VII SA/Wa 910/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, , Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, Protokolant Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2009 r. sprawy ze skargi A. N. i G. N. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2009 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej skargę oddala Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., działając na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] nakazał A. i G. N. rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu letniskowego, zlokalizowanego na terenie działki nr ewid. [...] w miejscowości L., gmina N. Decyzją z dnia [..] września 2006 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania A. i G. N., utrzymał w mocy w/w decyzję. Prawomocnym wyrokiem z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 2254/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. N. na powyższą decyzję. Podaniem z dnia 14 lipca 2008 r. A. i G. N. złożyli wniosek o uchylenie decyzji organów nadzoru budowlanego obu instancji na podstawie art. 154 k.p.a. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku A. i G. N., odmówił uchylenia decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2006 r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...], nakazującej A. i G. N. rozbiórkę wykonanego samowolnie obiektu letniskowego, zlokalizowanego na terenie działki nr ewid. [...] w miejscowości L., gmina N. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2009 r. znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania A. i G. N., utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego nie jest decyzją, na mocy której żadna strona tej decyzji nie nabyła praw. Decyzja o nakazie rozbiórki nie należy do tego rodzaju orzeczeń, gdyż znamiona prawne decyzji, z których strona "nabywa prawa" ma również decyzja nakładająca na stronę określone obowiązki. Zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, nie jest możliwe uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2006 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego w trybie art. 154 k.p.a., gdyż nie został spełniony podstawowy warunek opisany w tym przepisie, jakim jest brak nabycia przez stronę praw na mocy decyzji. W ocenie organu odwoławczego, w trybie art. 154 k.p.a. mogą być uchylane jedynie decyzje, przy wydaniu których organ dysponował możliwością uznania administracyjnego. Tryb ten nie będzie miał jednak zastosowania do decyzji związanych, gdzie organ działa w ściśle wyznaczonych przepisami prawa granicach, które obligują go do określonego rozstrzygnięcia sprawy. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli A. i G. N. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 154 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie. Zdaniem skarżących, do decyzji ostatecznych, o których mowa w art. 154 § 1 k.p.a., nie należą decyzje nakładające na stronę obowiązek. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpatrywanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły. Sąd kontrolował decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2009 r. znak [...], utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...], nakazującą A. i G. N. rozbiórkę wykonanego samowolnie obiektu letniskowego, zlokalizowanego na terenie działki nr ewid. [...] w miejscowości L., gmina N. Podstawę prawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowił art. 154 § 1 k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Postępowanie prowadzone w tym trybie stanowi jeden z elementów systemu nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego obejmujący przypadki weryfikacji decyzji ostatecznych. Jak każde postępowanie zmierzające do zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji omawiane postępowanie jest traktowane jako nowe postępowanie w sprawie i toczy się wg przepisów art. 154 kpa. Takie stanowisko zajął także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 kwietnia 2002r. (SA 2723/01 LEX nr 83821), które Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w pełni podziela. Postępowanie takie - o uchylenie lub zmianę decyzji - ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. W konsekwencji podkreślić należy, że zadaniem organu, który prowadzi takie postępowanie jest wyjaśnienie i ocena czy w danych okolicznościach sprawy zachodzą przesłanki wymienione w art. 154 kpa. Zmiana lub uchylenie decyzji na podstawie art. 154 kpa jest możliwa przy spełnieniu łącznie 2 przesłanek: * sprawa dotyczy ostatecznej decyzji, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa.; * za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. A zatem postępowanie w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 k.p.a. ma za przedmiot ustalenie przesłanek wzruszenia obowiązującej decyzji, która może być najzupełniej prawidłowa pod względem prawnym albo też może być dotknięta wadami niekwalifikowanymi, a więc niedającymi podstaw do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Stanowisko takie zajął NSA w wyroku z dnia 27 sierpnia 1999r. ( I SA 1999/98 LEX nr 48660) i Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w pełni ten pogląd podziela. Dodatkowo - zgodnie z przyjętym w tym zakresie orzecznictwem zauważyć należy, że art. 154 kpa może mieć zastosowanie jedynie w sytuacji, kiedy obowiązuje ten sam stan faktyczny oraz prawny, jaki istniał w dacie wydania decyzji. Zmiana regulacji prawnej lub faktycznej prowadzi do powstania nowej sprawy administracyjnej (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2007r, I SA/Wa 328/07 Lex 346389). W rozpatrywanej sprawie skarżący wystąpili o uchylenie w trybie art. 154 § 1 k.p.a. decyzji ostatecznej [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2006 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, orzeczonego w oparciu o art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.). Wskazać należy, iż przez nabycie prawa z decyzji ostatecznej należy rozumieć każde przysporzenie w sferze prawnej. W przypadku decyzji, na mocy której nałożono na stronę obowiązek tym "przysporzeniem w sferze prawnej" jest skonkretyzowanie co do treści i rozmiaru spoczywającego na stronie obowiązku. Skoro decyzja wydana w trybie art. 48 Prawa budowlanego jest decyzją nakładającą na stronę obowiązek, to niedopuszczalne jest jej wzruszenie w trybie art. 154 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 24 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1188/04, Lex nr 164973). Nabycie praw może nastąpić również w decyzji nakładającej obowiązek. "Nabycie praw" użyte w art. 154 k.p.a. rozumie się szeroko, przyjmując, że każde indywidualne rozstrzygnięcie prawne, które ma znamiona rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie i kształtuje sytuację prawną strony, należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona nabyła prawa (wyrok NSA z dnia 27 maja 2003 r. sygn. akt IV SA 3205/01, M. Prawn. 2003/14/627). Decyzja o nakazie rozbiórki nie jest decyzją, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa w rozumieniu art. 154 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 14 lutego 2002 r. sygn. akt IV SA 1076/00, Lex nr 80587). Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, należy podzielić argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż nie jest możliwe uchylenie lub zmiana w trybie art. 154 k.p.a. decyzji nakazującej skarżącym rozbiórkę samowolnie wykonanego obiektu letniskowego. Organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił uchylenia kwestionowanej decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki na podstawie art. 154 § 1 k.p.a., a organ odwoławczy zasadnie utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. Decyzja w przedmiocie nakazu rozbiórki wydana na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane jest bowiem decyzją nakładającą na stronę obowiązek, przy czym organ był zobligowany wydać taką decyzję w określonych prawem okolicznościach i wola stron, czy też ich zgoda na zmianę bądź uchylenie decyzji nie jest wystarczająca. Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd skargę oddalił.