VII SA/Wa 937/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska, Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły (spr.), Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Protokolant st. sekr. sąd. Dorota Wasiłek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2014 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2013 r. znak [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. skargę oddala II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata P. D. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy). Przedmiotem skargi wniesionej przez J. B. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] marca 2013 r. znak: [...], sprostowana postanowieniem z [...] grudnia 2013 r., wydana w następującym stanie faktycznym i prawny: Pismem z [...] grudnia 2012 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w [...] zwrócił się do Starosty [...] wszczęcie postępowania i skierowanie J. B. na badanie lekarskie w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania pojazdem. W uzasadnieniu pisma wskazano, że Prokuratura Rejonowa w [...] prowadziła postępowanie przeciwko J. B. podejrzanemu o czyn z art. 190 § 1 k.k. W dniu [...] kwietnia 2012 r. Prokurator Rejonowy w [...] wniósł przeciwko wymienionemu akt oskarżenia do Sądu Rejonowego II Wydziału Karnego w [...]. W dniu [...] listopada 2012 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w [...] uzyskał z Sądu opinię sądowo-psychiatryczną dotyczącą uczestnika, w której biegli stwierdzili u opiniowanego chorobę psychiczną. Dysponentem tego dowodu jest Sąd, sygn. akt sądowych [...] . J. B. posiada prawo jazdy, a wobec tego zachodzą przesłanki z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Pismem z [...] grudnia 2012 r. Starosta [...] zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie skierowania J. B. na badania lekarskie w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami i jednocześnie pouczył o prawach wynikających dla strony postępowania z art. 10 § 1 k.p.a. Następnie, decyzją z [...] stycznia 2013 r. nr [...], na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, orzekł o skierowaniu J. B. na badania lekarskie. Decyzję tę organ uzasadnił wystąpieniem Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...]. Po rozpatrzeniu odwołania J. B. od tej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w dniu [...] lutego 2013 r. (zgodnie z postanowieniem o sprostowaniu) wydało (zaskarżoną obecnie do Sądu) decyzję, którą na podstawie art. 132 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. i art. 122 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012, poz. 1137 ze zm.) oraz art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b, art. 125 pkt 10 lit. j i art. 139 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 ze zm.), utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu orzeczenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało na przepis art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym obowiązujący w dacie wydania decyzji I instancji i przepisy obecnie obowiązujące a wynikające z ustawy o kierujących pojazdami, wywodząc, iż stan faktyczny sprawy uzasadniał wydanie orzeczenia o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie. Kolegium podało, iż opinia sporządzona w postępowaniu karnym, i wynikająca z niej okoliczność, rodzi uzasadnione podejrzenie, że J. B. jako posiadacz prawa jazdy może stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], skarżący – J. B. wskazał, że wniosek Prokuratury Rejonowej w [...] jest nietrafiony. Przedstawił nadto okoliczności dotyczącej sprawy karnej z jego udziałem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd nie podzielił zarzutów w niej podniesionych, nie znalazł też żadnych innych przyczyn, dla których należałoby skargę uwzględnić. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oparta jest na dostatecznie zgromadzonym materialne dowodowym, a okoliczności faktyczne z niego wynikające wypełniają dyspozycję art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) i § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15 ze zm.). Wskazane przepisy obowiązywały w dacie wydania zapadłej w sprawie decyzji Starosty [...] i stanowiły podstawę materialnoprawną tego orzeczenia. Zatem, zauważyć należy, iż zgodnie z ww. art. 122 ust. 1 pkt 4, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Zgodnie zaś z ww. § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia starosta może również skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Od dnia [...] stycznia 2013 r. zmienił się stan prawny w ww. zakresie, a zmiany te zostały wprowadzone ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151) – v. art. 139 ustawy o kierujących pojazdami. W efekcie, w dacie wydania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], nie obowiązywał już ww. przepis art. 122, ale dostrzec trzeba, iż podobna regulacja prawna przewidziana została we wskazanej ustawie o kierujących pojazdami. W art. 75 ust. 1 pkt 5 tej ustawy przewidziano, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4, osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. W art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b tej ustawy przewidziano zaś, iż starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Wskazać także trzeba, iż zgodnie z art. 137 ustawy o kierujących pojazdami, dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 80d ust. 7, art. 88 ust. 7, art. 94 ust. 4, art. 100 ust. 2, art. 115, art. 115l, art. 123, art. 125 oraz art. 127 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie upoważnień określonych w niniejszej ustawie, nie dłużej jednak niż przez okres 18 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Na mocy wskazanego przepisu, powołane wyżej rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, obowiązywało w dacie wydania obu decyzji w sprawie, w tym decyzji Kolegium, pomimo