VII SAB/Wa 113/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), , Sędzia WSA Paweł Groński, Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi W. W. i J. W. w przedmiocie bezczynności Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] I. umarza postępowanie w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, II. stwierdza, że bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] miała rażący charakter, III. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz skarżących W. W. i J. W. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] zawiadomił o wszczęciu postępowania z wniosku J. J. w sprawie rozbiórki budynku mieszkalnego ½ bliźniaka położonego w miejscowości [...] ulica [...] bez pozwolenia na rozbiórkę w związku z wnioskiem z dnia [...] marca 2011 r. Następnie decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. działając w oparciu o art. 66 Prawa budowlanego nakazał J. J. rozbiórkę wskazanego wyżej obiektu budowlanego przy zachowaniu odpowiednich warunków bezpieczeństwa. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w wyniku rozpoznania odwołania decyzją z dnia [...] września 2011 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. Skarżący złożyli zażalenie na podstawie art. 37 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie. Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał zażalenie za zasadne i wyznaczył organowi I instancji dodatkowy termin 45-dniowy na zakończenie sprawy poprzez wydanie stosownego aktu administracyjnego w sprawie dotyczącej rozbiórki budynku mieszkalnego. Następnie pismem z dnia [...] lipca 2012 r. organ I instancji poinformował o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie robót budowlanych rozbiórki ½ budynku mieszkalnego położonego w miejscowości [...] ulica [...]. W dniu [...] lipca 2012 r. W. i J. W. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] umorzył postępowanie w ramach nadzoru budowlanego w sprawie dotyczącej wyrażenia zgody J. J. na rozbiórkę ½ bliźniaka położonego w miejscowości [...] ulica [...] zainicjowanego pismem z dnia [...] marca 2011 r. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że powyższa sprawa została już rozstrzygnięta, albowiem postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało umorzone jako bezprzedmiotowe. W związku z tym organ nie pozostaje w bezczynności i postępowanie sądowo administracyjne winno być umorzone. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podnieść należy, iż bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zd. drugie ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej jako: "p.p.s.a."), czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności organu a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., jednakże w zdaniu drugim, a to z tego względu, że z powodu wydania decyzji przez organ I instancji w dniu [...] sierpnia 2012 r. Sąd rozpoznający tę skargę nie może już zobowiązać organu do wydania rozstrzygnięcia, o czym mowa w zdaniu pierwszym przywołanego przepisu. Należy przy tym wskazać, że Sąd nie oceniał prawidłowości podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia. Niewątpliwie jednak do chwili złożenia skargi organ pozostawał bezczynny. Po uchyleniu w dniu [...].09.2011 r. przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji organu I instancji, do dnia złożenia skargi, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie wydał żadnego rozstrzygnięcia mimo uznania zażalenia na jego bezczynność za zasadne i wyznaczenia dodatkowego terminu. W związku z tym nie budzi żadnych wątpliwości, że organ nadzoru budowlanego stopnia podstawowego naruszył przepisy procedury administracyjnej w zakresie terminów przewidzianych na załatwienie sprawy. Wyczerpano również stosowny tryb odwoławczy poprzez złożenie pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. zażalenia na podstawie art. 37 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie. Przy czym wskazano na bezczynność organu w okresie od decyzji organu odwoławczego do dnia złożenia zażalenia. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko zajęte w orzecznictwie sądowym, że przepis art. 149 p.p.s.a. w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy było to z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego. Użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 p.p.s.a. wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie z analizy tego przepisu wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Należy przyjąć, iż wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12, Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych 2013 r., Nr 1, poz. 7; postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2012 r., I OSK 2626/12, Lex nr 1247155). Z tych też względów na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należało w niniejszej sprawie umorzyć postępowanie sądowe jedynie w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, albowiem wobec wydania już tego aktu, postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Ponadto, stosownie do wymogu wynikającego z treści art. 149 § 1 zdanie 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzekł, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przejawem rażącego naruszenia prawa przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] było rażące naruszenie przepisu postępowania - art. 35 § 3 k.p.a., polegające na znacznym i nieuzasadnionym przekroczeniu terminu załatwienia przedmiotowej sprawy administracyjnej oraz art. 36 § 1 k.p.a., na skutek niepowiadomienia stron o dalszej przyczynie zwłoki i przekroczeniu terminu wyznaczonego na podstawie art. 37 k.p.a. Niniejsza sprawa administracyjna wprawdzie wymagała przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w istotnym zakresie, gdyż jej przedmiotem jest zbadanie legalności a przede wszystkim prawidłowości robót budowlanych związanych z rozbiórką, jednakże mimo upływu kolejnego terminu wyznaczonego na jej załatwienie organ decyzji nie wydał. Wskutek tego nastąpiło znaczne i nieuzasadnione przekroczenie terminu rozpatrzenia sprawy wynikającego z art. 35 § 3 k.p.a. Stanowi to niewątpliwie rażące naruszenie normy wynikającej z tego przepisu i godzi w przewidzianą w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania administracyjnego. Z powyższych względów uznać, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] prowadził postępowanie w sposób przewlekły, a przewlekłość ta miała charakter rażący. Wobec powyższego skarga skarżącego okazała się w pełni uzasadniona. Jednakże w przedmiotowej sprawie z uwagi, że organ po wniesieniu skargi wydał decyzje administracyjną postępowanie w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania w określonym terminie decyzji stało się bezprzedmiotowe. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 2 sentencji wyroku. W przedmiocie zobowiązania organu do wydania orzeczenia, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie sądowe (pkt 1 sentencji wyroku). O kosztach postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.