VII SA/Wa 981/15
WyrokWSA w Warszawie2016-03-23
Skład orzekający: Bogusław Cieśla, Izabela Ostrowska, Halina Emilia Święcicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. do obiektu, którego budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy (1 stycznia 1995 r.), w sytuacji gdy obiekt ten składa się z części wybudowanych w różnych okresach, w tym części starszej, której budowa mogła być legalna?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy nadzoru budowlanego naruszyły przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.) poprzez niewystarczające zebranie i ocenę materiału dowodowego. W szczególności, organy nie wykazały, że cały budynek mieszkalno-gospodarczy stanowił samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r., a także nie zweryfikowały, czy do starszej części budynku, której budowa mogła zakończyć się przed 1 stycznia 1995 r., nie powinny mieć zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. Brak rzetelnej analizy prawnej i faktycznej uniemożliwił prawidłowe zastosowanie przepisów dotyczących samowoli budowlanej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku mieszkalno-gospodarczego, wydanego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a następnie utrzymanego w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skarżąca M. O. kwestionowała decyzje, podnosząc, że budynek, częściowo istniejący od lat 40. XX wieku, nie stanowi samowoli budowlanej w całości, a jego rozbudowy były dokonywane w różnych okresach. Organy uznały całość za samowolę budowlaną i zastosowały przepisy Prawa budowlanego z 1994 r., nakazując rozbiórkę z powodu nieprzedłożenia projektu budowlanego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), , Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, Protokolant Ref. staż. Marcin Sieradzki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2016 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. przyznaje ze środków Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. M. K. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy).
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] września 2014 r., na podstawie art. 48 ust. 4, art. 52, art. 80 ust. 2 pkt. 1, art. 81 ust.1 pkt. 2, ust. 4, art. 83 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 1409 ze zmianami) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 267), po rozpatrzeniu sprawy budowy budynku mieszkalno - gospodarczego na działce nr ew. [...] położonej w miejscowości [...]- nakazał M. O. dokonanie całkowitej rozbiórki ww. budynku mieszkano - gospodarczego.
W uzasadnieniu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego podał, że w dniu [...].10.2012r. na wniosek T. R., wszczął postępowanie administracyjne w sprawie budynku mieszkalno - gospodarczego znajdującego się na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] położonej w miejscowości [...].
Postanowieniem nr [...] z dnia [...].04.2013r. wstrzymał roboty budowlane prowadzone przy budowie budynku mieszkalno - gospodarczego oraz nałożył na właścicielkę M. O. obowiązek przedłożenia czterech egzemplarzy projektu budowlanego budynku gospodarczego oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zaświadczenia Wójta Gminy [...] o zgodności wybudowania przedmiotowego budynku z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości [...] - w terminie 8 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia tj. do dnia [...].12.2013r.
Jednocześnie organ zauważył, że wysokość pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi tj. pokoje w przedmiotowym budynku nie spełniają wymogów § 71 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 roku, Nr 75, poz. 690 ze zmianami). Dlatego organ nadzoru budowlanego, stwierdził że nie jest możliwie zalegalizowanie funkcji mieszkalnej w przedmiotowym budynku.
Przedłożony projekt budowlany miał dotyczyć budynku gospodarczego wraz z zakresem prac umożliwiających doprowadzenie go do zgodności z przepisami techniczno - budowlanymi.
Wobec nieprzedłożenia żądanych dokumentów, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...].01.2014r., nakazał M. O. dokonanie całkowitej rozbiórki budynku mieszkalno - gospodarczego znajdującego się na działce [...] w miejscowości [...].
Po rozpatrzeniu odwołania, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...].02.2014r., uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Decyzja powyższa była przedmiotem oceny w postępowaniu nieważnościowym, wszczętym na wniosek K. i T. R.. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...].05.2014r., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji WINB z dnia [...].02.2014r.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w decyzji z dnia [...].02.2014r. nakazał organowi I instancji dokonanie oceny przedłożonych przez M. O. dokumentów, a w przypadku braku wszystkich dokumentów nałożonych postanowieniem z dnia [...].04.2013r., organ I instancji miał wezwać zobowiązaną do ich uzupełnienia.
