VII SA/Wa 900/10
WyrokWSA w Warszawie2010-10-12
Skład orzekający: Joanna Gierak-Podsiadły, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Mirosława Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może wszcząć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli strona wniosła o wznowienie postępowania, a organ samowolnie zinterpretował jej wolę jako żądanie wszczęcia postępowania nieważnościowego?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może samowolnie zmieniać kwalifikacji prawnej żądania strony, ani wszczynać postępowania w trybie stwierdzenia nieważności, jeśli strona wyraźnie wniosła o wznowienie postępowania. Wszczęcie postępowania nieważnościowego wbrew woli strony stanowi rażące naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu wyższego stopnia.Stan faktyczny
Strona skarżąca wniosła o uchylenie, alternatywnie o stwierdzenie nieważności lub wznowienie postępowania zakończonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 2006 r. W kolejnym piśmie sprecyzowała żądanie do wznowienia postępowania. Jednakże Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, uznając, że pierwotny wniosek zawierał takie żądanie. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności. Strony wniosły skargę do WSA, który stwierdził nieważność obu decyzji, uznając, że organ I instancji naruszył prawo, wszczynając postępowanie nieważnościowe wbrew woli skarżących.Rozstrzygnięcie
Stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego; stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Protokolant Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2010 r. sprawy ze skargi E. P. i K. P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2010 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej z [...] stycznia 2010 r.; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Przedmiotem skargi wniesionej przez E. i K. P. jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2010 r., znak: [...] utrzymująca w mocy -w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.)- decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] stycznia 2010 r., znak: [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z [...] września 2006 r., znak: [...], w następującym stanie faktycznym:
W postępowaniu administracyjnym wszczętym wnioskiem J. W. z [...] lipca 2005 r. i prowadzonym w przedmiocie sprawdzenia zabudowań zlokalizowanych na posesji przy ul. M. [...] w R., gm. K., pod kątem ich zgodności z przepisami prawa, podniesiona została sprawa wykonania przez K. P. w 2005 r. (data wg jego oświadczenia), okna w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego (wybudowanego w 1980 r.). Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w tym zakresie i uzupełnieniu akt przez inwestora o ocenę techniczną i opis robót budowlanych (polegających na wykonaniu ww. otworu okiennego w łazience istniejącego budynku), decyzją z [...] września 2006 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, nałożył na E. i K. P. obowiązek wykonania zaleceń zawartych w przedłożonym opisie robót i ocenie technicznej, polegających na wykonaniu właściwej wentylacji łazienki i zamontowaniu drzwi szer. 80 cm otwieranych na zewnątrz pomieszczenia. Roboty te organ nakazał wykonać w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania decyzji, a o wykonaniu obowiązku powiadomić niezwłocznie Inspektorat, przedkładając oświadczenie osoby z uprawnieniami budowlanym, potwierdzające wykonanie nałożonych obowiązków.
Decyzja ta stała się ostateczna. Odwołanie od tej decyzji zostało wniesione po terminie. Postanowieniem z [...] września 2007 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania ww. sprawie. Wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2008 r. (sygn. akt [...]), Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] oddalił skargę E. i K. P. na powyższe postanowienie podjęte w oparciu o art. 134 k.p.a.
Pismem z [...] maja 2008 r. E. P. i K. P. wystąpili do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. o uchylenie decyzji tego organu z [...] września 2006 r. W uzasadnieniu podania wskazali na art. 154 k.p.a. i podnieśli, iż nie zgadzają się z ww. rozstrzygnięciem w zakresie, w jakim dotyczy ono obowiązku zamontowania nowych drzwi do pomieszczenia otwieranych na zewnątrz. Na powyższe żądanie organ nadzoru budowlanego odpowiedział zwykłym pismem z [...] czerwca 2008 r., w którym to wskazał, że decyzja nakazująca zamontowanie drzwi jest ostateczna i podlega wykonaniu.
