VII SA/Wa 871/10
WyrokWSA w Warszawie2010-10-19
Skład orzekający: Małgorzata Miron, Izabela Ostrowska, Joanna Gierak – Podsiadły
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o unieważnieniu uzgodnienia projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej, wydane z powodu rzekomego rażącego naruszenia § 176 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jest zgodne z prawem, jeśli przepis ten wymaga wykładni innej niż językowa?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, stwierdzając, że nie można uznać uzgodnienia projektów budowlanych za rażąco naruszające § 176 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepis ten, w kontekście zmiany ustawy o normalizacji, wymaga wykładni innej niż językowa, co wyklucza możliwość jego rażącego naruszenia w sposób jasny i niedwuznaczny. W konsekwencji, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, w szczególności § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej o unieważnieniu uzgodnień projektu budowlanego dotyczących przebudowy kotłowni olejowych na gazowe w budynkach mieszkalnych. Organy uznały, że lokalizacja kotłowni w piwnicach budynków wysokich stanowi rażące naruszenie § 176 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ze względu na niezgodność z Polską Normą. Skarżący kwestionowali tę interpretację, wskazując na dobrowolność stosowania Polskich Norm po zmianie ustawy o normalizacji oraz inne naruszenia prawa.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, zasądza od Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej na rzecz skarżących kwotę po 360 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), , Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły, Protokolant Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2010 r. sprawy ze skarg [...] Sp. z o.o. w [...] i Spółdzielni [...] w [...] na postanowienie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia uzgodnień projektu budowlanego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej na rzecz skarżących [...] Sp. z o.o. w [...] i Spółdzielni [...] w [...] kwotę po 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Sygnatura akt VII SA/Wa 871/10
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2010r. Komendant Główny Państwowej rozpatrzeniu zażalenia Spółki z o. o. [...]z siedzibą w [...], utrzymał w mocy postanowienie [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] stycznia 2008r. w sprawie unieważnienia uzgodnienia pod względem ochrony przeciwpożarowej projektów budowlanych dotyczących przebudowy kotłowni olejowych na gazowe w budynkach przy ul. [...] w [...] zlokalizowanych na terenie [...] dokonanych bez uwag dnia 25 lipca 2007r. przez inż. E. S. - rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. [...] Komendant Wojewódzki PSP w [...] unieważnił uzgodnienia pod względem ochrony przeciwpożarowej projektów budowlanych przebudowy kotłowni w wymienionych na wstępie budynkach [...], odnosząc się w uzasadnieniu do stanu prawnego, tj. § 176 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690, z późn. zm.) i powołanej tam Polskiej Normy [...] "Ogrzewnictwo. Kotłownie wbudowane na paliwa gazowe o gęstości względnej mniejszej niż 1. Wymagania.", podnosząc, iż "W trakcie analizy dokumentacji stwierdzono, że przedmiotowe kotłownie zlokalizowano na kondygnacji podziemnej (co wynika z części graficznej opracowania) wielorodzinnych budynków mieszkalnych, które z racji posiadanych 11 kondygnacji nadziemnych zaliczono do grupy budynków wysokich (W)", co przy pozytywnym uzgodnieniu projektów tych kotłowni bez uwag przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych stanowi rażące naruszenie prawa.
W okresie poprzedzającym wydanie zaskarżonego postanowienia przeprowadzono szereg czynności w związku z planami przebudowy kotłowni
olejowych na gazowe w budynkach mieszkalnych, wielorodzinnych przy ul. [...] w [...], zlokalizowanych na terenie [...].
Sprawę rozpoczęło wystąpienie do Komendy Wojewódzkiej PSP w [...] z dnia 17 stycznia 2006 r. Przedsiębiorstwa [...] z [...], opracowującego projekty kotłowni gazowych dla [...], zawierające prośbę o "wydanie opinii o zastosowaniu instalacji gazowej dla kotłowni zlokalizowanych w budynkach mieszkalnych w [...] w odniesieniu do aktualnie funkcjonujących w piwnicach wysokich budynków mieszkalnych, wielorodzinnych, kotłowni olejowych, które mają być przeprojektowane na zasilane gazem ziemnym. Dodatkowo P. [...] poinformowało o przewidywanych zabezpieczeniach przeciwpożarowych zgodnie z wymaganiami § 158 ust. 5 i § 220 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury.