utraty już wówczas mocy obowiązywania ww. art. 122 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Z uwagi na datę wydania obu decyzji w sprawie, Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę tak stan prawny z daty wydania decyzji Starosty, jak również ten – obowiązujący w dacie wydania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. Z unormowań tych wynika, iż zarówno we wcześniejszym stanie prawnym, jak i obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia, starosta mógł wydać decyzję o skierowaniu osoby posiadającej prawo jazdy na badania lekarskie, w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania przez nią pojazdami. Mógł to uczynić w razie istnienia poważnych i uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia takiej osoby. Mógł to uczynić także wówczas, gdy powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Z przytoczonych regulacji prawnych wynika zatem, że jedyną przesłanką skierowania kierowcy na badanie lekarskie było i jest nadal powzięcie przez właściwy organ wiarygodnej informacji o zastrzeżeniach w stanie jej zdrowia. Przy czym, to dopiero badanie lekarskie ma przesądzić, czy dana osoba może kierować pojazdem czy też istnieją ku temu przeciwwskazania, a to oznacza, że starosta nie ma obowiązku prowadzić postępowania dowodowego w takim zakresie, tj. szerszym niż to wynika z ww. przepisów. W oparciu o wskazane regulacje prawne, starosta ma jednak obowiązek zareagować decyzją, gdy wystąpi przypadek nasuwający zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierującego pojazdem. Uzyskanie takiej informacji obligowało i obliguje nadal właściwy organ do wydania orzeczenia o skierowaniu na badania, ale rozstrzygnięcie to w żaden sposób nie przesądza jeszcze o uprawnieniach tej osoby do kierowania pojazdami. Dostrzegając powyższe Sądu stwierdza, iż w rozpoznawanej sprawie wystąpiła sytuacja uzasadniająca zastosowanie wskazanych przepisów, w tym § 2 pkt 5 ww. rozporządzenia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Przypomnieć należy, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało uruchomione na skutek informacji pochodzącej z Prokuratury Rejonowej w [...], która zwróciła się o skierowanie skarżącego na badania lekarskie. Wnosząc o powyższe Prokuratura wskazała na okoliczności dotyczące skarżącego, a znane Prokuraturze z uwagi na prowadzone postępowanie karne z jego udziałem. Podano, że z uzyskanej do sprawy opinii sądowo-psychiatrycznej wynika, że u skarżącego stwierdzono chorobę psychiczną. Zdaniem Sądu, zawarte w piśmie Prokuratury stwierdzenia i przytoczone fakty (w tym dotyczące opinii sądowo-psychiatrycznej), bezspornie nasuwały poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego. Skoro zaś informacje te pochodziły od Prokuratury, należało uznać je za wiarygodne, a takich informacji wymaga się w ww. § 2 ust. 5 rozporządzenia. Dostrzegając powyższe stwierdzić też trzeba, że wobec treści pisma Prokuratury nie było potrzeby poszukiwania w sprawie dodatkowych materiałów dowodowych (tym bardziej, że również sam skarżący o uzupełnienie materiału dowodowego nie wnosił). Dane zawarte w tym piśmie, pochodzące z pewnego źródła wyraźnie bowiem wskazywały na wypełnienie dyspozycji przepisu art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, doprecyzowanego ww. przepisem rozporządzenia z dnia 7 stycznia 2004 r. (obowiązujących w sprawie w dacie wydania decyzji Starosty [...]). Wskazane pismo Prokuratury stanowi jedyny, ale wystarczający dowód w sprawie, a okoliczności z niego wynikające uzasadniały nie tylko wszczęcie postępowania, ale i wydanie decyzji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie. Warto w tym miejscu dodatkowo zauważyć, iż w orzecznictwie NSA wielokrotnie wskazywano, że podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem. W tym kontekście NSA podnosił też, że niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo tak kierowcy, jak i innych użytkowników dróg. Zagrożenie, o którym mowa może być wywołane niezdolnością kierowcy do prowadzenia pojazdu spowodowaną brakami fizycznymi lub umysłowymi, mającymi postać jednostek chorobowych, jak i cechami charakteru dyskwalifikującymi go jako kierowcę. Tak NSA m. in. w wyroku z 24 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 167/10 (Lex nr 74522). W tym też wyroku NSA stwierdził, że z punktu widzenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym nie jest obojętne, czy kierowca potrafi powściągnąć emocje w sytuacjach stresowych, z którymi będzie stykał się na drodze. Bez znaczenia natomiast jest to, czy pojawiające się na tym tle dysfunkcje mają postać jednostki chorobowej, czy też cechy nieprawidłowej osobowości. Każda bowiem trwała niemożność emocjonalnego poradzenia sobie przez kierowcę z sytuacjami drogowymi będzie elementem dyskwalifikującym i dlatego też stan psychiczny, emocjonalny kierującego pojazdem nie jest bez znaczenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Konkludując, w analizowanym stanie faktycznym informacja o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącego pochodziła z Prokuratury Rejonowej w [...] i była oparta m. in. na opinii sądowo - psychiatrycznej. Informacja ta wskazywała na poważne zastrzeżenia dotyczące stanu zdrowia skarżącego, a nadto - była informacją wiarygodną, i tym samym uzasadniała wydanie decyzji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie, zarówno na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, jak i przepisów zmieniającej ją ustawy o kierujących pojazdami. W konsekwencji, za prawidłową należało uznać zaskarżoną w sprawie decyzję, utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...], wydaną w tym przedmiocie, a uwzględniającą zmiany w stanie prawnym. Z tych też przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach dla pełnomocnika świadczącego pomoc prawną z urzędu Sąd orzekł w oparciu o art. 250 wskazanej ustawy.