Kolejnym pismem, również z daty [...] maja 2008 r. (wpływ do organu w dniu [...] lipca 2008 r.), E. i K. P. wnieśli o uchylenie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z [...] września 2006 r., alternatywnie o stwierdzenie jej nieważności lub o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją. W uzasadnieniu podania w pierwszej kolejności wskazali na art. 154 § 1 k.p.a. i wnieśli o uchylenie decyzji kwestionowanej, gdyż sprzeciwia się ona ich uzasadnionemu, słusznemu interesowi. Uzasadniając to stanowisko wskazali, że sporne w sprawie drzwi nie stanowią zagrożenia dla mieszkańców budynku, a ich ewentualna wymiana pociągnęłaby za sobą zbyt wysokie koszty dla rodziny. Dalej, wnioskodawcy alternatywnie wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji nakazującej wymianę drzwi, podnosząc w tym zakresie, że wszelkie pisma w toku postępowania były im doręczane łącznie, a nie każdemu z osobna. Na koniec wskazali, że względnie, w razie zaistnienia stosownych przesłanek, wnoszą także o wznowienie prowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego.
Powyższy wniosek Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. potraktował jako wniosek o wznowienie i decyzją z [...] lipca 2008 r. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją tego organu z [...] września 2006 r. W uzasadnieniu orzeczenia krótko wskazał, że nie znajduje podstaw do wznowienia postępowania w ww. sprawie, gdyż dokumenty toczącego się postępowania znajdują się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w [...], a nadto – nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. Organ wskazał też, że decyzja kwestionowana nie może być także uchylona lub zmieniona ponieważ jest ostateczna i strony nabyły prawa, a ewentualne unieważnienie tej decyzji może nastąpić przez organ wyższego stopnia.
Decyzją z [...] maja 2009 r. -wydaną po rozpatrzeniu odwołania od ww. rozstrzygnięcia- [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z [...] lipca 2008 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W uzasadnieniu decyzji zauważył m.in., iż w przypadku jednoczesnego złożenia wniosku o wszczęcie postępowań, o których mowa w art. 145 § 1 i art. 156 § 1 k.p.a., wniosek o stwierdzenie nieważności powinien być zawsze rozpatrywany w pierwszej kolejności. Zauważył też, że system nadzwyczajnych trybów postępowania oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności.
Po tym orzeczeniu, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. -prowadząc ponownie postępowanie w sprawie- pismem z [...] września 2009 r. zwrócił się do wnioskodawców o sprecyzowanie wniosku z [...] maja 2008 r. (wpływ do organu w dniu [...] lipca 2008 r.), poprzez wskazanie w terminie 7 dni trybu, w jakim wniosek ten ma zostać rozpatrzony. Odpowiadając na wezwanie organu, w piśmie z [...] września 2009 r. E. i K. P. wskazali, że wnoszą "o wznowienie postępowania w celu raz na zawsze skończenia tego tematu".
Następnie, decyzją z [...] września 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją własną z [...] września 2006 r.
Od tej decyzji zostało wniesione przez zainteresowanych odwołanie do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Organ ten, po otrzymaniu ww. środka zaskarżenia od decyzji wydanej w trybie wznowieniowym uznał, że przed jego rozpatrzeniem konieczne jest załatwienie sprawy w trybie stwierdzenia nieważności. Dlatego też zawiadomieniem z [...] listopada 2009 r. poinformował strony postępowania, że w dniu [...] listopada 2009 r. na wniosek E. i K. P. z [...] maja 2008 r. wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PINB w C. z [...] września 2006 r. oraz, że odwołanie od decyzji wydanej w postępowaniu wznowieniowym zostanie załatwione po zakończeniu tego postępowania prowadzonego w trybie nieważnościowym.
I dalej, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] stycznia 2010 r., wydaną w oparciu o art. 158 § 1 oraz art. 157 § 1 k.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z [...] września 2006 r. W uzasadnieniu orzeczenia -na wstępie- wskazał, iż inwestorzy złożyli jednocześnie wniosek o wszczęcie postępowania wznowieniowego i nieważnościowego, a wobec tego musiał rozstrzygnąć, które z tych postępowań nadzwyczajnych winno mieć pierwszeństwo. Wyjaśnił w tym zakresie, że mając na uwadze konsekwencje stwierdzenia nieważności decyzji przyjął, iż wniosek o stwierdzenie nieważności należało załatwić w sprawie w pierwszej kolejności, o czym poinformował strony postępowania. Następnie, organ wskazał, iż po przeprowadzeniu postępowania i przeanalizowaniu całości akt nie znalazł przyczyn, dla których uzasadnione byłoby stwierdzenie nieważności weryfikowanej w tym postępowaniu decyzji.
Z powyższym rozstrzygnięciem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] stycznia 2010 r. nie zgodzili się E. i K. P. i wnieśli odwołanie.
Po rozpatrzeniu tego odwołania, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W uzasadnieniu wydanej decyzji przedstawił przebieg prowadzonego postępowania administracyjnego zakończonego kwestionowaną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. Wskazał mianowicie, że w toku postępowania prowadzonego w sprawie wykonania otworu okiennego o wym. 0,46 m x 0,60 m w ścianie szczytowej -od strony drogi- budynku mieszkalnego na działce w R. ul. M. [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. postanowieniem z [...] grudnia 2005 r. (utrzymanym w mocy postanowieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2006 r.), wydanym na podstawie art. 81 c Prawa budowlanego, nakazał E. i K. P. przedłożenie w terminie 1 miesiąca od dnia, kiedy postanowienie stanie się ostateczne, opisu robót wykonanego otworu okiennego, z uwzględnieniem technologii i lokalizacji, jak również oceny jakości wykonanych robót w formie oceny technicznej. Wykonując nakaz zawarty w w/w postanowieniu, E. i K. P. w dniu [...] sierpnia 2006 r. przedłożyli żądane dokumenty. W przedłożonej ocenie technicznej wskazano na konieczność wykonania prawidłowej wentylacji pomieszczenia przy szczelnym oknie oraz zamontowania drzwi wejściowych zgodnych z obowiązującą normą. Z uwagi na powyższe, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. decyzją z [...] września 2006 r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, nałożył na E. i K. P. obowiązek wykonania zaleceń zawartych w przedłożonym opisie robót i ocenie technicznej wykonanego otworu okiennego w łazience budynku mieszkalnego. Dostrzegając stan faktyczny i prawny sprawy, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w konsekwencji stwierdził, iż [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2010 r. zasadnie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z [...] września 2006 r. Wyjaśnił, iż w jego ocenie decyzja organu powiatowego nie jest obarczona żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., obligującą organ wojewódzki do stwierdzenia nieważności decyzji. Główny Inspektor zauważył, że badana decyzja została wydana przez właściwy organ, bez rażącego naruszenia prawa, nie została wydana bez podstawy prawnej, nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do właściwych stron postępowania, była wykonalna w dniu jej wydania, a jej wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą oraz nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa. Odnosząc się zaś do kwestii prawidłowości doręczenia decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] września 2006 r., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, iż kwestia ta była przedmiotem badania w postępowaniu sądowym zakończonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z [...] kwietnia 2008 r.
Na powyższą decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2010 r. E. i K. P. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podnieśli, iż organy orzekające w niniejszej sprawie nie respektują wyroku Wojewódzkiego Sądu w [...], w którym, jak podali, wskazano, iż fakt doręczenia przesyłki obu małżonkom razem w jednej kopercie, stanowi o naruszeniu art. 40 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie – stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa, v. art. 145 § 1 p.p.s.a.).
Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Jednocześnie zaznaczyć trzeba, iż sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2 art. 134).
Stosownie zaś do treści art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Badając zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego) w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem obie decyzje wydane w kontrolowanej sprawie są wadliwe w stopniu wymagającym ich wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 p.p.s.a.
Uwzględniając skargę Sąd kierował się jednak innymi przyczynami niż podniesione w jej treści.
Zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2010 r., wydana została w postępowaniu nadzwyczajnym prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności. Postępowanie to wszczęto, jak wyraźnie określono w decyzji I instancji oraz w zawiadomieniu tego organu z [...] listopada 2009 r., na żądanie skarżących – E. i K. P. Tymczasem, w ocenie Sądu, akta sprawy wskazują na to, iż takiego żądania mającego na celu zainicjowanie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie nie było.
W tym miejscu wymaga zaznaczenia, że z postanowień art. 61 § 1 i art. 63 § 3 k.p.a. oraz art. 14 § 1 tej ustawy wynika, iż żądanie wszczęcia postępowania powinno przybrać formę pisemną sprowadzającą się do ujawnienia istoty żądania i potwierdzenia tego własnoręcznym podpisem.
