VII SA/Wa 980/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), , , na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 sierpnia 2015 r. po rozpoznaniu wniosku J. Ż. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 980/14 w sprawie ze skargi J. Ż. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wykonanie robót budowlanych postanawia: 1. odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 980/14 odmawiającego J. Ż. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych; 2. odmówić J. Ż. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. Prawomocnym postanowieniem z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 980/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. Ż., dalej skarżący, przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 18 listopada 2014 r. Sąd wskazał, że z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi własne gospodarstwo domowe. Skarżący podkreślił, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, studentem Politechniki [...]. Dodał, że czesne za studia wynosi 2500 złotych za semestr. Oświadczył, że posiada 2/36 udziału w nieruchomości. Innych danych w formularzu PPF nie wskazał. Na wezwanie do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów skarżący podał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie otrzymuje stypendium z uczelni ani zasiłku z MOPS-u. Otrzymuje pomoc finansową od rodziców, tj. kieszonkowe w wysokości 100 złotych miesięcznie oraz opłatę czesnego w wysokości 480 złotych w okresie pobierania nauki. W piśmie wyjaśniającym wskazano, iż wnioskodawca często przychodzi na posiłki do rodziców. Rozpoznając wniosek Sąd uznał, że wnioskodawca podał bardzo niewiele informacji o swoim stanie majątkowym, a na żądanie Sądu nie wyjaśnił wszystkich istotnych i kluczowych informacji. Sąd wskazał, że nie wiadomo z jakich środków wnioskodawca się utrzymuje, skoro - jak twierdzi - prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Sąd uznał za mało wiarygodne twierdzenie, że student może utrzymać się z kieszonkowego w wysokości 100 zł miesięcznie, prowadząc przy tym samodzielnie gospodarstwo domowe, w szczególności gdy w formularzu PPF jak i w złożonym do sprawy pełnomocnictwie pod tym samym adresem co wnioskodawca zamieszkuje jego matka, będąca w niniejszej sprawie pełnomocnikiem skarżącego. Wprawdzie w piśmie wyjaśniającym wskazano, iż wnioskodawca często korzysta z posiłków u rodziców, co wskazywałoby na prowadzenie odrębnego gospodarstwa domowego, jednak na dwukrotne zapytanie w tej kwestii wnioskodawca nie udzielił jasnej odpowiedzi. Powyższe wskazuje na ukrywanie albo faktu prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami (co wiązałoby się ze wskazaniem ich dochodów), albo faktu posiadania odrębnego mieszkania/lokalu. Wnioskodawca nie wyjaśnił tych okoliczności. W sprawie zatem nie wyjaśniono gdzie wnioskodawca zamieszkuje, czy ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania/domu/lokal, oraz z jakich środków, czy przy czyjej pomocy się utrzymuje. Dwukrotne żądanie udzielenia informacji rozwiewających wątpliwości Sądu zostało pozostawione bez należytego wyjaśnienia. Okoliczności te nie mogą skutkować przyznaniem prawa pomocy, gdyż jak wyżej zaznaczono to wnioskodawca musi wykazać, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie skarżący tego nie wykazał. Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 1394/14 Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu z dnia 18 listopada 2014 r., oddalił zażalenie. Przy piśmie z dnia 7 lutego 2015 r. skarżący nadesłał kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Następnie pismem z dnia 24 czerwca 2015 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego podniosła, że został złożony komplet żądanych i wymaganych wyjaśnień. Ponownie podniesiono, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i studiującą. Zarządzeniem z dnia 9 lipca 2015 r. wezwano skarżącego do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: - gdzie skarżący zamieszkuje (czy wspólnie z rodzicami) czy też oddzielnie w innym mieszkaniu, domu lub lokalu lub z innymi osobami, jeśli w innym należy podać jego powierzchnię oraz wskazać czy skarżący jest ich właścicielem, współwłaścicielem, czy też najemcą oraz czy ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem mieszkania/lokalu/domu (gaz opłaty za energię, telefon, czynsz, podatek od nieruchomości itp.), jeśli tak należy je wyszczególnić i podać ich wysokość, a jeśli nie należy wskazać kto je ponosi i w jakiej wysokości, - czy skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym (np. rodzicami, dziadkami), jeśli tak należy wskazać te osoby oraz podać wysokość uzyskiwanego przez nich dochodu, - czy skarżący podejmuje prace dodatkowe, dorywcze sezonowe, umowy zlecenia, a jeśli tak jakie uzyskuje z tego tytułu dochody, należy podać ich wysokość, - czy skarżący jest na wyłącznym utrzymaniu rodziców. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Sądu, w piśmie z dnia 29 lipca 2015 r., pełnomocnik skarżącego podał, że skarżący zamieszkuje wspólnie z rodzicami z uwagi na to, że jest właścicielem 2/36 nieruchomości i z uwagi na brak możliwości wydzielenia z nieruchomości lokalu o pow. około 10 m2. Wskazał, że skarżący: "Wspólnie z rodzicami zajmuje nie swoje 60 mkw., jakie może ponosić koszty skoro jest studentem bez prawa do zasiłku i pracy, to normalne skoro nie ma dochodów to jakie można ponosić koszty, koszty związane z utrzymaniem lokalu były niejednokrotnie przedstawiane i w zależności od sytuacji i miesiąca wahają się od 850,00 PLN do 950 PLN." Dodatkowo czesne za pobieranie nauki przez syna w wysokości 600,00 PLN. Pełnomocnik podniosła, że: "jak się nie ma dochodów czy pracy to zdany jest na ludzi dobrej woli, którymi między innymi są rodzice, jak może prowadzić gospodarstwo domowe sam skoro nie ma dochodów tak stawiane pytania są bezzasadne i nie na miejscu, mieszka z rodzicami i to rodzice wspomagają, pozostali tylko żądają a nie pomagają między innymi WSA.". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowanie w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez zmianę okoliczności sprawy należy rozumieć zmianę zarówno okoliczności faktycznych, jakie stanowiły przesłankę rozstrzygnięcia, jak również okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które wcześniej zapadło. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu własnym i rodziny. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy okolicznością taką będzie w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Wniosek skarżącego z dnia 7 lutego 2015 r. złożony na formularzu PPF należy potraktować jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 980/14 odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz wniosek o ustanowienie dla skarżącego radcy prawnego w sprawie. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że od czasu rozpoznawania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy nastąpiła zmiana jego sytuacji majątkowej, która przemawiałyby za zmianą prawomocnego postanowienia z dnia 18 listopada 2014 r. W kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przywołał okoliczności pozwalających stwierdzić, że jej sytuacja materialna uległa zmianie w sposób wskazujący na nieaktualność poprzednio dokonanej oceny odnoszącej się do możliwości skarżącego w partycypowaniu w kosztach postępowania w zakresie obowiązku uiszczenia opłat sądowych i dodatkowo ustanowienia radcy prawnego. Z kolejnego wniosku PPF z dnia 7 lutego 2015 r. wynika, że skarżący nie jest zatrudniony i jest studentem. Nie pobiera stypendium, nie posiada dochodów. Korzysta z uprzejmości rodziców. Skarżący podał, że jest na własnym utrzymaniu. Podał, że otrzymuje od rodziców kieszonkowe w wysokości 100 zł tygodniowo na potrzeby własne (kawa, herbata i bułkę) podczas zajęć na uczelni. Wskazał, że czesne za naukę wynosi 520 zł miesięcznie. Wskazał, że posiada 2/36 udziału w nieruchomości. Mając na uwadze powyższe ustalenia, Sąd uznał, że stan posiadania skarżącego pozostał bez zmian. Świadczy to o tym, że sytuacja materialna skarżącego nie zmieniła się. Ponadto skarżący uchyla się, pomimo wezwań, od wskazania wysokości dochodu swoich rodziców, z którymi, zdaniem Sądu, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Wskazać w tym miejscu należy, że na najbliższej rodzinie (rodzicach) spoczywa obowiązek alimentacyjny wynikający z przepisów prawa. Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.) obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. W związku z powyższym podczas rozpoznawania sytuacji materialnej skarżącego należy wziąć pod uwagę sytuację materialną gospodarstwa domowego w którym pozostaje skarżący. Pomimo wezwań do złożenia dodatkowych wyjaśnień skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających jego sytuację majątkową oraz rodzinną i tym samym umożliwił po raz kolejny zbadanie aktualnej kondycji finansowej skarżącego i jego rodziców. Wskazać w tym miejscu należy, że zarządzeniem z dnia 9 lipca 2015 r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia, w tym m.in. 1) czy skarżący ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem mieszkania/lokalu/domu (gaz opłaty za energię, telefon, czynsz, podatek od nieruchomości itp.), a jeśli nie należy wskazać kto je ponosi i w jakiej wysokości, 2) czy skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym (np. rodzicami, dziadkami), jeśli tak należy wskazać te osoby oraz podać wysokość uzyskiwanego przez nich dochodu, 3) czy skarżący podejmuje prace dodatkowe, dorywcze sezonowe, umowy zlecenia, a jeśli tak jakie uzyskuje z tego tytułu dochody, należy podać ich wysokość. Pełnomocnik skarżącego wprawdzie nadesłał pismem z dnia 29 lipca 2015 r. odpowiedź na powyższe zarządzenie, jednak nie udzielił w nim odpowiedzi na żądane informacje, w szczególności nie wskazał dochodów rodziców, na utrzymaniu których pozostaje skarżący jako niepracujący student, wydatków ponoszonych prawdopodobnie przez rodziców, a związanych z kosztami utrzymania domu i całej rodziny. Powyższe okoliczności świadczą to o tym, że skarżący nie wykazał, że od czasu rozpoznawania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja materialna skarżącego zmieniła się na niekorzyść, co przemawiałoby za zmianą prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 18 listopada 2014 r. Ponadto, należy również wskazać, że skarżący nie udzielił wyczerpujących informacji, do których został wezwany przez Sąd. Zaznaczyć należy, że strona wnosząc o przyznanie prawa pomocy musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Zatem należało uznać, że w sprawie skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki do zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 18 listopada 2014 r. Jednocześnie oceniając sytuację majątkową skarżącego uznano, że nie jest zasadne przychylenie się do wniosku skarżącego w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu, bowiem pomimo wezwania do nadesłania dodatkowych wyjaśnień, skarżący nie udzielił wyczerpujących odpowiedzi. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06). Zatem lakoniczność wniosku o przyznanie prawa pomocy uniemożliwia dokonanie obiektywnej oceny sytuacji majątkowej skarżącego i jego rodziców, na utrzymaniu których pozostaje, a tym samym odbiera skarżącemu możliwość ewentualnego uzyskania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W konsekwencji nie jest możliwe podjęcie innego rozstrzygnięcia niż odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia rady prawnego, ponieważ brak dodatkowych informacji uniemożliwił porównanie wysokości obciążeń finansowych z jakimi skarżący powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi skarżącego i jego rodziców. Uznać więc należy, że skarżący nie wykazał, że ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do skarżącego wystąpiła. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a należało orzec jak w sentencji postanowienia.