VII SA/Wa 98/16
WyrokWSA w Warszawie2018-05-23
Skład orzekający: Joanna Gierak–Podsiadły, Monika Kramek, Grzegorz Rudnicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego jest związany oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego, nawet jeśli skarżący podnosi, że nastąpiła istotna zmiana stanu faktycznego?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego oraz sąd orzekający ponownie w tej samej sprawie są bezwzględnie związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego, chyba że nastąpiła zmiana stanu prawnego. Zmiana stanu faktycznego, która nie wpływa na istotę prawną sprawy, nie zwalnia z obowiązku związania się wcześniejszym orzeczeniem sądu. W przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej, która jest niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jedynym rozstrzygnięciem jest nakaz rozbiórki.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki części ogrodzenia (bramy z furtką) wykonanej na działce drogowej od strony ulicy. Organy nadzoru budowlanego nakazały rozbiórkę, uznając budowę za samowolę budowlaną, niezgodną z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wcześniejszy wyrok WSA uchylił decyzję odmawiającą rozbiórki, wskazując na samowolę budowlaną i brak możliwości legalizacji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organy ponownie wydały decyzję nakazującą rozbiórkę, którą utrzymano w mocy. Skarżący podnosili m.in. zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. z uwagi na zmianę stanu faktycznego oraz wadliwą kwalifikację robót jako budowy, a nie remontu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak–Podsiadły (spr.), Sędziowie sędzia WSA Monika Kramek, sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Protokolant spec. Dorota Wasiłek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2018 r. sprawy ze skarg W. J. oraz R. K. i A. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargi
Przedmiotem skarg wniesionych przez [...] jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] listopada 2015 r. nr [...], wydana w przedmiocie nakazu rozbiórki części ogrodzenia, w następującym stanie sprawy:
W związku z wnioskiem spółki [...] Sp. z o.o. w [...] (v. pismo z 23 lutego 2012 r.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] wszczął postępowanie w sprawie samowolnej budowy ogrodzenia działki o nr ew. [...] z obr. [...], od strony ulicy [...] w [...].
W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych przez ten organ ustalono, że na terenie ww. nieruchomości, stanowiącej własność Miasta [...], wykonano od strony ulicy [...] ogrodzenie wraz z bramą i furtką. Część ogrodzenia stanowi mur z cegły czerwonej o szerokości 1,80 m, wysokości 1,76 m i grubości 0,25 m. Pomiędzy murem a ogrodzeniem posesji przy ul. [...] znajduje się brama z furtką. Brama posiada szerokość 2,89 m i wysokość 1,70 m; wykonana została z profili stalowych o przekroju kwadratowym i posiada możliwość otwarcia się w obie strony. Furtka ma szerokość 1,26 m i wysokość 1,70 m, a otwiera się do wewnątrz działki o nr ew. [...]. Ustalono również, że ww. działka o nr ew. 36, stanowi dojazd do budynków znajdujących się w zabudowie szeregowej na nieruchomościach przy ul. [...] w [...], a w przyszłości ma zapewniać dojazd do budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym i usługami zrealizowanego na nieruchomości przy ul. [...] przez [...] Sp. z o.o. Ustalono nadto, że część ww. ogrodzenia (brama i furtka) o łącznej długości 4,23 m, zrealizowana została najwcześniej w 2010 r. (co było związane z kradzieżą tej części ogrodzenia, istniejącego od lat 60 XX wieku i potrzebą uzupełnienia brakującej części) oraz, że ogrodzenie to wykonane zostało bez zgody i wiedzy organu architektoniczno-budowlanego (v. pismo Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] z 17 kwietnia 2012 r.
W związku z uzyskanymi w toku postępowania informacjami, o prowadzonym przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...], I Wydział Cywilny postępowaniu o stwierdzenie zasiedzenia działki o nr ew. [...] z obr. [...] przez właścicieli nieruchomości przy ul. [...] w [...], organ powiatowy postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. nr [...], orzekł o zawieszeniu niniejszego postępowania. Postępowanie to zostało podjęte postanowieniem z [...] lutego 2014 r., z uwagi na treść pisma pełnomocnika Spółki [...] wskazującego na zakończenie ww. postępowania sądowego. Do akt na tym etapie włączono postanowienie Sądu Okręgowego [...] w [...], IV Wydział Cywilny Odwoławczy z [...] lutego 2014 r. sygn. akt IV Ca [...], z którego to wynika, że Sąd ten oddalił wniosek o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości gruntowej położonej przy ul. [...] o nr ew[...].
Następnie, PINB dla [...] decyzją z [...] marca 2014 r. nr [...], na podstawie art. 49b ust. 1 w zw. z art. 49b ust. 2 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), nakazał Miastu [...] dokonanie całkowitej rozbiórki części ogrodzenia, tj. bramy z furtką o łącznej ich długości 4,23 m i wysokości 1,7 m, od strony ulicy [...] w [...] na działce o nr ew. [...] z obrębu [...] przy ulicy [...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał m. in. na to, że budowa bramy z furtką o łącznej długości 4,23 m i wysokości 1,7 m od strony ulicy [...] w [...] na działce o nr ew [...] z obrębu [...] przy ulicy [...] została zrealizowana w warunkach samowoli budowlanej, a legalizacja tej inwestycji jest niemożliwa, albowiem usytuowanie spornego ogrodzenia narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...] (uchwała Rady Miasta [...] Nr [...]).
Wskazana decyzja organu I instancji została zaskarżona przez [...], reprezentowanego przez radcę prawnego [...].
Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, [...] WINB decyzją z [...] czerwca 2014 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości i orzekł na podstawie art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane o odmowie nakazania rozbiórki części ogrodzenia wybudowanych od strony ulicy [...] w [...], na działce o nr ew. [...] z obrębu [...] przy ulicy [...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ podał, że ogrodzenie usytuowane na działce o nr ew. [...] zostało przewidziane w ostatecznej decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] lutego 1990 r., a wobec tego nie można uznać, że brama wraz z furtką stanowiąca część tego ogrodzenia została zrealizowana w warunkach samowoli budowlanej.
Na skutek skargi wniesionej na ww. decyzję [...] WINB przez adwokat [...] - pełnomocnika [...] Sp. z o.o. w [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 lutego 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 1553/14 uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie organu II instancji.
Wobec ww. wyroku, który to uprawomocnił się, nadto: po ponownym rozpatrzeniu odwołania [...] od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z [...] marca 2014 r., [...] WINB decyzją z [...] czerwca 2015 r. nr [...] uchylił ww. rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi powiatowemu.
I dalej, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] decyzją z [...] września 2015 r. nr [...], na podstawie art. 49b ust. 1 w zw. z art. 49b ust. 2 oraz art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego, nakazał [...], dokonanie całkowitej rozbiórki części ogrodzenia, tj. bramy z furtką o łącznej ich długości 4,23 m i wysokości 1,7 m, wybudowanych od strony ulicy [...] w [...], na działce o nr ew. [...] z obrębu [...] przy ulicy [...], bez wymaganego zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej.
[...] wnieśli w ustawowym terminie odwołania od tej decyzji.
Po rozpatrzeniu tych odwołań, zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...] listopada 2015 r. nr [...][...] WINB utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu tego orzeczenia organ II instancji stwierdził, że PINB [...] podjął prawidłowe rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.
Przedstawiając swoje stanowisko, w pierwszej kolejności odniósł się do zarzutu [...], którego zdaniem, przedmiotowe postępowanie administracyjne winno być umorzone, gdyż zostało wszczęte na wniosek podmiotu niebędącego stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. Organ odwoławczy wyjaśnił, że [...] Sp. z o.o. jest właścicielem działki o nr ew. [...] z obrębu [...] przy ulicy [...], bezpośrednio graniczącej z nieruchomością o nr ew. [...], na której wykonano sporną bramę. Powyższe, jak ocenił organ, uprawnia ten podmiot do bycia stroną niniejszego postępowania w rozumieniu ww. art. 28. Organ dodał przy tym, że stanowisko to podzielił również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 11 lutego 2015 r. ( sygn. akt VII SA/Wa 1553/14), rozpoznając skargę [...] Sp. z o.o. na wydaną w niniejszej sprawie przez [...]WINB decyzję nr [...]. Powołany wyrok jest zaś w myśl art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wiążący dla organów nadzoru budowlanego w sprawie legalności zagrodzenia drogi wewnętrznej bramą wykonaną na działce nr ew. [...] z obrębu [...] od strony ulicy [...] w [...]. Jednocześnie za chybiony organ uznał zarzut zawarty zarówno w odwołaniu [...], jak i [...] nieuwzględnienia istotnej zmiany stanu faktycznego, co zwalniało organy nadzoru budowlanego z obowiązku podporządkowania się ocenie prawnej i wskazaniom co do dalszego postępowania wyrażonym w ww. wyroku. Nie stanowi bowiem (jak zauważył organ) "istotnej zmiany stanu faktycznego", dokonanie w opinii skarżących błędnej interpretacji tego stanu faktycznego przez Sąd. Organ stwierdził w efekcie, że okoliczności sprawy nie zmieniły się; nadto, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oceniając ją dysponował tym samym materiałem dowodowym, który obecnie znajduje się w aktach sprawy.
Dalej, organ odwoławczy zauważył, że w uzasadnieniu wyroku z 11 lutego 2015 r. WSA stwierdził, że zainstalowanie w lipcu 2010 r. na działce o nr ew. [...] nowej bramy z furtką nie stanowi remontu istniejącego ogrodzenia w rozumieniu art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego, lecz jego budowę. Tym samym samowolna, tj. dokonana bez wymaganego zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej budowa bramy z furtką od strony ulicy [...] w [...], na działce nr ew. [...] z obrębu [...] przy ulicy [...] podlega reglamentacji art. 49b Prawa budowlanego. Organ przytoczył przy tym treść ww. art. 49b; wskazał też, że ww. działka nr [...] objęta jest ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...] - uchwała nr [...] Rady Miasta [...]. Zgodnie zaś z § 22 ww. planu wyklucza się możliwość lokalizacji ogrodzeń na terenie położonym w liniach rozgraniczających ulic (tzn. w przestrzeni). Powołał w tym miejscu ocenę Sądu zawartą w ww. wyroku zapadłym w sprawie a dotyczą wskazanego zapisu planu.
W konsekwencji przyjął, że w pełni zasadne jest nakazanie przez PINB [...] całkowitej rozbiórki części ogrodzenia tj. bramy z furtką, wybudowanych od strony ulicy [...] w [...], na działce o nr ew [...] z obrębu [...] przy ulicy [...]. Podkreślił przy tym, że wobec niezgodności ww. części ogrodzenia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, organ I instancji był nie tylko uprawniony ale i obowiązany do nakazania całkowitej rozbiórki przedmiotowego obiektu.
W opinii [...]WINB prawidłowe jest również określenie adresatów, do których skierowany został obowiązek rozbiórki części ogrodzenia - bramy z furtką na działce o nr ew. [...]. W pierwszej kolejności obowiązkiem rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu winien być bowiem obciążony inwestor jako sprawca samowoli budowlanej. Inwestorami części ogrodzenia, wybudowanego od strony ulicy [...] w [...], na działce o nr ew. [...] z obrębu [...] przy ulicy [...] są zaś - czego sami nie kwestionują - właściciele nieruchomości przy ul. [...] w [...], tj. [...].
Skargę na ww. decyzję [...] WINB z [...] listopada 2015 r. wnieśli [...] (sygn. akt VII SA/Wa 98/16), a także – [...] (sygn. akt VII SA/Wa 253/16).
Skarżący [...], reprezentowani przez r. pr. [...] zaskarżonej decyzji zarzucili:
- naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, nieprawidłową ocenę materiału dowodowego – z uwagi na:
a. pominięcie decyzji PINB dla [...] z [...] lipca 2015 r. nr [...] uznającej wykonanie robót budowlanych polegających na remoncie ogrodzenia znajdującego się w granicy działek nr ew. [...] przy ul. [...] w [...] jako niepodlegających zgłoszeniu, a zatem – nieuwzględnienie zmiany stanu faktycznego i prawnego ogrodzenia działki nr [...];
b. pominięcie faktu, że elementy konstrukcyjne bramy, tj. słupki i betonowa podmurówka stanowią niezmienny element przedmiotowego ogrodzenia, powstały wraz z ogrodzeniem w latach 60 ubiegłego wieku, co doprowadziło do nieuzasadnionego uznania, że roboty budowlane polegające na odtworzeniu istniejącego ogrodzenia są jego budową, a nie remontem, jak również pominięcia, że do przedmiotowego ogrodzenia mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane;
- naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez uznanie wykonanych robót polegających na odtworzeniu istniejącego ogrodzenia za odbudowę, co skutkowało obowiązkiem ich zgłoszenia w trybie art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego;
- naruszenie art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego poprzez jego zastosowanie wobec nieuzasadnionego przyjęcia, że roboty budowlane polegające na odtworzeniu ogrodzenia przez wymianę bramy dwuskrzydłowej na jedno skrzydło furtkowe w tych samych gabarytach całości bramy są jego odbudową w sytuacji, gdy były remontem ogrodzenia;
- naruszenie art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie z przyczyn wymienionych powyżej, a dotyczących wadliwej kwalifikacji wykonanych czynności dotyczących części ogrodzenia;
- naruszenie art. 36 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane poprzez pominięcie faktu, że kompletna brama była wybudowana w 1964 r. i na ten dzień nie było obowiązku uzyskiwania pozwolenia na budowę.
Podnosząc powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, i umorzenie postępowania, a także – zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżący [...], reprezentowany przez r. pr. [...], zaskarżonej decyzji zarzucił zaś naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
-art. 153 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie wobec wyroku WSA w Warszawie z 11 lutego 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 1553/14 w sytuacji, gdy zmieniły się istotne okoliczności faktyczne, które winny skutkować brakiem związania oceną prawną i wskazaniami zawartymi w tym orzeczeniu;
- art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez nie wydanie decyzji uchylającej decyzję organu I instancji i orzeczenia o umorzeniu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy analiza dokumentów powinna prowadzić do zweryfikowania kręgu stron i umorzenia postępowania administracyjnego ze względu na jego bezprzedmiotowość;
-art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego w sprawie i pominięcie faktu wydania przez Sąd Rejonowy dla [...] postanowienia z [...] września 2013 r., sygn. akt II C [...] oraz decyzji PINB [...] z [...] lipca 2015 r. nr [...].
Ponadto w omawianej skardze zarzucono naruszenie art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że zamontowanie skrzydła bramy na zawiasach istniejącego słupka ogrodzeniowego stanowiło budowę w sytuacji, gdy zakwalifikować je należało jako roboty budowlane.
Podnosząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, i umorzenie postępowania, względnie uchylenie ww. decyzji gdyby w postępowaniu sądowym nie została stwierdzona podstawa do umorzenia postępowania, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując ocenę zawartą w zaskarżonej decyzji.
Sprawy z ww. skarg, na mocy postanowienia Sądu, zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, stosownie do art. 111 § 1 p.p.s.a. (v. postanowienie Sądu zawarte w protokole rozprawy z 25 stycznia 2017 r.)
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skargi nie zasługiwały na uwzględnienie; zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Rozwijając tę ocenę zważyć należy, że przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja [...] WINB z [...] listopada 2015 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję organu powiatowego nakazującą w oparciu o art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego, dokonanie rozbiórki części ogrodzenia (tj. bramy wraz z furką), zrealizowanego na działce o nr ew. [...] przy ul. [...] w [...].
Oceniając tę decyzję Sąd obowiązany był uwzględnić okoliczność, że sprawa w jakiej decyzja ta zapadła, była już przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 lutego 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 1553/14 rozpoznając skargę [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję [...] WINB z [...] czerwca 2014 r. nr [...] (uchylającą decyzję organu powiatowego z [...] marca 2014 r. o nakazie rozbiórki ww. części ogrodzenia i odmawiającą nakazania rozbiórki opisanej części ogrodzenia), uchylił zaskarżoną decyzję. Wskazanym wyrokiem Sąd za błędne uznał stanowisko organu II instancji wskazujące na to, że sporna część ogrodzenia została zrealizowana legalnie i nie ma wobec tego podstaw do prowadzenia postępowania legalizacyjnego (i wydania decyzji rozbiórkowej). Dokumentacja budowlana, na którą powołał się w tej kwestii organ odwoławczy, nie pozwalała (jak wskazał Sąd) na wyciągnięcie ww. wniosku. Sąd ocenił jednocześnie, że przedmiotowe ogrodzenie (dokładnie jego część – brama i furtka), zostało odbudowane od podstaw, tj. na nowo – w miejsce skradzionej części ogrodzenia. Wskazał tym samym, że ww. prace nie mogą być kwalifikowane jako remont, w rozumieniu art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego. Mając zaś na uwadze, że działka, na której ww. ogrodzenie wykonano jest niezabudowana, jak również: usytuowanie tego ogrodzenia od strony drogi, a także – brak dokonania skutecznego zgłoszenia na wykonanie tej inwestycji, uznał, że dopuszczono się samowoli budowlanej (wobec treści art. 29 ust. 1 pkt 23 i art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego), która winna być legalizowana na podstawie przepisów art. 49b Prawa budowlanego. Niemniej, Sąd wskazał, że "skoro w świetle zapisu § 22 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...] (Uchwała nr [...] Rady [...]), nie jest dozwolona lokalizacja ogrodzeń w liniach rozgraniczających ulic, co oznacza, że nie było prawnych możliwości legalizacji ww. inwestycji, to jedynym rozstrzygnięciem w omawianej sytuacji jest wydanie nakazu rozbiórki". Kończąc Sąd stwierdził, że wobec treści art. 52 Prawa budowlanego, nakaz rozbiórki winien być w pierwszej kolejności skierowany do inwestora popełnionej samowoli budowlanej, i zalecił w tym kontekście dokonać dodatkowych ustaleń w sprawie.
Wskazany wyrok Sądu uprawomocnił się z dniem 14 kwietnia 2015 r. Tym samym, stosownie do art. 153 p.p.s.a., ponownie rozpatrując sprawę tak organy, jak i orzekający aktualnie Sąd, były związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w przywołanym wyroku.
Zgodnie bowiem z wymienionym art. 153 (w brzmieniu obecnie obowiązującym, wprowadzonym nowelą z dnia 9 kwietnia 2015 r., Dz. U. z 2015 r., poz. 658), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przed zmianą (i w dacie wydania zaskarżonej decyzji), przepis ten brzmiał następująco: ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Jak z powyższego wynika, dokonana zmiana ww. art. 153, jedynie doprecyzowała/usunęła wątpliwości co do zakresu związania prawomocnym wyrokiem wojewódzkiego sądu administracyjnego. Przy czym, tak przed, jak i po zmianie ww. art. 153, nie budzi wątpliwości, że reguła wyrażona w tym przepisie, ma charakter bezwzględnie obowiązujący (i doznaje ograniczeń tylko w kilku wyjątkowych sytuacjach), co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Przez ocenę prawną, o której mowa w przywołanym przepisie, powszechnie rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Dodać przy tym trzeba, że rozwiązanie to stanowi gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej obowiązku związania orzeczeniem sądu, a działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych.
Zatem, orzekając w niniejszej sprawie Sąd nie mógł zignorować oceny zawartej w przywołanym powyżej a prawomocnym wyroku WSA w Warszawie. Tym bardziej w sytuacji, gdy nie wystąpiły tego rodzaju okoliczności, które powodowałyby, że ocena prawna zawarta w uzasadnieniu ww. wyroku utraciła moc wiążącą – czy to wobec zmiany stanu prawnego, czy to wobec zmiany okoliczności faktycznych. Żadne z tych w niniejszej sprawie – czyniące ocenę prawną Sądu nieaktualną, nie miały miejsca, nadto – co wymaga również zauważenia, ww. wyrok pozostaje w obrocie prawnym, tj. nie został wzruszony w żadnym z trybów przewidzianych prawem.
Tym samym, ponownie rozpatrując sprawę organy orzekające w niniejszej sprawie, dotyczącej części ogrodzenia wykonanego na działce o nr ew. [...] przy ul. [...] w [...] (stanowiącej własność Miasta [...]), obowiązane były przyjąć, że sporna część ogrodzenia została odbudowana, najwcześniej po lipcu 2010 r. (wobec porównania stanu istniejącego na nieruchomości z wynikającym z mapy stanowiącej załącznik do decyzji udzielającej zezwolenia na lokalizację zjazdu wydanej dla Spółki [...][...] sierpnia 2010 r.), zgodnie zaś z oświadczeniami [...] – latem 2011 r., a to - w celu konieczności uzupełnienia skradzionej części ogrodzenia. Powyższe wynika z ww. dowodów zgromadzonych w sprawie, a wchodzących w skład materiału dowodowego także w dacie wydania przywołanego wyroku Sądu z 11 lipca 2015 r. Dodać należy, że po wydaniu tego wyroku, akta sprawy nie zostały uzupełnione o żaden dowód wpływający na stan faktyczny sprawy w ww. zakresie. To zaś oznacza, że w sprawie tej nadal okoliczności faktycznie przedstawiają się tak, jak w dacie orzekania przez Sąd w dniu 11 lipca 2015 r., a więc: sprawa dotyczy części ogrodzenia (bramy wraz z furtką o łącznej długości 4,23 m), wykonanego po lipcu 2010 r. - od strony ul. [...], na działce o nr ew. [...] stanowiącej działkę drogową – niezabudowaną, bez zachowania procedury wynikającej z art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowalnego. Zważyć jednocześnie należy, że dla ustalenia, czy doszło do samowoli budowlanej, miarodajny jest stan prawny obowiązujący w dacie realizacji inwestycji. Dlatego też, choć przepisy Prawa budowlanego uległy zmianie po wyroku Sądu z 11 lipca 2015 r. m. in. w zakresie reglamentacji ogrodzeń (i w chwili obecnej tylko ogrodzenia o wysokości ponad 2,2 m podlegają obowiązkowi zgłoszenia), to dla oceny, czy doszło do samowoli budowlanej dotyczącej przedmiotowej części ogrodzenia zrealizowanego w 2010 r., czy w 2011 r., nie miało to żadnego znaczenia prawnego; nie wpłynęło również na aktualność ww. wyroku Sądu w tym zakresie. Nadto, zważyć też trzeba, że sprawa nie dotyczy ogrodzenia działki o nr ew. [...] wykonanego w latach 60 ubiegłego wieku, a tej części ogrodzenia wskazanej nieruchomości, która została wykonana w 2010 r., czy w sierpniu 2011 r. Sąd w wyroku z 11 lutego 2015 r. przesądził natomiast, że uzupełnienie brakującej części ogrodzenia (na skutek mającej miejsce kradzieży), stanowi budowę – a nie remont. Nie ujawniono zaś żadnych nowych dowodów, które czyniłyby wskazaną kwalifikację Sądu nieaktualną. Co istotne, w żaden sposób nie świadczy o tym rozstrzygnięcie PINB dla [...] z [...] lipca 2015 r. nr [...] umarzające postępowanie w sprawie legalności ogrodzenia znajdującego się w granicach działek ewidencyjnych [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w [...]. Odnosi się ono do innej części ogrodzenia, nadto – w żaden sposób nie wynika z tego orzeczenia, że przedmiotowa w niniejszej sprawie część ogrodzenia (tj. ta – odbudowana po lipcu 2010 r.) wykonana została legalnie, czy też – aby prace dotyczące tej części ogrodzenia stanowiły jedynie remont.
