VII SAB/Wa 25/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.) Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędzia WSA Mirosława Kowalska po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.H. o wyłączenie referendarza sądowego w sprawie ze skargi J.H. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Głównego Inspektora Sanitarnego postanawia oddalić wniosek J.H. o wyłączenie referendarza sądowego W piśmie sporządzonym 13 marca 2015 r. (data nadania w placówce pocztowej) skarżący J.H. wystąpił o wyłączenie w niniejszej sprawie "referendarzy", zaś w piśmie z dnia 30 kwietnia 2015 r. skarżący J.H. sprecyzował i wystąpił o wyłączenie w niniejszej sprawie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Macieja Majewskiego. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, że referendarze sądowi "działają razem i w zmowie" i przekazują między sobą "swoje fałszywe spostrzeżenia". Jako przykład wskazał, że referendarze odkryli fakt, że skarżący "ukrył fakt posiadania gospodarstwa rolnego". W dniu 11 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy Maciej Majewski złożył oświadczenie, że po jego stronie nie zachodzą przyczyny wyłączenia z mocy ustawy, ani inne okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek skarżącego o wyłączenie referendarza sądowego podlega oddaleniu z niżej przytoczonych powodów: Przepisy dotyczące wyłączenia sędziego stosuje się odpowiednio do wyłączenia referendarza sądowego – art. 24 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Celem instytucji wyłączenia sędziego (referendarza sądowego) jest zapewnienie bezstronności przy orzekaniu w danej sprawie i zapobieżenie temu, aby na treść rozstrzygnięcia nie miały wpływu osobiste zapatrywania i uprzedzenia osoby biorącej udział w jego podjęciu. Sędziego (referendarza sądowego) można wyłączyć z mocy ustawy (art. 18 § 1 p.p.s.a.), bądź na wniosek (art. 19 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 18 § 1 w związku z art. 24 § 1 p.p.s.a, referendarz sądowy jest wyłączony z mocy ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki, swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek usługi związane ze sprawą; w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator, dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Stosownie do art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. W ocenie sądu, w badanej sprawie nie zachodzi żadna z wyżej wymienionych przyczyn wyłączenia. Wobec treści oświadczenia referendarza sądowego, złożonego w dniu 24 marca 2015 r., należy wykluczyć przyczyny wyłączenia referendarza wymienione w art. 18 § 1 p.p.s.a. Wniosek skarżącego odwołuje się do innych przyczyn, które mogłyby wywołać wątpliwość, co do bezstronności referendarzy (art. 19 w zw. z art. 24 § 1 p.p.s.a.). Wskazać przy tym należy, że wniosek o wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a., może być uzasadniony jedynie takimi przyczynami, które obiektywnie mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności referendarza. Chodzi zatem o takie sytuacje, które nie wynikają wyłącznie z subiektywnego przekonania strony o braku bezstronności, ale które u przeciętnego uczestnika obrotu prawnego stanowiłyby powód podważenia obiektywizmu referendarza, np. istnienie stosunków osobistych między referendarzem a stroną lub jej przedstawicielem, które z uwagi na swój charakter rzutują na nastawienie orzecznika do sprawy. Formułowanie zarzutów o charakterze generalnym, dotyczących braku bezstronności danego referendarza w oderwaniu od specyfiki i okoliczności danej sprawy jest niedopuszczalne (por. postanowienie NSA z 30 stycznia 2012 r., sygn. II FZ 843/11; postanowienie NSA z 6 marca 2012 r., sygn. II OZ 86/12). Zdaniem skarżącego, za brakiem bezstronności referendarza przemawia okoliczność, że orzeczenie wskazanego referendarza powołuje się na fakt zatajenia posiadania przez niego nieruchomości. Argument ten nie jest trafny. Referendarz rozpatrując wniosek o przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy musi bowiem dokonać szczegółowej analizy sytuacji materialnej takiej osoby, pod kątem spełnienia przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. Nie może zatem pomijać faktu posiadania przez skarżącego nieruchomości, a dążąc do wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających wpływ na zdolności płatnicze skarżącego, może w tym celu żądać dokumentów źródłowych czy dodatkowych oświadczeń (art. 255 p.p.s.a.). Niezadowolenie skarżącego ze sposobu rozstrzygania złożonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie daje podstaw do wyłączenia referendarza sądowego. Odpowiedni poziom ochrony przed nieprawidłowymi rozstrzygnięciami referendarzy sądowych w przedmiocie prawa pomocy jest bowiem zapewniony poprzez możliwość wnoszenia od tych orzeczeń środków zaskarżenia. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 22 § 1 i 2 w związku z art. 24 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.