VII SA/Wa 898/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Jolanta Zdanowicz po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] nr [...] w przedmiocie : stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym postanawia : zmienić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2008 r. poprzez przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 20 listopada 2009 r. sygn. akt II GZ 246/09 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2009 r. którym odmówiono Z. B. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wniosek skarżącego z dnia 21 maja 2009 r. powinien zostać potraktowany jako wniosek o zmianę wcześniej wydanego przez Sąd postanowienia z dnia 20 listopada 2008 r. i w tym zakresie rozpoznany. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd I instancji wydając postanowienie z dnia 8 lipca 2009 r. nie tylko nie odniósł się wprost do treści wniosku skarżącego z dnia 21 maja 2009 r., ale przede wszystkim do załączonych do niego dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej. Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zarządzeniem z dnia 13 stycznia 2010 r. wezwał skarżącego do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie na jaki cel oraz u kogo (osób fizycznych, prawnych, w banku) wnioskodawca posiada pożyczki i kredyty o których mowa w piśmie z dnia 16 czerwca 2009 r. należało podać wysokość posiadanego zadłużenia, miesięcznych lub kwartalnych rat jego spłaty oraz termin całkowitej zapłaty, czy zakończyły się i w jaki sposób (zapłata należności, rozłożenie na raty, umorzenie) prowadzone przeciwko wnioskodawcy postępowania egzekucyjne o sygn. akt [...] (zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z dnia [...]) oraz o sygn. akt [...] (zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z dnia [...]), czy wnioskodawca dokonał spłaty zobowiązania w kwocie 26 071,18 złotych wraz z odsetkami na rzecz PKO Banku Polskiego S.A. z siedzibą w W., czy też bank dokonał sprzedaży posiadanych przez wnioskodawcę wierzytelności i w ten sposób uregulowane zostało posiadane przez wnioskodawcę zadłużenie, czy wnioskodawca uregulował zobowiązanie wobec PKO BP S.A., które na dzień 30 kwietnia 2009 r. wynosiło 2071,83 złotych, czy też sprawa nie jest jeszcze zakończona, jeśli tak, należało podać jakie są ustalenia w zakresie spłaty posiadanego przez wnioskodawcę zadłużenia, z czego lub przy czyjej pomocy wnioskodawca się utrzymuje, gdyż w rubryce formularza 10. dochody wnioskodawca nie wskazał żadnego źródła utrzymania, czy wnioskodawca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku czy też ma przyznany zasiłek, jeśli tak, należało podać jego wysokość, czy podejmuje prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, umowy zlecenia, a jeśli tak, to jakie uzyskuje z tego tytułu dochody, czy uzyskuje pomoc ze strony rodziny lub innych osób bądź organizacji społecznych, państwowych, a jeśli tak, to w jakiej wysokości lub formie, jakie ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu (opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz nieczystości stałych i płynnych, podatek od nieruchomości, itp.), należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, jakie ponosi wydatki na bieżące potrzeby życia codziennego, tj. zakup artykułów żywnościowych, chemicznych, odzieży, itp. W dniu 29 stycznia 2010 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia wnioskodawcy. W niniejszej sprawie zważono co następuje : Stosownie do treści art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wskazać należy, że przepisy ustawy p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym dotyczącym w niniejszej sprawie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak wynika z powołanych wyżej przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Analizując ponownie sytuację finansową wnioskodawcy przedstawioną w formularzu wniosku z dnia 21 maja 2009 r. wraz z dołączonymi do niego dokumentami z okolicznościami podanymi w postanowieniu Sądu z dnia 20 listopada 2008 r. stwierdzono, że zachodzą przesłanki do zmiany stanowiska Sądu zawartego w ww. postanowieniu. Wnioskodawca wskazał okoliczności świadczące, iż zachodzą przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z nadesłanego w dniu 21 maja 2009 r. formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie i nie uzyskuje żadnych dochodów. Wnioskodawca podał, że posiada dom o powierzchni 90 m ² w którym korzysta z powierzchni 12 m ² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 0,58 ha. Oświadczył, że innych nieruchomości, przedmiotów wartościowych oraz zasobów pieniężnych nie posiada. Wnioskodawca do wniosku z dnia 21 maja 2009 r. dołączył zawiadomienie o wszczęciu przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego z dnia [...] sygn. akt [...] oraz z dnia [...] sygn. akt [...], pismo z firmy K. S.A. działającej w imieniu i na rzecz PKO Banku Polskiego S.A. z dnia 11 maja 2009 r. informujące o możliwości sprzedaży wierzytelności wnioskodawcy, gdyż do dnia 7 maja 2009 r. nie dokonał on dobrowolnej spłaty całości zobowiązania w kwocie 26.071,18 złotych oraz ostateczne wezwanie do zapłaty posiadanego wobec banku PKO BP S.A. zobowiązania w wysokości 2071,83 złotych. W piśmie z dnia 16 czerwca 2009 r. wnioskodawca odpowiadając na zarządzenie Sądu z dnia 9 czerwca 2009 r. wzywające go do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego ww. wniosku wskazał, że utrzymuje się z gruntu o powierzchni 0,58 ha oraz z pobranych pożyczek i kredytów. Oświadczył, że nie podejmuje prac dodatkowych, dorywczych, sezonowych, umów zlecenia oraz nie otrzymuje żadnej pomocy ze strony rodziny lub innych osób bądź organizacji społecznych. Podał, że jego miesięczne wydatki stałe związane z utrzymaniem domu wynoszą 20,00 złotych z tytułu opłaty za energię elektryczną, natomiast podatek od nieruchomości jest umarzany. W nadesłanych do sprawy w dniu 29 stycznia 2010 r. (data stempla biura podawczego) dodatkowych wyjaśnieniach wnioskodawca podał, że kredyty i pożyczki pobrał w celu utrzymania siebie, a łączne zadłużenie na chwilę obecną wynosi około 70.000,00 złotych. Dodał, że była zawarta umowa zgodnie z którą termin spłaty zadłużenia został ustalony na 3 lata z miesięczną ratą spłaty zadłużenia ale umowa została zerwana i zadłużenie nie jest w ogóle spłacane. Oświadczył, że nie dokonał spłaty żadnego z posiadanych zadłużeń wobec banków i nie wie czy bank dokonał sprzedaży jego wierzytelności. Oświadczył, że nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna w Urzędzie Pracy, gdyż został skreślony z listy osób bezrobotnych. Wskazał, że jego jedynym źródłem utrzymania są plony z posiadanej nieruchomości o powierzchni 0,58 ha oraz środki finansowe posiadane z zaciągniętych kredytów i pożyczek. Dodał, że nie podejmuje żadnych innych prac dodatkowych, dorywczych, sezonowych, gdyż uprawia ww. nieruchomość rolną , aby się móc utrzymać. Wskazał, że miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu wynoszą około 15 zł tytułem opłat za energię elektryczną. Wyjaśniał, że nie ponosi innych opłat tj. za wodę, gdyż posiada własną studnię, nie ma telefonu a podatek od nieruchomości jest mu umarzany. Oświadczył, że nie jest w stanie podać konkretnej kwoty jaką wydaje na bieżące potrzeby życia codziennego, tj. zakup artykułów żywnościowych, chemicznych, odzieży, ale jest to kwota jaką każdy przeciętny obywatel przeznacza na zakup niezbędnych produktów. Podkreślić należy, że Sąd postanowieniem z dnia 20 listopada 2008 r. odmówił wnioskodawcy zmiany postanowienia z dnia 9 października 2007 r. odmawiającego przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdyż nie udowodnił on wystarczająco, że jego stan majątkowy uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Podane bowiem przez wnioskodawcę w formularzu informacje były zbyt ogólne, niewyczerpujące i nieprzekonywujące. W nadesłanych zaś do wniosku dodatkowych wyjaśnieniach wnioskodawca nie wskazał żadnych nowych okoliczności uzasadniających zmianę wydanego wcześniej postanowienia Sądu i przyznania mu prawa pomocy. Postanowienie z dnia 20 listopada 2008 r. było przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 17 marca 2009 r. oddalił zażalenie. Biorąc pod uwagę ponownie dane przedstawione w formularzu wniosku z dnia 21 maja 2009 r. oraz dołączone do niego dokumenty wskazujące na toczące postępowania egzekucyjne oraz posiadane przez wnioskodawcę zadłużenia finansowe wobec banków jak również uwzględniając nadesłane dodatkowe wyjaśnienia przy pismach z dnia 16 czerwca 2009 r. oraz z dnia 29 stycznia 2010 r. uznano, iż wnioskodawca wykazał, że jego sytuacja finansowa jest na tyle trudna, iż zasadnym jest przychylenie się do jego wniosku o zmianę postanowienia Sądu z dnia 20 listopada 2008 r. i przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z powyższych względów, na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.