Z przepisów tych wynika także, że w razie wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek, obowiązkiem organu administracji jest dokładne ustalenie treści żądania strony, które wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Organ związany jest wolą strony, co oznacza, że nie jest władny do zmiany kwalifikacji prawnej jej żądania (np. żądania wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na żądanie stwierdzenia nieważności decyzji). Wszczęcie postępowania na wniosek wiąże organ administracji publicznej i tylko w przypadku wątpliwości co do treści tego żądania obowiązkiem organu jest podjęcie z urzędu czynności zmierzających do jego wyjaśnienia. Zatem, o tym jaki charakter ma pismo, decyduje sama strona. Przy czym, jeśli charakter wniesionego pisma budzi wątpliwości, organ ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Jednocześnie organ winien czuwać nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Obowiązek ten wynika bowiem z art. 9 k.p.a., stosownie do którego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Obowiązek udzielania informacji stronie obejmuje cały tok postępowania, począwszy od jego wszczęcia. Brak znajomości przepisów prawa może powodować nieudolne określenie żądania. Udzielenie informacji na tym początkowym etapie może więc mieć istotne znaczenie dla ochrony interesu prawnego strony. Jest to o tyle ważne, że to do strony występującej z inicjatywą -co należy w tym miejscu raz jeszcze podkreślić- należy określenie żądania, a więc rodzaju sprawy i trybu w jakim ma być ona prowadzona. W wyroku z dnia 11 czerwca 1990 r., sygn. akt I SA 367/90 (ONSA 1990, nr 2-3, poz. 47), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że żądanie wszczęcia postępowania określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji. Powyższa reguła znajduje zastosowanie również przy wyborze trybu postępowania, w jakim strona pragnie dochodzić swoich praw, co zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 510/07 (lex nr 505314).
Poczynienie powyższych uwag Sąd uznał za konieczne, z następujących przyczyn.
Pismem z [...] maja 2008 r. skarżący – E. i K. P. zwrócili się o uchylenie decyzji PINB w C. z [...] września 2006 r. na podstawie art. 154 § 1 k.p.a., alternatywnie w tym samym piśmie (co należy tu podkreślić) wnieśli o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji lub (co również należy zaznaczyć), o wznowienie postępowania zakończonego kwestionowanym orzeczeniem. Z treści tego pisma bezspornie wynika, że skarżący w pierwszej kolejności domagali się interwencji organu w oparciu o art. 154 § 1 k.p.a., a ich zamiarem nie było zainicjowanie kilku równolegle prowadzonych postępowań w trybach nadzwyczajnych. Potwierdza to także uzasadnienie tego pisma, w którym wyraźnie skarżący wskazali, że wnoszą o uchylenie decyzji z uwagi na ich słuszny, uzasadniony interes. Następnie, pismem z [...] września 2009 r. skarżący -odpowiadając na wezwanie organu z [...] września 2009 r. do sprecyzowania podania- wskazali wyraźnie, że wnoszą o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej kwestionowaną decyzją. Zatem, pismem z [...] września 2009 r. skarżący sprecyzowali swój wniosek zawarty w piśmie datowanym na [...] maja 2008 r. ograniczając zawarte w pierwotnym wniosku żądania jedynie do wznowienia postępowania. To zaś oznacza, że na podstawie wniosku skarżących z [...] maja 2008 r. uzupełnionego ich pismem z [...] września 2009 r., nie można było wszcząć postępowania o stwierdzenie nieważności, bo wniosek tego żądania już nie zawierał, a organ nie mógł postąpić wbrew woli stron.
Tymczasem [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po otrzymaniu odwołania skarżących od decyzji wydanej w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją PINB w C. z [...] września 2006 r. uznał, że wniosek, który wszczął postępowanie wznowieniowe, zawierał także żądanie stwierdzenia nieważności. Mając na uwadze, iż stwierdzenie nieważności wywołuje dalej idące skutki prawne, niż postępowanie prowadzone w oparciu o art. 145 § 1 k.p.a., za zasadne uznał załatwienie w pierwszej kolejności sprawy w trybie nieważnościowym, a dopiero potem przystąpienie do rozpatrzenia odwołania od decyzji PINB w C. z [...] września 2009 r. o odmowie wznowienia postępowania. O powyższym, w tym o wszczęciu postępowania nieważnościowego na wniosek E. i K. P., organ poinformował strony pismem z [...] listopada 2009 r. Do kwestii tej odniósł się również w uzasadnieniu decyzji wydanej w dniu [...] stycznia 2010 r. (w trybie nieważnościowym). Wskazał na wniosek skarżących z [...] maja 2008 r. i żądania w nim zawarte. Wskazał też, że skoro wniosek ten zawiera żądanie wszczęcia postępowania w dwóch różnych trybach nadzwyczajnych, to koniecznym było rozstrzygnięcie, które z tych postępowań nadzwyczajnych winno mieć pierwszeństwo. Dokonując oceny w tym zakresie organ pominął jednak pismo PINB w C., którym zobowiązano skarżących do wyboru trybu nadzwyczajnego, w jakim sprawa ma być dalej prowadzona oraz odpowiedź skarżących na to wezwanie z [...] września 2009 r. wskazującą na to, iż wolą skarżących jest wznowienie postępowania. W konsekwencji, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego błędnie przyjął, że skarżący równocześnie z wnioskiem o wznowienie, złożyli także wniosek o stwierdzenie nieważności, który pozostał dotychczas nie załatwiony. To zaś spowodowało, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu [...] stycznia 2010 r. wydał decyzję wbrew woli skarżących, czym naruszył w szczególności przepisy regulujące inicjatywę wszczęcia postępowania administracyjnego.
Opisane działanie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego należało uznać za nieprawidłowe w takim stopniu, który wymagał wzruszenia obu decyzji wydanych w sprawie.
Organ ten dokonał własnej interpretacji żądania skarżących zawartego w piśmie z [...] maja 2008 r., tj. zmienił, a właściwie rozszerzył kwalifikację prawną ich żądania. Nie uwzględnił treści tego pisma oraz -co istotne- treści pisma z [...] września 2009 r., precyzującego żądania wymienione alternatywnie w pierwotnym podaniu wnioskodawców. Swoim zachowaniem narzucił w efekcie skarżącym tryb nieważnościowy, naruszając art. 157 § 2 k.p.a., zgodnie z którym postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wskazany przepis umożliwia prowadzenie postępowania albo na wniosek albo z urzędu. Kontrolowana sprawa prowadzona była na wniosek, przy czym w aktach brak żądania skarżących dotyczącego wszczęcia postępowania nieważnościowego i skontrolowania w tym postępowaniu decyzji PINB w C. z [...] września 2006 r. To zaś oznacza, że na wniosek takie postępowanie prowadzone być nie mogło. Na marginesie warto wskazać, iż z akt sprawy nie wynika, aby ww. organ miał jakiekolwiek wątpliwości co do ważności decyzji [...] września 2006 r., które uzasadniałyby prowadzenie postępowania nieważnościowego w stosunku do tego rozstrzygnięcia z urzędu.
W ocenie Sądu, naruszenie normy prawnej zawartej w art. 157 § 2 k.p.a., której treść jest jasna i nie budzi wątpliwości, należało potraktować jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. To zaś uzasadniało -w ocenie Sądu- stwierdzenie nieważności decyzji zaskarżonej - wydanej przez Głównego Inspektora, w której zupełnie nie dostrzeżono wadliwości w działaniu organu I instancji, jak i -z przyczyn już przedstawionych- decyzji wydanej w I instancji.
Na koniec Sąd wyjaśnia, iż nie kwestionuje spostrzeżeń [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego poczynionych na tle trybów nadzwyczajnych oraz skutków decyzji wydanych w tych trybach. Sąd podziela też stanowisko [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego przedstawione w uzasadnieniu wydanej decyzji co do tego, że tryb stwierdzenia nieważności winien mieć pierwszeństwo przed trybem wznowieniowym w sytuacji, gdy wniosek strony obejmuje żądanie wszczęcia obu tych postępowań. Natomiast Sąd zauważa, iż taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca.
Z wymienionych powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 2, art. 134 i art. 135 oraz art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło