VII SA/Wa 978/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Groński (spr.), , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Protokolant st. sekr. sąd. Dorota Wasiłek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2012 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2012 r. znak [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie skargę oddala Starosta [...] decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., Nr [...], działając na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym –tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm. (dalej Prawo o ruchu drogowym) skierował I. S. posiadającą uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii B na badanie lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z powodu otrzymania informacji o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., znak: [...]działając na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. (dalej kpa) oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm., po rozpatrzeniu odwołania I. S. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2011 r., Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, że zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających się zastrzeżeń co do stanu zdrowia. Natomiast w myśl § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15) starosta może również skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. W kontekście tych przepisów organ odwoławczy wskazał, że Starosta prawidłowo uznał, iż wystąpiły w sprawie przesłanki do skierowania I. S. na badania lekarskie, gdyż w niniejszej sprawie nie zachodzą wątpliwości co do wiarygodności informacji będących podstawą tego skierowania. Pochodzą one od lekarza B. B.-T.z, czyli od osoby posiadającej kwalifikacje oraz doświadczenie pozwalające na stwierdzenie występowania przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Ponadto organ podniósł, że w aktach sprawy znajduje się również informacja, iż I. S. znajduje się pod opieką lekarza psychiatry E. M. Zdaniem organu jest to kolejny argument przemawiający za koniecznością skierowania na badanie. Jednocześnie organ podkreślił, że skierowanie na badanie ma na celu usunięcie uzasadnionych wątpliwości co stanu zdrowia oraz wyjaśnienie nie tylko wpływu choroby na możliwość kierowania pojazdami, ale również wpływu leków czy innych substancji psychoaktywnych, które ewentualnie kierowca przyjmuje, na sprawność w prowadzeniu samochodu, rozpoznaniu sytuacji na drodze i prawidłowej jej oceny dla wykonywanych manewrów. W ocenie organu okoliczności sprawy uprawdopodabniają możliwość występowania przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów, których rzeczywiste występowanie winno być ocenie przez lekarza Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. Organ odwoławczy zaznaczył, że nawet posiadanie ważnego zaświadczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami nie stanowi przeszkody do kontroli stanu zdrowia, gdy pojawią się uzasadnione wątpliwości. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniosła I. S., zarzucając naruszenie: - art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym w związku z § 2 ust. 5 rozporządzenia, poprzez wydanie decyzji o skierowaniu na badanie lekarskie, pomimo braku wiarygodności informacji o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącej mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów, - art. 7, 77 kpa poprzez nieustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, - art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, - art. 107 § 3 kpa, poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, tj. poprzez brak wskazania faktycznych podstaw skierowania na badania lekarskie, - art. 234 pkt 1 w zw. z art. 236 kpa, poprzez nierozpatrzenie skargi złożonej przez skarżącą w toku postępowania, - art. 231 kpa, poprzez bezpodstawne przekazanie skargi skarżącej do rozpatrzenia Radzie Powiatu [...], mimo że skarga ta do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęła w toku postępowania, - art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo że w sprawie zachodziły przesłanki do uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania przed tym organem, względnie – uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżąca zarzuciła organom niezbadanie czy informacja o zastrzeżeniach w stanie zdrowia skarżącej jest wystarczająco umotywowana do powzięcia takich wątpliwości. Zdaniem skarżącej pisma B. B.-T. z dnia 27 października 2011 r. i 8 grudnia 2011 r. nie zawierają wystarczających danych na poparcie bliżej nieokreślonych zastrzeżeń co do stanu zdrowia. Stanowią one nie poparte, nieskonkretyzowane i subiektywne przypuszczenia, bez wskazania ewentualnych schorzeń skarżącej. Skarżąca podniosła, że B. B.-T. badała ją w dniu [...] marca 2012 r., a więc po wydaniu zaskarżonej decyzji, a wcześniej w dniu [...] października 2009 r. w związku z kontrolnymi i okresowymi badaniami pracowniczymi. Odnosząc się do poniesionej przez organ II instancji informacji o korzystaniu przez skarżącą z usług lekarza psychiatry, skarżąca zaznaczyła, że nie jest to okoliczność sama w sobie dyskwalifikująca daną osobę jako kierowcę i uzasadniając skierowanie na badanie lekarskie. Skarżąca zarzuciła organom nieustalenie czy i ewentualnie na co skarżąca choruje i jakie w związku z tym przyjmuje leki oraz nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego celem ustalenia, czy w rzeczywistości występują przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami mechanicznymi oraz przekroczenie granic uznania administracyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. z 2012 r. poz. 270 (dalej: ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd nie podzielił zarzutów w niej podniesionych, nie znalazł też żadnych innych przyczyn, dla których należałoby skargę uwzględnić. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oparta jest na dostatecznie zgromadzonym materialne dowodowym, a okoliczności faktyczne z niego wynikające wypełniały dyspozycję § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Stosownie do treści art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia. Przepis ten został doprecyzowany w ww. rozporządzeniu Ministra Zdrowia, wydanym w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 123 Prawa o ruchu drogowym. Zgodnie z § 2 ust. 5 wskazanego rozporządzenia, starosta może również skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Z przytoczonych regulacji prawnych wynika, że jedyną przesłanką skierowania kierowcy na badanie lekarskie jest powzięcie przez właściwy organ wiarygodnej informacji o zastrzeżeniach w stanie jej zdrowia. Przy czym, to dopiero badanie lekarskie ma przesądzić, czy dana osoba może kierować pojazdem czy też istnieją ku temu przeciwwskazania, a to oznacza, że starosta nie ma obowiązku prowadzić postępowania dowodowego w takim zakresie, tj. szerszym niż to wynika z ww. przepisów. W oparciu o wskazane regulacje prawne, starosta ma jednak obowiązek zareagować decyzją gdy wystąpi przypadek nasuwający zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierującego pojazdem. Uzyskanie takiej informacji obliguje właściwy organ do wydania orzeczenia o skierowaniu na badania, ale rozstrzygnięcie to w żaden sposób nie przesądza o uprawnieniach do kierowania pojazdami. W tym miejscu należy zauważyć, iż zgodnie z art. 87 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia), kierującym może być osoba, która osiągnęła wymagany wiek i jest sprawna pod względem fizycznym i psychicznym oraz spełnia jeden z warunków określonych w pkt 1-3. W związku z powyższym Sąd stwierdza, iż w rozpoznawanej sprawie wystąpiła sytuacja uzasadniająca zastosowanie art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym i § 2 pkt 5 ww. rozporządzenia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej prawy należy zaznaczyć, że postępowanie zostało wszczęte na skutek informacji pochodzącej od lekarza medycyny pracy B. B.-T., z której wynika, że stan zdrowia skarżącej budzi wątpliwości w zakresie możliwości prowadzenia przez nią pojazdów. Ponadto w aktach sprawy znajduje się również informacja o leczeniu się skarżącej u lekarza psychiatry E. M. Zdaniem Sądu, obie informacje bezspornie nasuwały zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącej. Skoro zaś informacje te pochodziły od lekarzy, a więc osób zajmujących się stanem zdrowia skarżącej, należało uznać je za wiarygodne, a takich informacji wymaga się w ww. § 2 ust. 5 rozporządzenia. Informacje, którymi dysponował organ, pochodzące z wiarygodnego źródła i od osób zaufania publicznego, dysponujących odpowiednimi uprawnieniami i wiedzą, wyraźnie wskazywały na wypełnienie dyspozycji przepisu art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym, doprecyzowanego ww. przepisem rozporządzenia z dnia 7 stycznia 2004 r. Powyższe wskazuje i potwierdza, że można mieć uzasadnione wątpliwości co do tego, czy skarżąca może uczestniczyć w ruchu drogowym (a to ma znaczenie tak dla jej bezpieczeństwa, jak i innych kierujących). W związku z powyższym należy uznać informacje znajdujące się w aktach za wystarczający dowód w sprawie, a okoliczności z nich wynikające uzasadniały nie tylko wszczęcie postępowania, ale i wydanie decyzji o skierowaniu skarżącej na badania lekarskie. Z tych też przyczyn Sąd uznał, iż przytoczone fakty potwierdzają zasadność wydanych w sprawie rozstrzygnięć. W tym miejscu należy zauważyć, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) wielokrotnie wskazywano, że podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem. W tym kontekście NSA podnosił też, że niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo tak kierowcy, jak i innych użytkowników dróg. Zagrożenie, o którym mowa może być wywołane niezdolnością kierowcy do prowadzenia pojazdu spowodowaną brakami fizycznymi lub umysłowymi, mającymi postać jednostek chorobowych, jak i cechami charakteru dyskwalifikującymi go jako kierowcę (tak NSA m.in. w wyroku z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 167/10). NSA podkreślił również, że z punktu widzenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym nie jest obojętne, czy kierowca potrafi powściągnąć emocje w sytuacjach stresowych, z którymi będzie stykał się na drodze. Bez znaczenia natomiast jest, czy pojawiające się na tym tle dysfunkcje mają postać jednostki chorobowej, czy też cechy nieprawidłowej osobowości. Każda bowiem trwała niemożność emocjonalnego poradzenia sobie przez kierowcę z sytuacjami drogowymi będzie elementem dyskwalifikującym i dlatego też stan psychiczny, emocjonalny kierującego pojazdem nie jest bez znaczenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Konkludując, w analizowanym stanie faktycznym informacja o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącej pochodziła od lekarza medycyny pracy. Informacja ta była informacją wiarygodną, a tym samym uzasadniała wydanie decyzji w oparciu o