W dniu 17 lutego 2006 r. [...] Komendant Wojewódzki wydał pozytywną opinię w sprawie zastosowania instalacji gazowej w budynkach wysokich o wysokości ponad 25 m, wskazując przy tym, że dokumentacja projektowa powinna uwzględniać określone w piśmie wymagania przepisów techniczno-budowlanych oraz, że wymagania dotyczące kotłowni gazowych zawarto także w ww. [...]. W przedmiotowym piśmie nie podkreślono jednak, że wymagania powyższej Polskiej Normy nie pozwalają na lokalizację kotłowni gazowych w budynkach wysokich na poziomie ich piwnic.
Powyższy aspekt został podniesiony natomiast jednoznacznie w piśmie [...] Komendanta Wojewódzkiego PSP w [...] z dnia 11 października 2006 r., stanowiącym odpowiedź na wystąpienie z dnia 21 września 2006 r. [...], zlecającej inwestorowi wykonanie wspomnianej powyżej przebudowy, dotyczące zapytania o możliwość lokalizacji przedmiotowych kotłowni w piwnicach rozpatrywanych budynków.
W dniu 20 września 2007 r. Z. C. powiadomił KW PSP w [...] o przystąpieniu przez firmę [...] do robót budowlanych, po uzgodnieniu dokumentacji projektowej pod względem ochrony przeciwpożarowej, prosząc o podjęcie działań mających doprowadzić do przestrzegania prawa.
W reakcji na powyższe [...] Komendant Wojewódzki PSP w [...] przekazał pismo Z. C. z 20 września 2007 r. do Komendy Miejskiej PSP w [...] w celu podjęcia stosownych działań. Komenda Miejska PSP w [...]
przekazała sprawę do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz zaplanowała przeprowadzenie czynności kontrolno-rozpoznawczych w budynkach [...] w listopadzie 2007r.
KW PSP w [...] pismem z dnia 27 grudnia 2007r. wystąpiła do [...] o przedłożenie dokumentacji projektowej przebudowy kotłowni olejowych na kotłownie gazowe w budynkach tej spółdzielni. W odpowiedzi [...] poinformowała, że dokumentację w KW PSP w [...] przedstawi firma [...] Sp. z o. o. oraz wskazała, że nie jest inwestorem ani wykonawcą przebudowy kotłowni. [...]. Z kolei pismem z dnia 15 stycznia 2008 r. do KW PSP w [...] wystąpiła firma [...] Sp. z o. o., która przekazując dokumentację projektową kotłowni, przedstawiła również swoje stanowisko w sprawie zgodności prowadzonego procesu inwestycyjnego z obowiązującym prawem w zakresie bezpieczeństwa pożarowego.
Po dokonaniu analizy dokumentacji projektowej rozpatrywanych kotłowni, przekazanej przez [...] Sp. z o. o., [...] Komendant Wojewódzki PSP w [...] wydał wspomniane wcześniej postanowienie znak [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. unieważniające uzgodnienia pod względem ochrony przeciwpożarowej projektów budowlanych dotyczących przebudowy kotłowni olejowych na gazowe w budynkach przy ul. [...] w [...].
Na powyższe postanowienie zażalenia do Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej złożyli: inż. E. S., rzeczoznawca do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, uzgadniający projekty budowlane przebudowy kotłowni, [...] Spółka z o. o.
Komendant Główny PSP postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie [...] Komendanta Wojewódzkiego PSP w [...]. W związku z tym 3 podmioty, a mianowicie: [...], [...] Spółka z o. o., oraz Przedsiębiorstwo [...] z [...] złożyły skargi na przedmiotowe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 grudnia 2008 r. uchylił zaskarżone postanowienie stwierdzając w uzasadnieniu, że organ odwoławczy nie ustalił w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz wykładnię prawa czy istnieją podstawy do uznania, że żalący się posiadają przymiot strony.
Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej rozpatrując ponownie wszystkie zgłoszone zażalenia na postanowienie [...] Komendanta Wojewódzkiego PSP w [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. o unieważnieniu uzgodnienia projektów budowlanych kotłowni gazowych w piwnicach wysokich budynków mieszkalnych [...] w [...] dokonanego przez inż. E. S. — rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, zważył co następuje:
Interes prawny, o którym mowa w art. 28 Kpa, czyli interes oparty na prawie (lub przez to prawo chroniony) należy utożsamiać ze stosunkiem materialnoprawnym określonym w przepisie prawnym poza kpa. Stroną postępowania w rozpatrywanej sprawie unieważnienia uzgodnienia pod względem ochrony przeciwpożarowej projektów budowlanych jest spółka [...] Spółka z o. o., będąca inwestorem w procesie budowlanym, którego dotyczy przedmiotowa sprawa. Natomiast inż. E. S., rzeczoznawca do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych oraz Przedsiębiorstwo [...] z [...], nie posiadając interesu prawnego, omówionego przymiotu strony nie posiadają. Dlatego też w stosunku do tych podmiotów umorzono postępowanie odwoławcze odrębnym postanowieniem, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa.
Z uwagi na powyższe, merytorycznie rozpatrzone zostało zażalenie spółki [...] Spółka z o. o i w tym zakresie organ II instancji stwierdził, co następuje.
[...] Sp. z o. o. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz umorzenie postępowania zarzucając naruszenie: -§15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 121, poz. 1137), ze względu na błędne uznanie, iż inne rozwiązanie niż przewidziane w [...] dokonane zostało z rażącym naruszeniem prawa,
- § 2 ust. 2 w związku z § 157 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690, ze zm. zm.), gdyż dokumentacja
projektowa spełnia wymagania tego przepisu "wobec dostosowania projektu do wskazań ekspertyzy technicznej rzeczoznawcy budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych pozytywnie uzgodnionej z właściwym komendantem wojewódzkim PSP",
-art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o normalizacji (Dz. U. Nr 169, poz. 1386, z późn. zm.) poprzez błędne uznanie, "iż Polskie Normy — pomimo powołania się na nie w treści rozporządzenia — pozostają obowiązującymi przepisami prawa", -art. 7 Kpa poprzez nie zastosowanie przez organ ustalenia, czy dokumentacja projektowa pomimo (wiadomych organowi) odstępstw od Polskich Norm przewidywała należyty stan zabezpieczeń technicznych-przeciwpożarowych,
-art. 8 Kpa, ze względu na zmniejszenie poczucia zaufania skarżącego do organów władzy państwowej.
Organ nie zgodził się z żadnym z wyszczególnionych powyżej zarzutów Spółki [...], wskazując, iż:
— uzgodnienie przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych rozpatrywanych projektów budowlanych bezsprzecznie stanowi rażące naruszenie prawa, ponieważ akceptacja zawartych w nich rozwiązań technicznych stoi w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu § 176 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury, a ponadto charakter tego naruszenia powoduje, iż w jego rezultacie powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności; Komendant Główny PSP stoi na stanowisku, iż nie stosowanie wymagań [...] powołanej w ww. rozporządzeniu Ministra Infrastruktury należy traktować jako nieprzestrzeganie wymagań bezpośrednio zawartych w tym rozporządzeniu, które w rozpatrywanym przypadku powoduje obniżenie minimalnego poziomu bezpieczeństwa ludzi i mienia, co w oznacza stwarzanie zagrożenia życia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia, a tym samym jest rażącym naruszeniem prawa; Nieuprawnione jest także stwierdzenie o naruszeniu przez zaskarżone postanowienie [...] KW PSP przepisu § 2 ust. 2 w związku z § 157 ust. 4 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury, co zdaniem strony wynika z nieuwzględnienia przez organ pierwszej instancji faktu, że "dokumentacja projektowa spełniła wszelkie wymagania techniczne bezpieczeństwa pożarowego w sposób inny niż przewidziany przepisami" ww. Ministra Infrastruktury; wskazana w tym przepisie ekspertyza techniczna nie została bowiem nigdy wykonana ani też uzgodniona z [...] Komendantem Wojewódzkim PSP w [...]; co więcej, w stanowiska Ministerstwa
Budownictwa, organ przyjął, że w analizowanej sprawie niemożliwe jest zaakceptowanie rozwiązań zastępczych w trybie wspomnianego § 2 ust. 2 ze względu na brak praktycznej możliwości wyeliminowania zagrożenia życia ludzi i bezpieczeństwa mienia w przypadku zlokalizowania kotłowni gazowej relatywnie dużej mocy w piwnicy budynku;
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 września 2002r. o normalizacji organ wskazał, że przepis ten stanowi generalną zasadę dobrowolności stosowania Polskich Norm, natomiast art. 5 ust. 4 tej ustawy daje możliwość przywoływania opublikowanych w języku polskim Polskich Norm w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, nie wskazując przy tym rangi aktu prawnego, w których są one zawarte; w związku z tym powszechna jest praktyka odnoszenia się w przepisach prawa do Polskich Norm jako wymagań obowiązujących na mocy przepisu, który je powołał; zatem stosownie do powołania [...] w § 176 ust. 1 cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury jej ustalenia powinny być stosowane, czego dowodem jest wyjaśnienie Ministerstwa Budownictwa z dnia 12 czerwca 2007 r. udzielone Z. C. członkowi Rady Nadzorczej [...]. Organ podkreślił, iż nie uznał Polskiej Normy jako źródła powszechnie obowiązującego prawa; prawo w tym przypadku stanowi przepis § 176 ust. 1 cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury, który określa wymagania, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia przeznaczone do instalowania kotłów na paliwa gazowe; jednym z tych wymagań zawartych w przedmiotowym przepisie jest zgodność z Polską Normą dotyczącą kotłowni wbudowanych na paliwa gazowe o gęstości względnej mniejszej niż 1 czyli [...]; za błędne należy uznać zatem twierdzenie o nieobowiązkowym stosowaniu Polskich Norm przywołanych w przepisach prawa powszechnie obowiązującego.
Organ wskazał nadto, że nie nastąpiło naruszenie art. 7 Kpa, ponieważ [...] Komendant Wojewódzki PSP w [...] znał dokładnie stan faktyczny sprawy i po analizie zgromadzonych w tej sprawie - akt, w tym dostarczonej dokumentacji projektowej rozpatrywanych kotłowni, wydał postanowienie o unieważnieniu uzgodnień pod względem ochrony przeciwpożarowej przedstawionej dokumentacji, uznając, że stanowią one rażące naruszenie prawa.
[...] Spółka z o.o. w [...] oraz [...] złożyły skargi na postanowienie Komendanta Głównego
Państwowej Styrany Pożarnej z dnia 8 lutego 2010r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
[...] Spółka z o.o. w [...] zarzuciła w skardze naruszenie przepisów prawa materialnego a to
-§15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 121, poz. 1137), w zw. z art. 5 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o normalizacji, w zw. z §176 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakom powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez błędna wykładnię polegającą na przyjęciu, ze niezastosowanie Polskiej Normy [...] przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych przy dokonywaniu uzgodnienia projektów budowlanych stanowiło rażące naruszenie prawa;
-art. 5 ust. 3 w zw. z art. 5 ust. 4 ustawy o normalizacji w zw. z §176 rozporządzenia Ministra Infrastruktury poprzez błędna jego wykładnię polegającą na bezzasadnym przyjęciu, że Polskie Normy z chwilą powołania ich w przepisach prawa uzyskują charakter powszechnie obowiązujących norm prawnych w związku z czym uczestnicy procesu budowlanego zobowiązani są bezwzględnie stosować się do ich treści.
- niewłaściwą wykładnię art. 87ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 5 ust. 3 ustawy o normalizacji polegającym na naruszeniu w polskim systemie prawa hierarchii jego źródeł skutkujące bezpodstawnym zastosowaniem w sytuacji kolizji norm prawnych normy niższego rzędu tj. §176 rozporządzenia zamiast art. 5 ust. 3 ustawy o normalizacji.
-§15 ust. 2 rozporządzenia w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej poprzez jego błędne zastosowanie przez przyjęcie, że uzgodnienie projektów budowlanych nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa
-art. 7 i 77§ kpa poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy polegających na nieustaleniu faktycznych możliwości lokalizacji kotłowni gazowych w sposób zgodny ze wskazaniami organu zawartymi w zaskarżonym postanowieniu.
-art. 7 i 8 kpa poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu rozważenia skutków zaskarżonego orzeczenia a także nieuwzględnienie słusznego
interesu stron oraz interesu społecznego, który przemawiał za uznaniem uzgodnienia za zgodne z§176.
-art. 105 kpa w zw. z art. 32 ust. 2 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie i wydanie zaskarżonego postanowienia pomimo zaistnienia przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego.
W konkluzji skarżąca spółka wniosła o uchylenia zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na jej rzecz.
[...] w skardze podniosła analogiczne zarzuty co Spółka [...] również wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia jak i postanowienia go poprzedzającego i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na jej rzecz,
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie odnosząc się do poszczególnych zarzutów zawartych w skargach.
Na rozprawie dnia 7.10.2010r. Sąd - w oparciu o art. 111 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.dalej: P.p.s.a.) połączył sprawę VII SA/Wa 873/10 - ze skargi S.M. Przylesie ze sprawą VII SA/Wa 871/10 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i dalej prowadził ją pod tą ostatnią sygnaturą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skargi są zasadne i prowadzą do uchylenia zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji aczkolwiek nie z przyczyn w nich wskazanych.
Kontrolowane w niniejszym postępowaniu rozstrzygnięcie zostało wydane w jednym z nadzwyczajnych postępowań - postępowaniu nieważnościowym.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że -postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia) traktowane jest jako nowe postępowanie w sprawie i toczy się wg przepisów art. 157 kpa. Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest zatem ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), lub spełnienia innych przesłanek
określonych w art. 156§1 kpa. Postępowanie takie - o stwierdzenie nieważności decyzji - ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. Takie stanowisko zajął także Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 7.03.1996 r. (IIIARN 70A95 OSNP 1996\18\258), w którym stwierdził, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy.
Zagadnienie rażącego naruszenia prawa było również wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ostatecznie utrwalił się pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa decydują 3 przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze -skutki, które wywołuje decyzja.( m.in. orzeczenie NSA z 0.02.2005 r. OSK 1134\04 Lex 165717, ). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał przy tym, że oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności -skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. W innym miejscu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, zamiast, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą (wyrok z 30.03.2004 r. IVSA 3763\03 Lex 156952).
Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji jest wyjątkiem od obowiązującej w postępowaniu administracyjnym wyrażonej w art. 16 kpa zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. A zatem nie jest dopuszczalne "podciąganie" wypadków zwykłego naruszenia prawa pod naruszenie kwalifikowane, rażące, ani - tym bardziej - uznawanie za naruszające prawo sytuacji -gdzie nie jest wyjaśnione, czy do naruszenia prawa w ogóle doszło.
W konsekwencji takiego stanowiska w orzecznictwie sądowo administracyjnymi
utrwalił się pogląd, że dla ustalenia czy kontrolowana decyzja została podjęta z rażącym naruszeniem prawa nie wystarczy stwierdzenie, że dokonano błędnej wykładni prawa, ale niezbędne jest wykazanie, że przekroczenie prawa nastąpiło w sposób jasny i niedwuznaczny (tak m.in. WSA w Warszawie wyrok z dnia 4.03.2004 IVSA 3121\02 Lex 156916). Dodatkowo należy przypomnieć stanowisko NSA zawarte w wyroku z dnia 17.09.2008r., w sprawie II OSK 1043/07 (LEX nr 508497), które w pełni podziela Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, zgodnie z którym w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Natomiast WSA w Krakowie w innym orzeczeniu - z dnia 25.09.2008r. w sprawie I SA/Kr 537/08 (LEX nr 563066) stwierdził, że o zasadności zarzutu rażącego naruszenia prawa może być mowa jedynie wówczas, gdy organ postępuje wbrew oczywistej treści normy prawa, której sposób zastosowania nie powinien budzić wątpliwości w danym stanie faktycznym.
Taka sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie.
I tak: zaskarżonym postanowieniem organ stwierdził nieważność (unieważnił) uzgodnienia pod względem ochrony przeciwpożarowej projektów budowlanych wskazując, iż zostały one wydane z rażącym naruszeniem §176 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dalej: rozporządzenia w sprawie warunków technicznych) albowiem uzgodniony projekt budowlany przewidywał, że kotłownie zlokalizowane będą na kondygnacji podziemnej wielorodzinnych budynków mieszkalnych, które z racji posiadanych 11 kondygnacji mieszkalnych zaliczono do budynków wysokich. W takiej sytuacji - zgodnie z Polską Normą, na którą powołuje się przepis §176 kotłownie powinny być zlokalizowane na najwyższej kondygnacji budynku. Skoro Norma ta została wprost powołana w przepisie winna mieć zastosowanie - w ocenie organu - w niniejszej sprawie.
Nie przesądzając o trafności zarzutów skarżących co do tego czy Polska Norma powinna mieć zastosowanie w niniejszej sprawie wskazać należy, że analiza przepisu, który w ocenie organu został rażąco naruszony prowadzi do wniosku, że nie jest to przepis jasny, nie pozostawiający wątpliwości w swej treści. I tak: zgodnie z jego treścią pomieszczenia przeznaczone do instalowania kotłów na paliwa gazowe powinny odpowiadać wymaganiom § 172 oraz innym przepisom rozporządzenia, a
także odpowiadać wymaganiom określonym w Polskiej Normie dotyczącej kotłowni wbudowanych na paliwa gazowe o gęstości względnej mniejszej niż 1.
W dacie wejścia w życie rozporządzenia w sprawie warunków technicznych obowiązywała ustawa o normalizacji z dnia 3 kwietnia 1993r., która w art. 19 ust. 3 wskazywała, że stosowanie Polskich Norm jest obowiązkowe, jeżeli normy te zostaną powołane w ustawach. W tej sytuacji przepis §176 nie budził wątpliwości: skoro ustawodawca wprowadził obowiązek stosowania Polskich Norm jeżeli zostały powołane w przepisie to powołanie jej w §176 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych oznaczało - w sposób prosty interpretując przepis- obowiązek stosowania również Polskiej Normy. Sytuacja ta zmieniła się z chwilą wejścia w życie ustawy o normalizacji z dnia 12.09.2002r. Ustawa ta nie zawiera analogicznego - do art. 19 ust. 3 - przepisu. Wręcz przeciwnie - w art. 5 wskazuje, że Polska Norma to norma krajowa przyjęta w drodze konsensu i zatwierdzona przez krajową jednostkę normalizacyjną. W ust. 3 wskazuje się, że stosowanie Polskich Norm jest dobrowolne. Powyższe czyni zapis §176 ust. 1 niejasnym, wymagającym interpretacji, wykładni. Nie może zejść przy tym z pola widzenia, że w teorii prawa wskazuje się na kilka sposobów wykładni przepisów prawnych. Wprawdzie co do zasady pierwszeństwo posiada wykładnia językowa jednakże jedynie wówczas gdy jej zastosowanie nie prowadzi do wadliwego zastosowania normy prawnej w danej sprawie.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że trafny jest zarzut skarżącej co do tego, że zastosowanie w niniejszej sprawie wykładni językowej §176 ust.1 doprowadzi do sytuacji, gdy rozporządzenie - przepis niższego rzędu będzie miał pierwszeństwo przed ustawą - przepisem nadrzędnym nad rozporządzeniem wykonawczym. Taka sytuacja jest niedopuszczalna w systemie źródeł prawa, co prowadzi do wniosku, że w okolicznościach niniejszej sprawy należałoby dać pierwszeństwo innej niż językowa wykładni omawianego przepisu.
W tym miejscu należy ponownie podkreślić, że w sposób rażący może być naruszony jedynie taki przepis prawa, który jest jasny w swej treści; natomiast w sytuacji gdy wymaga on dokonania wykładni innej niż językowa nie jest możliwe naruszenie go w sposób rażący tylko poprzez inne jego zastosowanie.
W świetle powyższych rozważań w ocenie Sądu nie można zgodzić się z organami orzekającymi w niniejszej sprawie, iż uzgodnienie projektów budowlanych z dnia 25 lipca 2007r. w sposób rażący narusza §176 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W konsekwencji powyższego zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem przepisu prawa materialnego - §15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz.U. nr 121, poz. 1137 ze zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu uzgodnienie projektu budowlanego obiektu budowlanego dokonane przez rzeczoznawcę z rażącym naruszeniem prawa polegającym na dopuszczeniu rozwiązań projektowych mających istotny negatywny wpływ na stan bezpieczeństwa pożarowego obiektu budowlanego w związku z niespełnieniem wymagań ochrony przeciwpożarowej określonych w przepisach techniczno - budowlanych lub przeciwpożarowych w szczególności mogących powodować zagrożenie bezpieczeństwa życia ludzi podlega unieważnieniu (...).
Dodatkowo uszło uwadze organu, że zgodnie z ust. 3 tego przepisu postanowienie, o którym mowa w ust. 2 może być wydane w terminie do dnia uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Ta ostatnia kwestia nie została przez organ w żaden sposób wyjaśniona. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w tym zakresie przez Sąd doprowadziło do ustalenia, że dla w/w obiektów inwestor nie uzyskiwał pozwolenia na użytkowanie albowiem nie było ono wymagane przepisami Prawa budowlanego. Roboty zakończono natomiast 21 marca 2008r. (protokoły odbioru końcowego). Powyższe wskazuje, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem zasad postępowania wyrażonych w art. 7 i 77§1 kpa jednakże naruszenie to pozostało bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Natomiast jedynie stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy mogłoby doprowadzić do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.
I wreszcie jedynie na marginesie niniejszych rozważań przypomnieć należy, że niniejsza sprawa była już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 3 grudnia 2008r. w sprawie VII SA/Wa 811/08 uchylił kontrolowane wówczas postanowienie Komendanta
Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] lutego 2008r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd ten wskazał na konieczność zbadania przez organ interesu prawnego podmiotów wnoszących zażalenie w niniejszej sprawie. Organ oraz Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę był - na mocy art. 153 P.p.s.a - związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego toku postępowania. W ocenie Sądu prawidłowo organ ustalił, że Spółce [...] przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Natomiast co do pozostałych żalących się podmiotów organ wydał odrębne postanowienia, które nie mogą być przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu.
Reasumując - wobec stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego j.w. należało je wyeliminować z obrotu prawnego. Rozpoznając ponownie sprawę organ związany będzie zawartą wyżej oceną prawną.
Z tych wszystkich względów w oparciu o art. 145§1 pkt. 1 lit. a oraz art. 135 i 152 ustawy P.p.s.a Sąd orzekł jak w sentencji.
Rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 200 i 205 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło