jest przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie. W skardze podniesiono, że powodem opóźnienia lotu była śmierć jednego z pasażerów na pokładzie samolotu obsługującego skarżone połączenie, o którym przewoźnik lotniczy poinformował w wiadomości e-mail wysłanej do pracownika Komisji Ochrony Praw Pasażerów Urzędu Lotnictwa Cywilnego. W ocenie przewoźnika, zaistniały zatem nadzwyczajne okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 3 Rozporządzenia (WE) 261/2004 i były one podnoszone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przed wydaniem przez Prezesa ULC decyzji w dniu [...] sierpnia 2018 r., skarżący skierował do Prezesa ULC pismo, dołączając do niego Safety Alert Initial Report SAIR ( Raport wstępny dot. alertu bezpieczeństwa) ( asr/75431), który zdaniem skarżącego wprost potwierdza, że zgon pasażera na pokładzie, stanowił okoliczność, która spowodowała opóźnienie lotu. Tym samym przewoźnik, z uwagi na nadzwyczajne okoliczności, nie był zobowiązany do wypłaty odszkodowania w oparciu o art. 7 Rozporządzenia. Z argumentacją przedstawioną w skardze nie można zdaniem Sądu się zgodzić. W ocenie Sądu, Prezes ULC, wydając zaskarżoną decyzję, nie naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Odnosząc się do zarzutów i argumentacji zawartej w skardze, wskazać należy, że w postępowaniu w przedmiocie naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004, ciężar udowodnienia, że uprawnienia przysługujące pasażerowi nie zostały naruszone, obciąża przewoźnika lotniczego – co wynika z art. 205b ust. 5 Prawa lotniczego, jak również z art. 5 ust. 3 ww. rozporządzenia. Przerzucenie ciężaru dowodu w opisanym wyżej zakresie na przewoźnika lotniczego powoduje, że jeśli przewoźnik lotniczy nie przedstawi dokumentów, z których wynika, że opóźnienie samolotu trwające ponad 2 godziny było wynikiem okoliczności o charakterze nadzwyczajnym, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków – nie ma podstaw do zwolnienia go z ciążącego na nim obowiązku wypłacenia odszkodowania przewidzianego w art. 7 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004. (por. wyrok WSA w Warszawie z 29 czerwca 2016 roku, VII SA/Wa 1724/14, powoływane wyroki dostępne na http://:orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto WSA w Warszawie w wyroku z dnia 23 sierpnia 2011 roku, VII SA/Wa 733/11 wskazał, że przepis art. 205b ust. 5 Prawa lotniczego stanowi wyjątek od zasady, że organ z urzędu ma obowiązek podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy art. 7 k.p.a. Niezależnie od powyższego, wskazać należy, że wbrew zarzutom skargi organ w sposób wyczerpujący rozpatrzył całokształt materiału dowodowego, a także dokonał jego trafnej oceny. Prezes ULC wziął bowiem pod uwagę oraz dokładnie przeanalizował przedłożony przez skarżącego Safety Initial Report SAIR ( asr/75431) i słusznie skonstatował, że nie stanowi on dowodu wskazującego, że opóźnienie lotu [...], nastąpiło z uwagi na nadzwyczajne okoliczności. Oczywiście co do zasady śmierć pasażera na pokładzie samolotu, mieści się w katalogu okoliczności nadzwyczajnych, powodujących zwolnienie przewoźnika od obowiązku wypłaty odszkodowania za opóźniony lot. Potwierdza to opublikowana na stronie internetowej Komisji Europejskiej lista nadzwyczajnych okoliczności, stworzona wspólnie przez organy wykonawcze Państw Członkowskich odpowiedzialnych za wdrożenie rozporządzenia nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 roku ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład, albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów. W pkt 16 tabeli stanowiącej wykaz okoliczności, które powinny być traktowane jako nadzwyczajne, wskazano także względy medyczne, w tym sytuację, gdy pasażer lub członek załogi poważnie niedomaga lub umiera na pokładzie samolotu. Nie ma to jednak znaczenia w rozpoznawanej sprawie, ponieważ wynikające z przedłożonej przez skarżącego dokumentacji okoliczności, nie pozostają w związku z przedmiotowym opóźnieniem. Z przedstawionej przez skarżącego dokumentacji w postaci Safety Initial Report SAIR ( asr/75431), wynika, że w dniu [...] lipca 2016 r. o godzinie 8 : 30 UTC ( godzina 7 : 30 czasu lokalnego) podczas lotu o oznaczeniu kodowym FR 8351 wykonywanym przez samolot [...] na trasie [...] - [...], doszło do zasłabnięcia jednego z pasażerów. Jego stan zdrowia, uległ następnie pogorszeniu, w związku z tym załoga i jedna z pasażerek będącą pielęgniarką, przystąpili do udzielania pasażerowi pierwszej pomocy. Samolot zawrócił i po ustawieniu na stanowisku postojowym, na pokład została wpuszczona pomoc medyczna. Mimo przeprowadzonej akcji ratunkowej, pasażer zmarł o godzinie 9 : 50 UTC. Dokumentacja ta zdaniem Sądu, nie stanowi dowodu, że opóźnienie rozpatrywanego lotu [...], nastąpiło z uwagi na nadzwyczajne okoliczności. Nie wynika z niej bowiem, że lot [...], był lotem bezpośrednio poprzedzającym skarżony lot [...]. Nie wynika z niej także, jakie racjonalne działania, zostały podjęte przez przewoźnika celem planowego wykonania lotu [...], zwłaszcza, że przedmiotowe zdarzenie na rejsie [...] a planowany start rejsu [...] dzieliło 7 godzin i 30 minut, zaś między wystąpieniem zdarzenia na rejsie [...] a faktycznym startem rejsu [...], upłynęło 12 godzin 25 minut. Treść raportu nie wskazuje też, że wymieniony w nim samolot o znakach rej [...] był faktycznie zaplanowany do wykonania rejsu będącego przedmiotem sprawy o oznaczeniu kodowym [...], tym bardziej, że z dokumentacji wynika, że samolot ten wykonywał lot na trasie [...] - [...]. Skarżący nie wykazał, by podjął wszelkie racjonalne działania mające na celu planowe wykonanie przedmiotowego rejsu o oznaczeniu kodowym [...]. Nie wykazano jakiegokolwiek związku pomiędzy śmiercią pasażera na trasie L. – A. a opóźnieniem lotu [...] na trasie K. – L., co prowadzi do wniosku, że przyczyną opóźnienia, były okoliczności operacyjne zależne od przewoźnika. Nie doszło zatem do naruszenia art. 5 ust. 3 Rozporządzenia. Przewoźnik nie przedstawił także dowodu, że pasażerowie oczekujący na opóźniony lot, mieli zapewnioną pomoc w postaci napojów i posiłków oraz dostęp do informacji o przysługujących im prawach. Konsekwencją niewykazania, że opóźnienie lotu [...] z dnia [...] lipca 2016 roku planowanego do wykonania na trasie [...] - [...] było wynikiem okoliczności o charakterze nadzwyczajnym, był obowiązek wypłaty składającym skargę pasażerom stosownego odszkodowania, czego przewoźnik nie uczynił. Przewoźnik naruszył tym samym art. 7 Rozporządzenia (WE) 261/2004, nie wypłacając odszkodowań oraz art 14 nie zapewniając pasażerom pomocy i nie umożliwiając zapoznanie się z informacją o przepisach na temat odszkodowania i pomocy przysługującej zgodnie z rozporządzeniem. Zasadnym więc było nałożenie na przewoźnika kary pieniężnej, o której mowa w art. 209b ust. 1 Pr. lotn. Niezasadny w ocenie Sądu jest zarzut naruszenia przez Prezesa ULC art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej w szczególności przez wydanie decyzji, z treści której nie wynika jakiej wysokości kara pieniężna, została nałożona na przewoźnika. Rzeczywiście w zaskarżonej decyzji, w słownym określeniu kary pieniężnej podano kwotę 16 800 złotych, a następnie błędnie wskazano słownie " tysiąc złotych". Zdaniem Sądu, nie ma jednak wątpliwości co do tego, że wymierzono przewoźnikowi karę w wysokości 16.800 zł, zaś błędnie podana słownie kwota "tysiąc złotych" jest oczywistą omyłką pisarską, która nie może być oceniana w kategoriach naruszenia art. 8 k.p.a. Interpretacja pojęć "błędy pisarskie i rachunkowe" oraz "oczywiste omyłki" powinna uwzględniać ich potoczne znaczenie (wyrok NSA z 13 marca 1998 r., I SA/Lu 1091/96, LEX nr 33532). Przez błędy pisarskie należy rozumieć widoczne, niezamierzone błędne użycie wyrazu lub zwrotu, mylną pisownię oraz opuszczenie jakiegoś wyrazu lub liter w wyrazie. Jak podkreśla się w orzecznictwie, "oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy też innego powinna wynikać bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami. (wyrok NSA z 10.02.1994 r., SA/Kr 723/93, ONSA 1995/2, poz. 65). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że oczywistość błędu wynika tu z porównania wskazanej słownie kwoty z kwotą kary określonej cyfrowo. Wysokość kary określona cyfrowo, jest natomiast zgodna ze wskazaną w decyzji organu I instancji. Skoro Prezes ULC, utrzymał w mocy poprzednią decyzję wymierzającą karę w wysokości 16.800 zł, to nie ulega zdaniem Sądu wątpliwości, że tej wysokości kara jest zgodna z wolą organu zaś jej błędne słowne wskazanie jest pomyłką podlegającą sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.