VII SA/Wa 894/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Elżbieta Granatowska po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia P. z siedzibą w W. na uchwałę Rady m.[...] z dnia [...] listopada 2021 r., Nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...] postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić Stowarzyszeniu P. z siedzibą w W. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie solidarnie kwotę 300 (trzysta) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. Pismem z dnia 24 marca 2022 r. Stowarzyszenie P. z siedzibą w W. wniosło skargę na uchwałę Rady m.[...] z dnia [...] listopada 2021 r., Nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...]. W skardze podniesiono, że zaskarżona uchwała narusza interes wszystkich stałych mieszkańców [...], zgodnie z art. 140 k.c. Każdy mieszkaniec nabył uprawnienie do bycia stroną w postepowaniu zmierzającym do wyeliminowania tej uchwały, w tym skarżące Stowarzyszenie. Skutkiem uchwały będzie wzrost liczby samochodów przejeżdżających przez [...], wzrost smogu, przekroczenie norm hałasu, a w konsekwencji zagrożenie zdrowia mieszkańców. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku – o jej oddalenie. Organ wskazał, iż skarżący nie wykazał, iż w ogóle przysługuje mu interes prawny, tj. że jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, których dotyczą kwestionowane zapisy planu, a także, iż zaskarżona uchwała pogarsza jego interes prawny. Wymóg określenia powyższych kwestii ma charakter uniwersalny i dotyczy wszystkich skarg. Skarżące Stowarzyszenie nie wykazało także upoważnienia, udzielenia jej pisemnej zgody, do reprezentowania praktycznie wszystkich stałych mieszkańców [...], o których pisze w swojej skardze z dnia 24 marca 2022 r. Organ wskazał, że w myśl utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przeciwieństwie do postępowania prowadzonego na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego, w którym stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie, stroną w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone (wyrok NSA z dnia 1 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1437/2004; wyrok z dnia 3 września 2004 r., sygn. akt OSK 476/04). Skarżący musi wykazać się zatem zarówno indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, a także zaistniałym w dacie wnoszenia skargi, nie w przyszłości, naruszeniem tego interesu prawnego lub uprawnienia. Ponadto, do wniesienia skargi na podstawie powołanego przepisu nie legitymuje stan jedynie zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Skarżące Stowarzyszenie wnosi o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości, lecz w żaden sposób nie wykazało posiadania interesu prawnego w odniesieniu do nieruchomości znajdujących się w granicach obszaru planu. Skarżący nie wykazał, że jest ich właścicielem bądź użytkownikiem wieczystym. W związku z czym, w niniejszym stanie faktycznym, skarżące Stowarzyszenie dąży do wyeliminowania z porządku prawnego zapisów planu, które nie odnoszą się do nieruchomości, których jest właścicielem. Z uwagi na powyższe skarga powinna zostać odrzucona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", sąd odrzuca skargę, gdy jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658) - do art. 58 § 1 dodano pkt 5a, zgodnie z którym, sąd odrzuca skargę jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Naruszenie interesu prawnego ustaleniami uchwały jest w tym stanie prawnym wymogiem formalnym, chociaż o charakterze materialnoprawnym, wniesienia skargi na uchwałę. Skoro jest to wymóg formalny, to dopiero jego spełnienie i wykazanie naruszenia interesu prawnego daje możliwość merytorycznego rozpoznania sprawy. Sąd zatem najpierw bada legitymację skargową, a dopiero później, gdy stwierdzi, że ta legitymacja skarżącemu przysługuje, może przejść do oceny, czy wraz z naruszeniem tego interesu prawnego naruszony został obiektywny porządek prawny (por. postanowienie NSA z 7 kwietnia 2022 r., II OSK 113/22). Przepisem szczególnym, o którym mowa w art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., jest art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 559), dalej jako "u.s.g.", który stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że przepis ten uprawnia do złożenia skargi wyłącznie z uwagi na własny interes prawny skarżącego, a więc tym samym nie uprawnia do złożenia skargi w interesie publicznym i nie dopuszcza zaskarżania uchwał organów gminy przez każdego. Należy podkreślić, że naruszenie interesu prawnego następuje wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący (por. wyrok NSA z 19 czerwca 2009 r., II OSK 205/09, wszystkie powołane orzeczenia publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Naruszenie to musi występować w momencie zaskarżenia uchwały, a nie dopiero w przyszłości. Skarżący obowiązany jest zaś wykazać, w jaki sposób doszło do naruszenia jego prawem chronionego interesu lub uprawnienia (por. m.in. wyroki NSA z 4 lutego 2005 r., OSK 1563/04, z 7 kwietnia 2017 r., II OSK 2039/15). Kwestionując uchwałę w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., trzeba dowieść, iż zaskarżona uchwała - naruszając prawo, jednocześnie negatywnie wpływa na sferę prawno-materialną skarżącego, czyli np. pozbawia go pewnych, prawem gwarantowanych, uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. Szczególną cechą tak rozumianego "interesu prawnego" jest przede wszystkim bezpośredniość związku pomiędzy sytuacją danego podmiotu, a normą prawa materialnego, z którego wywodzi on swój interes prawny. Interes prawny skarżącego, do którego wprost nawiązuje art. 101 ust. 1 u.s.g., musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. Interes ten musi być bezpośredni i realny w tym znaczeniu, że można go wywodzić wyłącznie z własnej określonej przez prawo materialne sytuacji prawnej (por. wyrok NSA z 22 lutego 2017 r., II OSK 1497/15, LEX nr 2283260). Interes taki musi być aktualny, konkretny i realny, a nie potencjalny i musi wynikać z wykazanych przez stronę skarżącą konkretnych okoliczności faktycznych i prawnych. Dodać należy, iż w wyroku z dnia 16 września 2008 r., sygn. akt SK 76/06 (Dz. U. z 2008 r., nr 170, poz. 1053), Trybunał Konstytucyjny badał zgodność z Konstytucją art. 101 ust. 1 u.s.g, rozumianego w ten sposób, że umożliwia zaskarżanie aktów administracyjnych jedynie tym, który wykażą się konkretnym, indywidualnym interesem prawnym, wynikającym z konkretnej normy prawa materialnego. Trybunał uznał, że przepis ten jest zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 7 oraz z art. 77 ust. 2 w związku z art. 2 Konstytucji RP. Według Trybunału Konstytucyjnego przyjęta powszechnie przez sądy interpretacja, że prawo do zaskarżania uchwał lub zarządzeń organu gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej do sądu administracyjnego przysługuje tym, który wykażą się konkretnym, indywidualnym interesem prawnym wynikającym z określonej normy prawa materialnego – gwarantuje prawo do sądu wynikające z Konstytucji. Natomiast przyjęcie postulowanej w skardze konstytucyjnej interpretacji, że interes prawny wynika z samej przynależności do społeczności samorządowej w oderwaniu od prawa materialnego powodowałoby, że legitymacja skargowa każdego członka społeczności samorządowej uruchamiałaby kontrole legalności aktu wydanego przez organy samorządu terytorialnego, bez względu na interes prawny, chroniony przez prawo materialne. Stowarzyszenie P. z siedzibą w W. wniosło skargę na uchwałę Rady m.[...] z dnia [...] listopada 2021 r., Nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...]. W skardze podniesiono, że zaskarżona uchwała narusza interes wszystkich stałych mieszkańców [...], zgodnie z art. 140 k.c. Każdy mieszkaniec nabył uprawnienie do bycia stroną w postepowaniu zmierzającym do wyeliminowania tej uchwały, w tym skarżące Stowarzyszenie. Skutkiem uchwały będzie wzrost liczby samochodów przejeżdżających przez [...], wzrost smogu, przekroczenie norm hałasu, a w konsekwencji zagrożenie zdrowia mieszkańców. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 maja 2022 r. skarżące Stowarzyszenie zostało wezwane do wykazania interesu prawnego do wniesienia skargi poprzez wskazanie tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości objętej zapisami zaskarżonej uchwały. W piśmie procesowym z dnia 6 czerwca 2022 r. Stowarzyszenie nie wykazało takiego interesu, wskazując jedynie, że tylko jeden z jego członków dysponuje formalnym interesem prawnym w tej sprawie, gdyż jest właścicielem działki i budynku znajdujących się na terenie objętym planem. W związku z tym, że wnoszące skargę Stowarzyszenie nie wykazało, że legitymuje się interesem prawnym, o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, który dawałby mu podstawę do kwestionowania przedmiotowej uchwały i żądania wyeliminowania jej z obrotu prawnego w całości, skarga Stowarzyszenia podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. O zwrocie uiszczonego przez Stowarzyszenie wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 pkt 1 p.p.s.a.