VII SA/Wa 923/13

Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.S. i Z.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W.S. i Z.S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie : zawieszenia postępowania administracyjnego postanawia : 1) przyznać W.S. i Z.S. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, 2) w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W dniu 3 czerwca 2013 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez wnioskodawców formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z emerytur o łącznej wysokości 3.825,15 złotych netto miesięcznie. Wnioskodawcy zaznaczyli, że dochód uzyskiwany przez nich z tytułu emerytur jest ich jedynym dochodem. Podali, że są współwłaścicielami mieszkania o powierzchni 90 m ². Oświadczyli, że innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. Wskazali, że są starszymi i schorowanymi ludźmi, którzy znaczną część uzyskiwanych dochodów przeznaczają na leczenie siebie i zakup lekarstw. Oświadczyli, że wnioskodawczyni jest inwalidką posiadającą orzeczoną I grupę inwalidztwa, dlatego wydatki związane z jej leczeniem i zakupem lekarstw wynoszą 1.200,00 złotych miesięcznie. Wskazali, że koszty związane z leczeniem wnioskodawcy i zakupem lekarstw wynoszą 1.000,00 złotych miesięcznie. Łącznie na leczenie i zakup lekarstw wnioskodawcy przeznaczają miesięcznie około 2.200,00 złotych. Wnioskodawcy wskazali, że ponoszą koszty związane z utrzymaniem mieszkania w tym za ogrzewanie gazem, energię elektryczną, gaz dla celów bytowych (gotowanie, ogrzanie wody), telefon i bieżące remonty o łącznej wysokości 1.200,00 złotych miesięcznie. Wskazali, iż na utrzymanie pozostaje im kwota w wysokości 425,00 złotych z której pokrywają także wydatki na zakup środków czystości, uzupełnienie odzieży i obuwia. Dodali, że muszą ponieść także dodatkowy wydatek w wysokości około 2.500,00 złotych na zakup aparatu słuchowego dla wnioskodawczyni oraz zmianę okularów. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie wnioskodawcy wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym dotyczącym w niniejszej sprawie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego samodzielnie. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Oceniając sytuację finansową wnioskodawców uznano, że wnioskodawcy utrzymujący się ze stałego dochodu w wysokości 3.825,15 złotych netto miesięcznie są w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 100,00 złotych tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zaznaczyć należy, iż wpis od skargi do którego zostali wezwani wnioskodawcy jest w najniższej możliwej wysokości wynikającej z rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uznano zatem, że wskazany w formularzu stały, znaczny dochód dwuosobowej rodziny nie uzasadnia zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie, nawet przy przyjęciu, iż skarżący ponoszą znaczne wydatki na leczenie por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2009 r. sygn. akt II OZ 678/09). Z tego względu, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wniosek oddalono. Wskazać należy, że wynikający z art. 199 p.p.s.a. obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie nie dotyczy bowiem wyłącznie osób posiadających nadwyżkę środków finansowych. Obowiązek ten obejmuje wszystkie osoby posiadające jakiekolwiek środki majątkowe i dochody, z których możliwe jest poczynienie pewnych oszczędności. Jednocześnie uznano, że poniesienie przez wnioskodawców wydatku związanego z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru przekracza ich obecne możliwości finansowe. Stwierdzono, że poniesienie tego wydatku mogłoby spowodować uszczerbek w ich własnym utrzymaniu koniecznym. Z tego względu, przyznano wnioskodawcom prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.