VII SAB/Wa 132/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska, Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Protokolant st. ref. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2014 r. sprawy ze skargi A. Z. na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego I. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do wydania decyzji; II. stwierdza, że bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w rozpatrzeniu odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sygnatura akt VII SAB/Wa 132/13 UZASADNIENIE W dniu [...] października 2013 r. wpłynęła do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego skarga A. Z. na bezczynność tego organu, adresowana do sądu administracyjnego. Skarżący zaskarżył bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] marca 2013 r. nr [...]. Z akt sprawy wynikało, że w dniu 12 marca 2013 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wydał decyzję odmawiającą uchylenia własnej decyzji z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...]. Odwołanie od ww. decyzji nr [...] złożył osobiście do organu w dniu [...] marca 2013 r. A. Z. W dniu [...] kwietnia 2013 r. ww. odwołanie zostało przekazane do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W dniu [...] sierpnia 20132 r. do protokołu złożonego w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego A. Z. złożył wniosek o ponaglenie i prośbę o jak najszybsze załatwienie sprawy. Kolejne ponaglenie zostało złożone do Ministra w dniu [...] października 2013 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dniu [...] października 2013 r. wydał decyzję znak: [...] rozpoznającą odwołanie A. Z. z dnia [...] marca 2013 r. i utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję. Jak wskazano na wstępie w dniu [...] października 2013 r. A. Z. złożył w niniejszej sprawie skargę na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w sprawie ze skargi na bezczynność organu administracji publicznej rola sądu administracyjnego sprowadza się do ustalenia, czy w dniu orzekania przez sąd stan bezczynności wskazanego w skardze organu nadal istnieje, czy może stan ten już ustał na skutek podjęcia przez ten organ czynności lub wydania aktu z zakresu administracji publicznej. Celem postępowania sądowoadministracyjnego jest bowiem zobowiązanie przez Sąd organu do podjęcia czynności bądź wydania aktu, jeżeli organ administracji "milczy w sprawie". Bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub podjęciem czynności. Istota zaś skargi na bezczynność polega na tym, że Sąd uwzględniając ją, zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Celem wprowadzenia przez ustawodawcę do systemu polskiego prawa instytucji skargi na bezczynność była ochrona uprawnień jednostki do żądania od organu zachowania gwarantowanego jednostce przez przepis prawa. Skarga ta stanowi zatem narzędzie, przymuszające organ do podjęcia żądanego działania. Aby uznać ją za uzasadnioną organ musi pozostawać w zwłoce zarówno w dacie wniesienia skargi jak też w dacie jej rozpoznawania przez Sąd. Mając zatem na uwadze istotę sprawy Sąd stwierdza, że już nie można zobowiązać Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do załatwienia odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], gdyż organ wydał w dniu [...] października 2013 r. decyzję w wyniku rozpatrzenia przedmiotowego odwołania. Decyzja ta została wydana jeden dzień przed złożeniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Z tego względu, skoro jak wyżej zaznaczono rola sądu administracyjnego sprowadza się do ustalenia, czy w dniu orzekania przez sąd stan bezczynności wskazanego w skardze organu nadal istnieje, czy może stan ten już ustał na skutek podjęcia przez ten organ czynności lub wydania aktu, a celem postępowania sądowoadministracyjnego jest zobowiązanie przez Sąd organu do podjęcia czynności, to w niniejszej sprawie Sąd nie ma podstaw do nakazania organowi wykonania określonych czynności, gdyż organ wydał w sprawie decyzję. Postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji stało się zatem bezprzedmiotowe Z tego względu w pkt I wyroku orzeczono o umorzeniu postępowania, gdyż w momencie wydania decyzji skarga na bezczynność straciła zasadność. Jednocześnie nie uszło uwadze Sądu, że odwołanie strony rozpoznawane było przez ponad 7 miesięcy i to pomimo dwukrotnego monitowania skarżącego o załatwienie sprawy. W tym zakresie wskazać należy, że pośród szeregu zasad ogólnych postępowania administracyjnego szczególne znaczenie z punktu widzenia jego sprawności odgrywa wyrażona w art. 12 K.p.a. zasada szybkości i prostoty postępowania. Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku skarżącego. Z artykułu 35 § 1 i 3 K.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwu miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Nadto w świetle art. 36 § 1 i 2 K.p.a. wymagane jest, by o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. W tym stanie rzeczy niewątpliwie Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uchybił wymogowi szybkiego załatwienia sprawy administracyjnej określonemu w art. 12 § 1 K.p.a., załatwianiu sprawy bez zbędnej zwłoki - art. 35 § 1 K.p.a. i z pewnością uchybił ustawowemu terminowi załatwienia sprawy wynoszącemu jeden miesiąc. Odwołanie strony rozpoznawane było przez ponad 7 miesięcy. Z akt sprawy nie wynika, by Minister przez ten czas prowadził jakiekolwiek czynności w sprawie. Od momentu przekazania sprawy Ministrowi w dniu 4 kwietnia 2013 r. do dnia 19 sierpnia 2013 r. w sprawie nie podjęto żadnych czynności. Co więcej po monicie skarżącego organ nadal nie wykonał w sprawie żadnych działań. Dopiero w 16 dni po drugim monicie, w którego treści wnioskodawca informuje, że w przypadku dalszej bezczynności złoży skargę do sądu administracyjnego, organ wydaje decyzję. Powyższe świadczy o tym, iż organ w ogóle nie interesował się sprawą. W ocenie Sądu przedstawione powyżej okoliczności jednoznacznie wskazują, że zasadnym w sprawie jest stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, gdyż przedmiotowe postępowanie mogło i powinno być załatwione w terminie krótszym. W ocenie Sądu Minister – wbrew obowiązkom określonym w powołanych wyżej przepisach K.p.a. - nie działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Stwierdzając w pkt II wyroku, że zaistniała w rozpoznawanej sprawie bezczynność organu ma charakter rażącego naruszenia prawa Sąd miał na uwadze poglądy judykatury oraz piśmiennictwa – wobec braku zdefiniowania tego zwrotu przez ustawodawcę – iż rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, możemy powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12). Z powyższych względów Sąd orzekł w pkt I wyroku na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) oraz w pkt II wyroku na podstawie art. 149 § 1 zdanie drugie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.