art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym. W konsekwencji, za prawidłową należało uznać zaskarżoną w sprawie decyzję o skierowaniu skarżącej na badania lekarskie. Tak dokonanej oceny nie zmieniają zarzuty podniesione w sprawie, tak procesowe, jak i dotyczące norm prawa materialnego. Analizując w pierwszej kolejności zarzuty procesowe, wskazujące na wadliwie przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe Sąd uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Podkreślić należy, że to nie organy przeprowadzają postępowanie dowodowe w celu ustalenia czy u skarżącej rzeczywiście występują przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami mechanicznymi. Organ nie ma kompetencji do ustalania wystąpienia bądź nie, przeciwwskazań z uwagi na brak wiedzy specjalistycznej, którą dysponują lekarze, natomiast w razie powzięcia wątpliwości, wskutek powiadomienia ich o tym fakcie przez inne podmioty, mają kompetencje do skierowania określonej osoby na badania, które mogą potwierdzić zasadność podejrzeń co do przeciwwskazań do kierowania pojazdami lub je wykluczyć. W pierwszej kolejności rzeczą organu jest rozważenie czy podmiot zgłaszający zastrzeżenia posiada kompetencje do oceny stanu zdrowia lub dysponuje odpowiednim materiałem dowodowym potwierdzającym stan zdrowia. Następnie organ powinien ocenić czy przekazane informacje dotyczą okoliczności mających wpływ na możliwość prowadzenia pojazdów. W przypadku ustalenia, że w stosunku do danej osoby występują wątpliwości co do możliwości prowadzenia pojazdów, organ kieruje taką osobę na badanie lekarskie, które ma potwierdzić lub wykluczyć występowanie przeciwwskazań. Podkreślić należy, że informacje udzielone organowi nie muszą potwierdzać przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów, gdyż właściwa ocena przeciwwskazań nie należy, ani do organu, ani do podmiotu udzielającego informacji (lekarza) lecz do lekarza posiadającego specjalistyczną wiedzę w tym zakresie, czyli spełniającego wymagania określone m. in. w rozporządzeniu w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 kpa należy zauważyć, że wprawdzie Starosta [...] zaniechał uzasadnienia decyzji, jednakże, zdaniem Sądu, wady popełnione przez organ I instancji w tym zakresie zostały konwalidowane decyzją organu odwoławczego. W zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przywołało przepisy prawa materialnego, na podstawie których orzekało, dokonało ich wykładni, wskazało na materiał dowodowy w sprawie i wyjaśniło cel i skutek wydanego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu, w takiej sytuacji zarzut naruszenia art. 107 § 3 kpa nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Również za nieuzasadniony Sąd uznał zarzutu skargi, iż informacje udzielone organowi nie zawierają wystarczających danych na poparcie zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącej. W ocenie skarżącej stanowią one nieskonkretyzowane i subiektywne przypuszczenia, bez wskazania ewentualnych schorzeń. Przede wszystkim należy podkreślić, że każdego lekarza obowiązuje tajemnica lekarska i ujawnienie informacji nią objętych naraża lekarza na pociągnięcie do odpowiedzialności w oparciu o ustawę o zawodzie lekarza. Z uwagi na obowiązek zachowania tajemnicy lekarz mający wątpliwości co do stanu zdrowia pacjenta zgłasza powzięcie takich wątpliwości do starosty. Jednakże nie ma obowiązku ani uprawnienia przekazywać organowi dokumentacji medycznej pacjenta na poparcie przedstawionych wątpliwości. Z akt niniejszej sprawy wynika, że B. B.-T. przed poinformowaniem organu o swoich podejrzeniach, kontaktowała się z organem w celu ustalenia jaka jest procedura informowania o tego rodzaju podejrzeniach. Takie postępowanie lekarza należy ocenić jako prawidłowe, ponieważ ma na celu ochronę i pacjenta i innych uczestników ruchu drogowego oraz nieujawnienie tajemnicy lekarskiej. Jednocześnie na uwagę zwraca determinacja lekarza, który na podstawie kontaktu ze skarżącą powziął wątpliwości co do możliwości kierowania przez nią pojazdami. W ocenie Sądu świadczy to o przekonaniu lekarza zgłaszającego swoje wątpliwości o konieczności przeprowadzenia odpowiednich badań w tym zakresie. Z powyższych względów Sąd za nieuzasadnione uznał zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 kpa. Za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym i ww. § 2 ust. 5 rozporządzenia, albowiem okoliczności faktyczne występujące w sprawie wypełniały -zdaniem Sądu - dyspozycję tych przepisów. Sąd zgodził się ze stanowiskiem wyrażonym w skardze, że korzystanie przez skarżącą z usług lekarza psychiatry nie jest okolicznością samą w sobie dyskwalifikująca daną osobę jako kierowcę. Niemniej jednak faktem powszechnie znanym jest, że objawy ewentualnej choroby psychicznej najczęściej wpływają na zdolność prowadzenia pojazdów, w szczególności w połączeniu z przyjmowaniem leków charakteryzujących się najczęściej zaburzeniami koncentracji i motoryki. Stanowi to zatem dodatkową przesłankę uprawdopodobniającą zastrzeżenia co do stanu zdrowia, a co za tym idzie uzasadniającą skierowanie na badanie lekarskie. Jednocześnie po raz kolejny należy zaznaczyć, że samo skierowanie na badanie nie przesądza, że u skarżącej występuje przeciwwskazanie do prowadzenia pojazdów. Aby ustalić czy w przypadku skarżącej występuje tego rodzaju przeszkoda niezbędne jest właśnie przeprowadzenie badania. Z tych też przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji.