VII SAB/Wa 2427/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Ostrowska Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Rudnicki asesor WSA Lucyna Staniszewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M. B. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w sprawie rozpatrzenia zażalenia 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska do rozpatrzenia zażalenia M. B. z 7 sierpnia 2025 r.; 2. stwierdza, że Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu zażalenia, o której mowa w pkt 1, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz M. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 16 września 2025 r. M.B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej: ,,GDOŚ’’) w sprawie rozpoznania zażalenia. Skarżąca w skardze podniosła, że w dniu 7 sierpnia 2025 r. wpłynęło do Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska jej zażalenie na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...]. Do dnia wniesienia skargi nie otrzymała żadnej decyzji ani zawiadomienia o przedłużeniu terminu rozpatrzenia sprawy, co narusza art. 35 i 36 k.p.a.. W dniu 9 września 2025 Skarżąca złożyła ponaglenie na podstawie art. 37 § 1 k.p.a.. Ponaglenie zostało doręczone GDOŚ przez ePUAP, lecz do dnia wniesienia skargi organ nie podjął żadnych czynności. Skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. sprawa powinna być rozpatrzona w ciągu miesiąca, a brak decyzji lub informacji o przedłużeniu terminu oznacza bezczynność organu. Przewlekłość postępowania narusza również art. 12 k.p.a. gwarantujący prawo do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Z uwagi na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o stwierdzenie bezczynności i przewlekłości Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, nadto o zobowiązanie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni od doręczenia akt sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.) oraz o zwrot kosztów postępowania na jej rzecz. W piśmie z dnia 20 października 2025 r. skarżąca poinformowała Sąd, że organ wydał decyzje w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na skargę GDOŚ wniósł o jej oddalenie, stosownie do art. 151 p.p.s.a. Organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] października 2025 r., znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrona Środowiska (dalej: ,,RDOŚ’’). Organ odniósł się merytorycznie do tego, że w toku prowadzonego postępowania GDOŚ ustalił, że planowana inwestycja zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 55 lit b tiret pierwszy rozporządzenia RM, w zw. z art. 60 pkt 2 u.o.o.ś., zalicza się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Zatem w związku z art. 53 ust. 5ba u.p.z.p. należało utrzymać w mocy postanowienie Organu I instancji, co przesądziło o odmowie uzgodnienia przedłożonego projektu decyzji o warunkach zabudowy. GDOŚ podkreślił, że sprawy rozpatrywane są zgodnie z kolejnością wpływu. Jednocześnie Organ wskazał, że do Departamentu Orzecznictwa Administracyjnego od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 30 września 2025 r. włącznie, wpłynęło ponad 1400 spraw z zakresu planowania przestrzennego. Dla porównania GDOŚ wskazał, że w całym 2024 roku wpłynęło takich spraw 428. Od 1 stycznia 2025 r. do 30 września 2025 r., zakończono 476 spraw, w tym 197 spraw z 2025 r. Tak znaczny wpływ spraw wynika ze zmiany przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r., o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1130 z późn. zm.), dalej: "u.p.z.p.", w zakresie terminów na uchwalenie planów ogólnych gmin. Decyzje o warunkach zabudowy, które zostaną wydane przed 1 stycznia 2026 r. są bezterminowe. Decyzje o warunkach zabudowy nie będą już bezterminowe od 1 stycznia 2026 roku. Wówczas wszystkie nowe decyzje WZ będą ważne przez 5 lat od daty ich uprawomocnienia. Z chwilą natomiast uchwalenia planów ogólnych gmin, decyzje o warunkach zabudowy będą mogły być wydawane jedynie na obszarach uzupełnień zabudowy (art. 61 ust. 1 pkt 1a u.p.z.p.). Z uwagi na powyższe odnotowywany jest stały wzrost wpływających zażaleń na postanowienia GDOŚ odmawiające uzgodnienia projektów decyzji o warunkach zabudowy. W związku z istniejącymi zaległościami GDOŚ podjął działania mające na celu przyśpieszenie realizacji spraw. W tym zakresie: a) w roku bieżącym wzmocniono Departament Orzecznictwa Administracyjnego o łącznie cztery etaty do realizacji spraw z zakresu planowania przestrzennego; b) w 2024 i 2025 r., skorzystano ze wsparcia pracowników innych departamentów, którzy również przygotowywali projekty postanowień. Organ podkreślił, że bardzo duży wpływ spraw do organu II instancji ma powoduje niemożność załatwienia spraw w terminach ustawowych. Niewątpliwie zatem w niniejszej sprawie, w ocenie GDOŚ, nie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W myśl art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość), które – stosownie do art. 37 § 3 k.p.a. - wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Przepisy nie określają terminu w jakim można złożyć skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W niniejszej sprawie skarżąca - powołując się na art. 37 k.p.a. – w dniu 9 września 2025 r. wniosła ponaglenie w związku z bezczynnością organu domagając się załatwienia sprawy i podjęcia czynności niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia. Dokonując oceny, czy w rozpoznawanej sprawie Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska dopuścił się bezczynności w postępowaniu wywołanym zażaleniem skarżącej Sąd zauważa, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a. jest zasada szybkości, której istota sprowadza się do stwierdzenia, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Ponadto, na podstawie art. 36 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Treść obowiązku płynącego z art. 35 § 1 kpa oznacza zakaz nieuzasadnionego przetrzymywania spraw bez nadawania im właściwego biegu oraz obowiązek prowadzenia postępowania bez niepotrzebnych zahamowani i przewlekłości w postępowaniu. Jak wynika z treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. opieszałość w załatwieniu sprawy administracyjnej kwalifikowana jako "bezczynność" ma miejsce, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminach wskazanych zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. A zatem w niniejszej sprawie, wniesione zażalenie skarżącej na postanowienie organu I instancji powinno być rozpatrzone w ciągu miesiąca od dnia otrzymania zażalenia przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. W przypadku niemożności rozpatrzenia zażalenia w wyznaczonym miesięcznym terminie, organ odwoławczy stosuje przepis art. 36 § 1 i 2 kpa, który nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z materiału aktowego sprawy, zażalenie skarżącej wpłynęło do Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w dniu 7 sierpnia 2025 r. W takiej sytuacji miesięczny termin do załatwienia sprawy przez organ odwoławczy określony w art. 35 § 3 kpa upływał z dniem 8 września 2025 r. (7 września 2025 – był dniem wolnym od pracy). W tym czasie Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska nie wydał postanowienia. Postanowienie w sprawie, po rozpatrzeniu powyższego zażalenia skarżącej, zostało wydane dopiero w dniu 3 października 2025 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska również nie zawiadomił strony postępowania o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 § 3 kpa i nie wskazał nowego terminu jej załatwienia. W okresie od 8 września 2025 r. do 3 października 2025 r. organ odwoławczy nie podjął żadnych czynności w sprawie zmierzających do rozpatrzenia zażalenia, zatem Organ od 8 września 2025 r. do 3 października 2025 r. od 28 czerwca 2025 r. pozostawał w zwłoce w rozpatrzeniu zażalenia. Brak podjęcia w tym czasie jakichkolwiek czynności w sprawie doprowadziło do bezczynności w prowadzeniu postępowania zażaleniowego. Jak już powyżej wskazano postanowienie w sprawie zostało przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska wydane w dniu 3 października 2025 r. Okoliczność ta zaś powoduje, że brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do rozpatrzenia zażalenia. Z tej przyczyny Sąd umorzył postępowanie w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do rozpatrzenia zażalenia (pkt 1 sentencji wyroku). Wydanie postanowienia po wniesieniu skargi a przed rozpoznaniem skargi, nie zwalnia jednak Sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego rodzaju skargi. Zgodnie bowiem z art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność jednocześnie stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. A zatem oceniając charakter zaistniałej bezczynności – jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a. – Sąd, po analizie całokształtu okoliczności sprawy, uznał, że nie wystąpiła ona w rażącej postaci. Dokonując oceny w tej kwestii Sąd wziął pod uwagę, że dla stwierdzenia, że bezczynność czy przewlekłość organu miała charakter rażący, nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia spraw. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażące naruszenie prawa musi posiadać dodatkowe cechy w stosunku do zwykłego naruszenia i wyraźnie odróżniać się wśród innych naruszeń prawa stanowiąc przypadek wyjątkowy na ich tle. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Opóźnienie organu w podejmowanych czynnościach, aby nosiło cechy rażącego naruszenia prawa, musi być znaczne, niezaprzeczalne oraz w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Chodzi o wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, takim jak drastyczne przekroczenie ustawowego terminu do załatwienia sprawy, wyraźnie lekceważący stosunek organu do złożonego wniosku strony, wielokrotne i nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 marca 2021 r., III OSK 495/21; z 27 lipca 2017 r., I OSK 823/19; z 11 lutego 2020 r., II OSK 2546/19; z 27 marca 2013 r., II OSK 468/13; wyrok WSA we Wrocławiu z 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14; wyrok WSA w Poznaniu z 11 marca 2015 r., IV SAB/Po 19/15; a także (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała rażącego charakteru z uwagi na krótki okres czasu, w którym organ pozostawał w zwłoce, która nie była wynikiem celowego działania. W tych okolicznościach nie można przypisać bezczynności organu charakteru rażącego. Mając to na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). O kosztach postępowania (pkt 3 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na koszty postępowania złożyła się kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.