Po sprawdzeniu przedłożonych przez M. O. dokumentów Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że obowiązek wynikający z postanowienia z dnia [...].04.2013r. został spełniony częściowo tj. przedłożono oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością z dnia [...].01.2014r. oraz zaświadczenie Urzędu Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2013r., o zgodności wybudowania budynku gospodarczego z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości [...].
Zobowiązana nie przedłożyła jednak czterech egzemplarzy projektu budowlanego budynku, co uniemożliwiało ocenę czy budynek nadaje się do zalegalizowania.
Z uwagi na powyższe Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...].08.2014r. wezwał M. O. do usunięcia braków w przedłożonych dokumentach, przez przedłożenie czterech egzemplarzy projektu budowlanego budowy budynku gospodarczego.
Na to rozstrzygnięcie M. O. wniosła zażalenie, które [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpatrzył postanowieniem z dnia [...].09.2014r., stwierdzając niedopuszczalność zażalenia.
Obowiązek wynikający z postanowienia PINB z dnia [...].08.2014r należało wykonać w terminie 3 tygodni od dnia otrzymania postanowienia tj. od dnia[...].08.2014r. Termin ten minął dnia [...].09.2014r.
M. O. nie wywiązała się z obowiązku wynikającego z postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...].04.2013 r., dlatego organ nadzoru budowlanego nie mógł dokonać oceny czy samowola nadaje się do zalegalizowania.
Stosownie do art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane, wobec niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, organ zastosował przepis art. 48 ust. 1, zgodnie z którym nakazał w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ.
M. O. wniosła odwołanie od decyzji PINB w [...] z dnia [...].09.2014 r. nakazującej całkowitą rozbiórkę budynku mieszkalno- gospodarczego. Domagała się jej uchylenia wskazując, iż jest bardzo krzywdząca, nakazano bowiem rozbiórkę całego budynku, a jej sytuacja finansową jest trudna co uniemożliwiało przedłożenie stosownej dokumentacji.
Wskazała, że budynek mieszkalno - gospodarczy został zbudowany przez jej dziadka w latach czterdziestych XX wieku. Początkowo pełnił funkcję pomieszczenia dla zwierząt. Później właścicielem został jej ojciec Z.G., który w latach 80 - tych wyremontował wnętrze, w celu stworzenia tzw. pomieszczenia letniego. Do budynku przylegała nieużytkowana, drewniana stodoła. W latach 90-tych ojciec wystąpił o pozwolenie na budowę w miejscu stodoły murowanego budynku, który miał pełnić rolę komórki na opał, narzędzia i garaż. Nie uzyskał jednak pozwolenia, gdyż wniosek nie zawierał zgody T. R. na przejazd i przechód przez jego działkę.
W tym kontekście wskazała, że decyzja o rozbiórce całości jest wadliwa, bo dotyczy części która istnieje od ok. 1940 roku. Część ta została potraktowana za samowolę, mimo że została wybudowana legalnie.
Skarżąca wskazała, że niewywiązywanie się z nałożonego przez PINB obowiązku przedstawienia czterech egzemplarzy projektu budynku gospodarczego, nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2015r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267) oraz na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1409) po rozpatrzeniu odwołania M. O. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...].09.2014 r., nakazującej rozbiórkę budynku mieszkalno - gospodarczego znajdującego się na działce nr ew. [...] w miejscowości [...]- utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że organowi I instancji nie można zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego jak i procesowego, które mogłoby uzasadniać odmienne rozstrzygnięcie sprawy.
Zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę bądź po dokonaniu zgłoszenia właściwemu organowi zamiaru budowy i przy braku sprzeciwu z jego strony.
W omawianej sprawie inwestor nie uzyskał wymaganej prawem zgody właściwego organu i samowolnie zrealizował budynek mieszkalno - gospodarczy. W związku z brakiem decyzji o pozwoleniu na budowę, M. O. dopuściła się samowoli budowlanej, o której mowa w art. 48 Prawa budowlanego.
W wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu [...].01.2013 r. ustalono, że na działce nr ewid. [...] w miejscowości [...] znajduje się m. in. parterowy budynek konstrukcji murowanej o wymiarze rzutu 15,69 m x 10,10 m, z dachem dwuspadowym o zmiennym poziomie kalenicy, krytym papą asfaltową. Ganek i kotłownia mają dach jednospadowy, kryty papą asfaltową i tworzywem sztucznym. W budynku wydzielone zostały: dwa pomieszczenia gospodarcze, garaż, dwa pokoje, kuchnia, łazienka, kotłownia, ganek. Wysokość pomieszczeń w świetle wynosi ok. 2,30 m.
Przedmiotowy budynek mieszkalno - gospodarczy ścianami z otworami okiennymi zlokalizowany jest w odległości ok. 3,95 m od ogrodzenia istniejącego od strony wschodniej działki (granica działki przebiega przed ogrodzeniem) i w odległości ok. 3,80 m od ogrodzenia znajdującego się od strony północnej działki (granica działki przebiega za ogrodzeniem).
M. O. i B. G. oświadczyły, że "(...) budynek o wymiarze rzutu 15,69 m x 10,10 m został wybudowany około 1948 roku, jako budynek gospodarczy. W około 1987 roku budynek został rozbudowany od strony południowej o ganek i kotłownię. Tego samego roku został przeznaczony na funkcję mieszkalną. Na dzień dzisiejszy budynek ten pełni funkcję mieszkalno - gospodarczą. Na w/w roboty budowlane nie posiadam dokumentacji. W około 1998 r. budynek mieszkalno - gospodarczy został rozbudowany na podstawie decyzji pozwolenia na budowę nr [...] z dnia [...].06.1998 r. podjętej przez Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] (...) ".
W nawiązaniu do powyższego oświadczenia organ wskazał, że decyzja z dnia [...].06.1998 r., Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] dotyczyła zezwolenia Z. G. na wyłączenie z produkcji rolniczej gruntów rolnych przewidzianych pod budowę budynku gospodarczego w granicach określonych na kopii projektu zagospodarowania działki.
Organ stwierdził, że inwestor na dobudowę budynku gospodarczego nie uzyskał pozwolenia na budowę. Jego wniosek z dnia [...].06.1998 r. o pozwolenie na dobudowę budynku gospodarczego pozostawiono bez rozpoznania, gdyż nie został uzupełniony o zgodę właścicieli działki sąsiedniej o nr [...]na prawo przechodu i przejazdu przez tę działkę.
W ocenie organu- rozbudowa z 1998 r., ganek i kotłownia dobudowane w 1987 r. oraz część gospodarcza powstała w 1948 r. stanowią samowolę budowlaną. Za samowolę budowlaną uważa się bowiem zdarzenie prawne ciągłe, obejmujące rozpoczęcie i kontynuacją budowy, aż do uzyskania prawem wymaganego zezwolenia lub likwidacji skutków samowoli (por. orzeczenie TK z 31.01.1996r., K. 9/95, OTK ZU 1996, cz. 1, poz. 2, Lex Polonica nr 320475). W niniejszej wystąpił ciągiem takich zdarzeń dotyczących spornego obiektu budowlanego. Ciąg ten został zapoczątkowany w roku 1948.
Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, art. 48 (dot. samowolnej budowy obiektu) obowiązującej ustawy Prawo budowlane nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995 r. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r.
Jednakże jeśli samowola budowlana jest ciągiem pewnych zdarzeń faktycznych mających miejsce na przestrzeni lat, to w takiej sytuacji zastosowanie mają przepisy Prawa budowlanego obowiązujące w dacie orzekania (wyrok NSA w Warszawie z dnia 18.05.2007r., sygn. akt II OSK 782/06, publ. LEX nr 336707).
Zrealizowanie obiektu budowlanego bez wymaganej przepisami ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę w okresie od 1948 r. do 1998 r. wypełnia przesłanki zastosowania art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r., a nie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r.
Organ wojewódzki nie widział podstaw, aby badać datę budowy spornego budynku. Na powyższe wskazał w uzasadnieniu decyzji z dnia [...].02.2014 r. Nadto stanowiska organu co do zasadności prowadzenia postępowania w trybie art. 48 Prawa budowlanego nie zakwestionował Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, który decyzją z dnia [...].05.2014 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji [...]WINB z dnia [...].02.2014 r.
Zgodnie z dyspozycją art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2 w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. We wskazanym ust. 2 ustawodawca przewidział możliwość legalizacji samowoli budowlanej, jednakże tylko w sytuacji, gdy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza przepisów, w tym przepisów techniczno - budowlanych.
Do dnia wydania decyzji zobowiązana nie przedłożyła stosownych dokumentów. WINB podzielił stanowisko, że okoliczność powyższa spowodowała, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zobligowany był do zastosowania trybu przewidzianego w art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego. Zgodnie którym "w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1". Dopuszczona przez ustawodawcę procedura legalizacyjna, w przypadku spełnienia określonych obowiązków, skutkuje odstąpieniem od orzekania nakazu rozbiórki, w przypadku zaś niespełnienia w wyznaczonym terminie tych obowiązków orzeka się nakaz rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego.
Dalej organ odwoławczy stwierdził, że M. O. miała prawie 2 lata na przedłożenie wymaganej dokumentacji. Postanowienie organu powiatowego z dnia [...].04.2013 r. zostało odebrane przez skarżącą w dniu [...].04.2013 r., następne postanowienie z dnia [...].08.2014 r. zostało odebrane w dniu w dniu [...].08.2014 r., tym samym realnie umożliwiano skarżącej przedłożenie przedmiotowych dokumentów celem legalizacji budynku mieszkalno - gospodarczego.
Odnosząc się do zarzutów M. O. wskazano, że nie wnoszą one nic co mogłyby stanowić usprawiedliwienie dla niewykonania obowiązku nałożonego postanowieniem z dnia [...].04.2013 r. i postanowieniem z dnia [...].08.2014 r. Prowadząc postępowanie organy nadzoru budowlanego nie mogą brać pod uwagę sytuacji osobistej strony postępowania.
M. O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru z dnia [...] marca 2015 r. dotyczącą rozbiórki budynku mieszkalno- gospodarczego.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a., które obligują organ administracji do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego. Domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skargi podała, że organy nie udowodniły, iż budynek mieszkalno-gospodarczy jest samowolą budowlaną. Wadliwie uznano całość za ciąg samowoli budowlanych, mimo że obydwa budynki - część pełniąca funkcję mieszkalną oraz część stanowiąca garaż z pomieszczeniami na skład opału - były budowane w różnym czasie. Fakt, iż przylegają do siebie, nie znaczy, iż jest to jedna budowla. Obydwa budynki mają różną konstrukcję dachów, różny był materiał użyty do pokrycia i budowy.
Budynek tzw. gospodarczy, pełniący obecnie funkcję mieszkalną powstał w latach 40-stych. W latach 80-tych pełnił już funkcję mieszkalną. Następnie około roku 1987 dobudowany został do niego ganek i taras zadaszony sztucznym tworzywem. Przed rokiem 1987, kiedy dobudowano ganek i taras budowa była definitywnie zakończona, budynek był już od dawno użytkowany.
Drugi budynek gospodarczy - czyli garaż z pomieszczeniami na przechowywanie opału został dobudowany do budynku mieszkalnego w 1998 r. Powstał w miejscu drewnianej stodoły. Nie można mówić o obydwu budynkach, jako "zdarzeniu prawnie ciągłym", mając na uwadze fakt, iż powstały w różnych latach, w znacznych odstępach czasu.
Nie można zgodzić się z decyzją rozbiórki całości, ani uznać całość za samowolę budowlaną, gdyż nie przeprowadzono żadnego w tym zakresie postępowania dowodowego. Organ wadliwie uznał obydwa budynki za samowolę budowlaną i zastosował do nich przepisy z 1994 roku.
Skarżąca wskazała, że nawet jeśli doszło do samowoli budowlanej, to powinny mieć zastosowanie dwa reżimy prawa, ponieważ w budynku pełniącym funkcję mieszkalną całkowicie zakończono roboty w latach osiemdziesiątych i był on już użytkowany, a dobudowa ganku i tarasu została zakończona w 1987 r., czyli przed 1 stycznia 1995 r. Nie ma tu w mowy o ciągu budowlanym. Są to dwa różne obiekty, budowane w różnych latach.
Niezbędne było zatem ustalenie, czy w sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy prawa budowlanego z 1994 r., czy też z roku 1974r., albowiem, każda z tych ustaw zawiera odmienne regulacje prawne dotyczące samowoli budowlanych.
Wydanie decyzji, tylko i wyłącznie na podstawie oświadczenia właścicielki i jej matki nie było wystarczającym dowodem, albowiem osoby te nie budowały budynków.
Brak wykonania obowiązku przedłożenia projektu "samowoli budowlanej" wynikało z trudnej sytuacji finansowej. Skarżąca wskazała, że aktualnie posiada już wymagane 4 egzemplarze projektu obydwu spornych budynków.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy Sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Słuszne są zarzuty skargi, że kwestionowana decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego narusza art. 7 i 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a., nakładający na organ administracji obowiązek zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego.
Z kolei naruszenie tych przepisów i brak dostatecznych ustaleń faktycznych i prawnych spowodowało, naruszenie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., gdyż mogło dojść do zastosowania art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. do obiektu, którego budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy (1 stycznia 1995 r.)
Natomiast do takich obiektów należało stosować przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.).
Niewątpliwie organy nie wykazały, iż budynek mieszkalno-gospodarczy jest w całości samowolą budowlaną. Materiał dowodowy, którym dysponował organ nie dawał podstaw do przyjęcia, iż budynek jako całość powstał w ciągu kilku samowoli budowlanych. Obydwa budynki - część pełniąca funkcję mieszkalną oraz część stanowiąca garaż z pomieszczeniami na skład opału - były budowane w różnym czasie. Z pewnością fakt ich przylegania, nie powoduje, że jest to budowla jednorodna prawnie, skoro powstała w różnym reżimie prawnym, a poszczególne części można fizycznie rozróżnić. Materiał dowodowy wskazuje na różną konstrukcję dachów, różny materiał użyty do budowy i pokrycia.
W sprawie niniejszej należało w sposób procesowy zweryfikować twierdzenia skarżącej, że budynek gospodarczy, pełniący funkcję mieszkalną powstał w latach 40-tych XX wieku, a potem w latach 80-tych pełnił już funkcję mieszkalną. Następnie około roku 1987 miał zostać dobudowany do niego ganek i taras zadaszony sztucznym tworzywem. Przed rokiem 1987, kiedy dobudowano ganek i tarasu budowa była definitywnie zakończona, budynek był już od dawno użytkowany.
Drugi budynek gospodarczy - czyli garaż z pomieszczeniami na przechowywanie opału został dobudowany do budynku mieszkalnego w 1998 r. Powstał w miejscu drewnianej stodoły.
Według twierdzeń skarżącej zawartych już w odwołaniu, nie można było całości potraktować jednorodnie. Dlatego po ewentualnym potwierdzeniu takich okoliczności budowy i użytkowania istniejącego aktualnie obiektu, nie można mówić o ciągu samowoli budowlanych zapoczątkowanych w roku 1948.
Przy braku dostatecznych ustaleń faktycznych, orzeczenie rozbiórki całości budynku, na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów, donoszących się do likwidacji skutków samowoli budowlanych było nieprawidłowe. Z pewnością przeprowadzone przez organy nadzoru postępowanie dowodowe nie uzasadniało takiego stwierdzenia.
W kontekście własnych twierdzeń, słusznie wywodziła skarżąca, że nawet jeśli doszło do samowoli budowlanej, to powinny mieć zastosowanie dwa reżimy prawa, ponieważ w budynku pełniącym funkcję mieszkalną całkowicie zakończono roboty w latach osiemdziesiątych i był on już użytkowany, a dobudowa ganku i tarasu została zakończona w 1987 r., czyli przed 1 stycznia 1995 r.
Zdaniem Sądu w takiej sytuacji, nie ma mowy o ciągu samowoli budowlanych skoro na obecną całość składać się mają dwa różne budynki, budowane w różnych latach. Ustalenie czy w sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy prawa budowlanego z 1994 r., czy też z roku 1974 wymagało rzetelnej analizy, gdyż każda z tych ustaw zawiera odmienne regulacje prawne dotyczące likwidacji samowoli budowlanych. Z całą pewnością w toku postępowania nie udowodniono samowoli w odniesieniu do budynku gospodarczego który powstał w 1948 r.
Wydanie decyzji, tylko i wyłącznie na podstawie oświadczenia właścicielki i jej matki, nie było wystarczającym dowodem na samowolę budowlaną. Wobec upływu wielu lat od powstania pierwotnego budynku, a następnie jego samowolnego rozbudowania w okrasach gdy obowiązywały odmienne reżimy prawne w kolejnych ustawach prawo budowlane w zakresie likwidacji samowoli budowlanych, niewłaściwe było jednakowe potraktowanie całości.
Wskazać należy także, iż w powołanym przez organ, wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18.05.2007r., sygn. akt II OSK 782/06, stwierdzono, że art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., nie pozwala na stosowanie art. 48 do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy (1 stycznia 1995 r.) lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów należy stosować przepisy dotychczasowe tzn. ustawę z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.).
W stanie faktycznym tamtej sprawy Sąd Naczelny uznał, że żadna z okoliczności wymienionych w art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. nie występuje, bowiem obiekt budowlany, którego nakazano rozbiórkę, nie jest to ten sam obiekt, który prawdopodobnie istniał tam wcześniej i który był już ukończony w dacie wejścia w życie ustawy (1 stycznia 1995 r.).
Przedstawiona w wyroku NSA ocena prawna nie jest możliwa do bezpośredniego zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem stany faktyczne nie są tożsame.
Z materiału dowodowego niniejszej sprawy nie wynika, że budynek gospodarczy, który powstał około 1948 r., a następnie samowolnie został rozbudowany, był również samowolą budowlaną.
Nie można było zastosować w sposób automatyczny wskazanej przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładni przepisów.
Rozpatrując sprawę ponownie, organ będzie miał na uwadze przedstawione powyżej wskazania Sądu. Przeprowadzi prawidłowo, z zachowaniem zasad wynikających z art. 7, 77, 107 k.p.a. postępowanie dowodowe. Oceni, czy budynek gospodarczy powstały około 1948r. był samowolą budowlaną (nie jest jednak do tego wystarczające stwierdzenie, iż obecna właścicielka nie posiada stosownej dokumentacji), następnie ustali daty rozbudowy i oceni możliwość likwidacji ewentualnie stwierdzonej samowoli budowlanej i konieczność zastosowania art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Przepis ten uniemożliwia stosowanie art. 48 do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy (1 stycznia 1995 r.) - do takich obiektów należy stosować ustawę z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, kierując się powyższą argumentacją, orzekł jak w sentencji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c., oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012 r., poz. 270, ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło