VII SA/Wa 885/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, sędzia WSA Tomasz Stawecki, Protokolant ref. staż. Agata Abramowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lutego 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego N. P. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy). Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Główny Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i art. 37 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej z dnia 14 marca 1985 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania E. W. z dnia [...].12.2014 r. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektor Sanitarnego w [...] z dnia [...].12.2014 r. znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej układu ruchu pod postacią zespołu bólowego kręgosłupa. Z zebranego materiału dowodowego, wynika że E. W. w latach 1996-2012 była zatrudniona w Domu Pomocy Społecznej w [...] na stanowisku salowej, opiekuna i starszego opiekuna. Placówka ta przeznaczona jest dla mężczyzn przewlekle psychicznie chorych. Opis wykonywanych czynności zawiera karta oceny narażenia zawodowego z dnia [...].01.2014 r. sporządzona przez PWIS w [...] w oparciu o informacje pracodawcy znajdujące się w karcie oceny narażenia zawodowego z dnia [...].01.2014 r. Wynika z nich, że czynności zawodowe wykonywane przez E. W. cechował zróżnicowany charakter wykonywanych prac polegający na świadczeniu usług opiekuńczych, wspomagających i edukacyjnych w zakresie i formach wynikających z indywidualnych potrzeb osób w nim przebywających. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] w związku ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej wszczął postępowanie i w styczniu 2014 r. skierował E. W. na badania do uprawnionej do orzekania o chorobach zawodowych jednostki orzeczniczej I stopnia tj. Przychodni Konsultacyjno-Diagnostycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...]. W wyniku postępowania diagnostyczno-orzeczniczego zainteresowana uzyskała orzeczenie Nr [...] z dnia [...].10.2014 r., z treści którego wynika, że rozpoznanego u niej schorzenia pod postacią zespołu bólowego kręgosłupa z objawami korzeniowymi nie można uznać za chorobę zawodową. W uzasadnieniu podjętego stanowiska organ orzeczniczy wskazał, iż w myśl przepisu art. 235' Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, podczas gdy schorzenie, które rozpoznano u E. W. tj. "zespół bólowy kręgosłupa" nie jest wymienione w wykazie chorób zawodowych, a zatem nie może być przedmiotem rozpatrywania, jako choroba zawodowa. Państwowy Wojewódzki inspektor Sanitarny w [...] oceniając zebrany materiał dowodowy a w szczególności wydane w sprawie orzeczenie lekarskie WOMP w [...] uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u E. W.. Podstawą do odmowy stwierdzenia choroby zawodowej była zdaniem organu okoliczność, że zespół bólowy kręgosłupa stwierdzony u E. W. nie jest wymieniony w obowiązującym wykazie chorób zawodowych. W ocenie Głównego Inspektora Sanitarnego, postępowanie administracyjne w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej u E. W. prowadzone było przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w sposób prawidłowy, budzący zaufanie obywatela oraz zgodny z zasadą legalizmu i w oparciu o przeprowadzone rozpoznanie przez upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych jednostki diagnostyczno-orzecznicze. Ponadto organ I instancji na podstawie art. 80 Kpa prawidłowo dokonał oceny orzeczeń lekarskich i nie znalazł podstaw do kwestionowania ich wiarygodności. Zdaniem organów inspekcji sanitarnej są one związane orzeczeniem lekarskim wydanym w tej sprawie. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości świetle pozostałych dowodów Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z obowiązującym wykazem chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367 j.t) do przewlekłych chorób układu ruchu spowodowanych sposobem wykonywania pracy (poz. [...] wykazu chorób zawodowych; katalog chorób jest zamknięty) należą : - przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki, - przewlekłe zapalenie kaletki maziowej, - przewlekłe uszkodzenie łąkotki u osób wykonujących pracę w pozycji kucznej, - przewlekłe zapalenie okołostawowe barku, przewlekle zapalenie nadkłykcia kości ramiennej, - zmęczeniowe złamanie kości. Organ odwoławczy wskazał również, że stwierdzony u E. W. przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] zespół bólowy kręgosłupa nie został zakwalifikowany do żadnej z chorób wymienionych w obowiązującym wykazie chorób zawodowych, a zatem brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W skardze skierowanej do Sądu E. W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji twierdząc, że w Domu Pomocy Społecznej w [...] gdzie pracowała występowały szkodliwe czynniki dla zdrowia. Na tę okoliczność strona przedstawiła szereg dokumentów , które nie zostały uwzględnione zarówno przez Państwowego Inspektora Sanitarnego jak i Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...]. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Sanitarny podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skardze nie można było odmówić słuszności, albowiem zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzją organu I instancji zapadły z naruszeniem przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej jako p.p.s.a). Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r, orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u E. W. na podstawie orzeczenia nr [...] wystawionego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Centrum Profilaktyczno-Lecznicze w [...] otrzymanego w dniu [...].10.2014r. oraz oceny narażenia zawodowego, dotyczących E. W. urodzonej w [...] w dniu [...].06.197lr., zamieszkałej w [...], ul. [...] (PESEL [...]) i zatrudnionej w Domu Pomocy Społecznej w [...] na stanowisku salowej, opiekuna i starszego opiekuna, ponieważ zdaniem organu w/w schorzenie nie jest wymienione w obowiązującym wykazie chorób zawodowych. Badając zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji narusza przepisy postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Natomiast przepis art. 2352 Kodeksu pracy wskazuje, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Definicja choroby zawodowej została wprowadzona mocą obowiązującej od dnia 3 lipca 2009 r. ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 99, poz. 825). Na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 237 § 1 pkt 3 - 6 i § 11 Kodeksu pracy zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), określające wykaz chorób zawodowych; okresy, w których wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym; sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych. Stosownie do § 8 ust. 1 przywołanego rozporządzenia, podstawą wydania decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego oraz w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 omawianego aktu. Analizując podstawy wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej należy w szczególności zwrócić uwagę na regulację sposobu orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej. Stosownie do § 5 ust. 1 rozporządzenia wydawanie orzeczeń w tym przedmiocie zostało powierzone lekarzom spełniającym wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy, zatrudnionym w jednostkach orzeczniczych I stopnia (wymienionym w § 5 ust. 2 rozporządzenia) oraz II stopnia (wskazanym w § 5 ust. 3 rozporządzenia). Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Zdaniem Sądu celem tego uregulowania jest zapewnienie - na wniosek pracownika - możliwości quasi instancyjnej kontroli prawidłowości orzeczenia lekarskiego przez jednostkę inną niż ta, która wydała niekorzystne dla niego orzeczenie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 2555/00, opublikowany w elektronicznym Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 55274 - na tle analogicznego § 9 uchylonego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych). W przedmiotowej sprawie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] w styczniu 2014r skierował E. W. na badania do uprawnionej (zgodnie z przepisami § 5 wymienionego na wstępie rozporządzenia Rady Ministrów) do orzekania o chorobach zawodowych jednostki orzeczniczej I stopnia tj. Przychodni Konsultacyjno-Diagnostycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyn) Pracy w [...]. W wyniku postępowania diagnostyczno-orzeczniczego zainteresowana uzyskała orzeczenie Nr [...] dnia [...].10.2014r.. z treści którego wynika, że rozpoznane u niej schorzenie pod postacią zespołu bólowego kręgosłupa / objawami korzeniowymi nic można uznać za chorobę zawodową. W orzeczeniu lekarskim stwierdzono również, że "Zespoły bólowe kręgosłupa nie są ujęte w aktualnie obowiązującym wykazie chorób zawodowych, stąd nie istnieją przesłanki formalne do rozpoznania choroby zawodowej, o czym P. E. W. została poinformowana i złożyła ustne oświadczenie (odmówiła złożenia oświadczenia na piśmie) o rezygnacji z dalszej procedury diagnostyczno - orzeczniczej w związku z podejrzeniem choroby zawodowej. W związku z powyższym wydanie stosownego orzeczenia w tej sprawie jest niemożliwe. A zatem p. E. W. nie może odwoływać się od w/w orzeczenia do II - giej instancji". W istocie zatem, skarżąca została pozbawiona prawa do dwukrotnego, niezależnego orzeczenia lekarskiego w kwestii stwierdzenia choroby zawodowej. Uchybienie to mogło być usunięte poprzez ponowne przeprowadzenie badań i wydanie orzeczenia przez Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego jako lekarskiej jednostki orzeczniczej II stopnia. Powyższego uchybienia nie usunęło także postępowanie przed organem odwoławczym. Powyższe uchybienie, zdaniem Sądu, mogło mieć wpływ na wynik sprawy poprzez wydanie jednego tylko orzeczenia lekarskiego nie stwierdzającego u skarżącej choroby zawodowej. Zapis § 7 i § 8 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych nie oznacza, iż to jednostki medyczne rozstrzygają sprawy w przedmiocie chorób zawodowych, a organy administracji, jakimi są inspektorzy sanitarni, są całkowicie tym orzeczeniom podporządkowane. Jak stanowi § 10 tego rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy inspektor sanitarny, a orzeczenie placówki medycznej stanowi jedynie materiał dowodowy, w oparciu o który decyzja ta jest wydawana. Tym samym orzeczenie lekarskie, jak każdy inny dowód w sprawie, ocenione być musi z uwzględnieniem przepisów procedury administracyjnej, w szczególności art. 7 i art. 77 k.p.a., a organ nie jest pozbawiony możliwości żądania uzupełnienia, wyjaśnienia lub doprecyzowania wydanych opinii. Organy inspekcji sanitarnej związane są co do zasady ustaleniami zawartymi w orzeczeniu lekarskim. Niemniej jednak mają one możliwość podjęcia też własnych działań. Organy administracji oceniają stan sprawy na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i mając wątpliwości czy nie do końca wyjaśnione zostały pewne kwestie w zakresie orzeczeń lekarskich mogą zwrócić się o ponowne badania lub uzupełnienie poprzednio wydanych opinii (orzeczeń). Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Z uwagi na fakt, że stwierdzone przez sąd uchybienia miały miejsce już na etapie postępowania przed organem I instancji i nie zostały wyeliminowane przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, dlatego orzeczono o uchyleniu obydwu decyzji wydanych w sprawie.