VII SA/Wa 861/15

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła – Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 grudnia 2015r. po rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi S. P. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2015r., nr [...] w przedmiocie uznania zażalenia na bezczynność za niezasadne i odmowy wyznaczenia dodatkowego terminu na załatwienie sprawy postanawia: odmówić S. P. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W dniu 21 października 2015r. wpłynął do Sądu wypełniony przez wnioskodawcę S. P. S. formularz wniosku PPF o przyznanie prawa pomocy w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca przedstawił swoją sytuację życiową, finansową i majątkową. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej – p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a. ). Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Z powołanego wyżej przepisu wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie analizując dane zawarte w przedmiotowym wniosku uznano, iż wnioskodawca nie znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Utrzymują się z dochodów w wysokości 4.630,00 złotych netto miesięcznie. Na kwotę tą składa się wynagrodzenie wnioskodawcy uzyskiwane z tytułu pracy w wysokości 1.260,00 złotych i renta jaką uzyskuje w wysokości 1.170 złotych, spłaty przesyłane przez brata z tytułu spadku i zniesienia współwłasności nieruchomości ok. 1.360 złotych oraz emerytura uzyskiwana przez małżonkę w wysokości 840,00 złotych. Wnioskodawca podał, że posiada dwa mieszkania w Warszawie, każde z nich o pow. około 35 m² oraz wierzytelności z tytułu spadku po rodzicach -sposób spłaty wskazano wyżej. Małżonka posiada samochód marki Volkswagen Polo z 2000 roku o wartości 3000 złotych, na którego ubezpieczenie ponoszą koszty w wysokości około 1.000 złotych rocznie. Podał, że ponosi z żoną koszty utrzymania mieszkań w wysokości około 1.300 złotych miesięcznie. Nadto dodał, że ponoszą koszty zakupu paliwa w wysokości ok. 350,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawca podkreślił, że wraz z żoną spłacają do 2020r. kredyt w wysokości około 2000 złotych miesięcznie. Wnioskodawca podał, że na codzienne utrzymanie pozostaje mu z żoną jedynie po około 490 złotych miesięcznie na osobę. Oświadczył, że oszczędności pieniężnych nie posiada i że aktualnie z żoną nie dochodu z tytułu najmu mieszkania nr 64, gdyż od szeregu miesięcy poszukują najemcy tego lokalu. Biorąc pod uwagę przedstawioną wyżej sytuację finansową i majątkową wnioskodawcy uznano, że brak jest uzasadnionych powodów do przerzucenia kosztów sądowych na współobywateli, a do tego sprowadza się przyznanie stronie prawa pomocy. Podkreślić należy, iż wnioskodawca z małżonką uzyskują wspólnie miesięcznie niemałe dochody w wysokości 4630 złotych netto miesięcznie. Ponadto posiadają dwa mieszkania w [...]. Wnioskodawcy nie sposób zatem zaliczyć do osób ubogich, którym pomoc państwa jest konieczna. Zauważyć należy, iż sytuacja finansowa wnioskodawcy obecnie polepszyła się do sytuacji w której występował z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w kwietniu 2015r. w sprawie VII SA/Wa 626/15. Wówczas ze złożonego oświadczenia wnioskodawcy wynikało, że jego dochody z małżonką wynosiły 4.074 złotych netto miesięcznie, obecnie natomiast 4,630 złotych netto miesięcznie. Wnioskodawca aktualnie podał, że posiadają wierzytelności z tytułu spadku po rodzicach spłacane przez brata w wysokości ok. 1.360 złotych miesięcznie. Nadto podkreślić należy, iż wnioskodawca posiada z żoną dwa mieszkania, wobec tego jednym z nich może rozporządzać w sposób przynoszący mu dochody tym bardziej, że położone są w [...]. Ponoszenie bowiem kosztów utrzymania drugiego z posiadanych mieszkań, w sytuacji braku jakichkolwiek dochodów z nim związanych nie wyczerpuje znamion racjonalnego działania i wydaje się mało wiarygodne. W sytuacji gdy strona posiada majątek o potencjalnie znacznej wartości, brak uzyskiwania przez nią dochodów, nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy. Podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność, że od szeregu miesięcy poszukują najemcy nie jest ważna. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki. Niewykorzystanie posiadanego majątku w sytuacji gdy obiektywnie jest to możliwe, należy ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swojej rodziny oraz do prowadzenia spraw sądowych ( por. postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 12 lipca 2012r., sygn. akt I SA/Sz 428/12). Argumentem za przyznaniem prawa pomocy nie może być również fakt zaciągnięcia przez wnioskodawcę kredytu i spłaty rat miesięcznych w wysokości około 2000 złotych miesięcznie. Wskazać należy, iż aby uzyskać, a następnie spłacać kredyt skarżący winien uprzednio wykazać wysoką zdolność kredytową, czyli zdolność do terminowej spłaty zadłużenia wraz z towarzyszącymi mu kosztami dodatkowymi. Obowiązek zaś spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z wniosku nie wynika, że wnioskodawca miał problemy ze spłatą rat kredytu z uzyskiwanych dochodów. Dbałość o płynność finansową i regulowanie zobowiązań prywatnoprawnych nie wyklucza konieczności regulowania nie mniej ważnych należności o charakterze publicznoprawnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06). Odmawiając przyznania prawa pomocy uwzględniono również fakt, iż koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Zaznaczyć należy, że z uwagi na wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy powinno być ono stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Jeżeli bowiem wnioskodawca posiada stały miesięczny dochód, majątek to powinien ponosić koszty postępowania sądowego samodzielnie. Mając na względzie powyższe uznano, że wnioskodawca jest w stanie samodzielnie ponosić w całości koszty postępowania sądowego i ustanowić profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.