W konsekwencji, organy ponownie orzekając w sprawie obowiązane były zastosować się do oceny prawnej wyrażonej w ww. wyroku Sądu z 11 lipca 2015 r., i orzec o nakazie rozbiórki na podstawie art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego. We wskazanym wyroku Sąd przesądził bowiem także kwestię związaną z możliwością legalizacji spornej części ogrodzenia, wobec obowiązujących zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...], wskazując na sprzeczność tej inwestycji z § 22 tego planu. Plan ten obowiązuje, a wobec tego – także ocena i w tym zakresie, musiała być zgodna ze stanowiskiem Sądu przedstawionym w ww. wyroku. W kontekście zarzutów skargi należy zaś zauważyć, że skoro sprawa dotyczy legalizacji inwestycji, to dla usunięcia stwierdzonej samowoli budowlanej, właściwy jest obowiązujący stan prawny, a wobec brzmienia art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego (w brzmieniu znajdującym zastosowanie w sprawie, wobec jego wszczęcia w 2012 r.), oznacza to m. in. uwzględnienie aktualnych przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Takie też orzeczenie w niniejszej sprawie (w I instancji, podtrzymane w II), z powołaniem się na ww. wyrok, zostało wydane, a Sąd obecnie orzekający w sprawie nie znajduje żadnych powodów do podważenia zapadłych przed organami decyzji, uznając zarzuty skarg dotyczące naruszenia art. 153 p.p.s.a., art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., oraz art. 3 pkt 6 i pkt 8 Prawa budowlanego za całkowicie chybione, z przyczyn powyżej przedstawionych.
W kontekście art. 153 p.p.s.a. należy nadto dodać, że organy orzekające w pełni zastosowały się do wyroku z 11 lutego 2015 r., uwzględniając zarówno ocenę Sądu dotyczącą art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego, jak art. 52 tej ustawy. Sąd w kontekście tego ostatniego wskazał zaś wówczas, że w pierwszej kolejności nakaz rozbiórki winien być skierowany do inwestora – czyli sprawy samowoli, a nie do właściciela nieruchomości. Stąd też, ustalając w sposób bezsporny (i na żadnym etapie niekwestionowany), że sprawcą przedmiotowej samowoli są właściciele segmentów przy ul. [...] w [...], nakaz rozbiórki skierowano do tych osób. W tym też zakresie Sąd obecnie kontrolujący sprawę, nie stwierdził żadnych nieprawidłowości; uznał jednocześnie, że wytyczne wynikające z ww. wyroku z 11 lutego 2015 r. zostały w całości i w sposób właściwy w niniejszej sprawie uwzględnione.
Na tak dokonaną ocenę nie mogły wpłynąć zarzuty dotyczące naruszenia art. 138 §1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. wobec ich niezastosowania, a to – wobec nieuwzględnienia, że wnioskodawca niniejszego postępowania Spółka [...], nie ma interesu prawnego w sprawie, na co wskazuje wymieniana już (a nieuwzględniona przez organy) decyzja PINB dla [...] z [...] lipca 2015 r. nr [...], dotycząca ogrodzenia pomiędzy działkami o nr ew. [...]. Zdaniem skarżącego [...], choć ww. decyzja "nie dowodzi co prawda tożsamości obu spraw", to jednak stanowi dowód braku legitymacji procesowej po stronie [...], nadto – wobec jej wydania po wyroku Sądu z 11 lutego 2015 r., uchyla moc wiążącą tego wyroku, czyniąc go nieaktualnym. Sąd nie znajduje podstaw do podzielenia wskazanych naruszeń jak i argumentacji przedstawionej na ich poparcie. Zdaniem Sądu, Spółka [...] miała interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. do żądania wszczęcia postępowania w sprawie legalności ww. części ogrodzenia, co przy tym istotne - na skutek ww. orzeczenia PINB [...], interesu prawnego w tej sprawie nie utraciła. Wskazane orzeczenie organu nie wpłynęło także na moc wiążącą ww. wyroku w omawianej kwestii. To że, organ nie znalazł podstaw do kontynuowania postępowania w sprawie dotyczącej ogrodzenia pomiędzy działkami o nr ew. [...] (ta ostania stanowi własność ww. Spółki), nie dowodzi bowiem powyższego, zwłaszcza jeśli zważy się, że istnienie interesu prawnego nie jest jednoznaczne z jego naruszeniem, a obie sprawy administracyjne nie są ze sobą tożsame. Nie sposób przy tym pominąć, że ww. Spółka wnosząc o wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie dołączyła do akt decyzję o pozwoleniu na budowę budynku wielorodzinnego na działce o nr ew. [...] oraz decyzję o zezwoleniu na lokalizację zjazdu z drogi wew. działki [...] z obrębu [...] będącej własnością [...] w liniach rozgraniczających drogi wewnętrznej bez nazwy, do nieruchomości położonej na działce o nr ew. [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w [...], wskazując, że sporna część ogrodzenia uniemożliwia jej realizację praw wynikających z ww. decyzji, tj. zapewnienie dojazdu do nowobudowanego budynku na działce o nr ew. [...] przez działkę [...]. Powyższe okoliczności, wobec art. 4 i art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego należy uznać za wystarczająco wykazujące/potwierdzającej interes prawny ww. Spółki w niniejszej sprawie.
Niemniej, nawet odmienna ocena w tej kwestii nie mogłaby, zdaniem Sądu, doprowadzić do podważenia decyzji obu instancji i umorzenia postępowania w niniejszej sprawie. Utrata interesu prawnego przez wnioskodawcę w toku postępowania w sprawie dotyczącej samowoli budowlanej, mogłaby bowiem co najwyżej wpłynąć na krąg stron postępowania na dalszym jego etapie, ale nie na możliwość jego kontynuowania, jeśli zważy się na kompetencje organów nadzoru budowlanego i obowiązki tych organów z tym związane. W kontekście tych ostatnich należy zaś dostrzec, że do podstawowych obowiązków nadzoru budowlanego należy nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, co obejmuje m. in. kontrolę zgodności wykonywania robót budowlanych z przepisami prawa budowlanego, projektem budowlanym lub warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę (v. art. 81 i nast. Prawa budowlanego). Przy takim zakresie właściwości ww. organu (sprawdzającym/nadzorującym), nie budzi wątpliwości, że organ ten ma obowiązek działania w szczególności na zasadzie oficjalności, a nie skargowości. Dlatego też nawet wadliwe ustalenie przez ten organ interesu prawnego wnioskodawcy postępowania (i uruchomienie postępowania z jego wniosku), czy też – utrata interesu prawnego w toku postępowania przez ten podmiot, nie może w zasadniczy sposób wpłynąć na byt tak uruchomionego postępowania. Podsumowując, zdaniem Sądu, również szeroko zaprezentowane zarzuty dotyczące niezastosowania art. 138 § 1 pkt 3 w zw. art. 105 § 1 k.p.a., nie zasługiwały na uwzględnienie. Omówiona powyżej, a powołana przez skarżącego okoliczność nie świadczy bowiem w postępowaniu prowadzonym przez nadzór budowlany o braku sprawy i bezprzedmiotowości postępowania, a ewentualnie – o wadliwym ustaleniu stron postępowania, co jednak w tym przypadku nie miało miejsca.
W tych warunkach, nie podzielając żadnego z zarzutów obu rozpoznawanych skarg, nie znajdując także żadnych innych powodów do ich uwzględnienia, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło