VII SAB/Wa 293/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirosław Montowski po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie braku odpowiedzi na wniosek o wyjaśnienie sprawy i wypłatę zaległego zasiłku chorobowego postanawia: odrzucić skargę M.W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie wniesionego w dniu [...] września 2021 r. ponaglenia, za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], dotyczącego braku odpowiedzi na wniosek skarżącej z dnia [...]kwietnia 2021 r. o wyjaśnienie powodu nie otrzymania zasiłku chorobowego oraz wyjaśnienie powodu nie uiszczenia przez płatnika składek na poczet ubezpieczenia społecznego skarżącej, jak również o wypłatę zaległego zasiłku chorobowego. W skardze zawarto wnioski o: 1. Zobowiązanie w określonym terminie Prezesa ZUS do rozstrzygnięcia merytorycznego ponaglenia, wniesionego za pośrednictwem ZUS Oddział w [...] w dniu [...] września 2021 r. i udzielenia skarżącej w tej kwestii pisemnej, merytorycznej informacji dotyczącej rozstrzygnięcia; 2. Stwierdzenie, że Prezes ZUS dopuścił się bezczynności w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem przez skarżącą ponaglenia z dnia [...] września 2021 r.; 3. Stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4. Przyznanie na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. od Prezesa ZUS na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 2 000 zł, 5. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzenie od Prezesa ZUS na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej odrzucenie, względnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu, albowiem sprawa, której dotyczy, nie mieści się we właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określonej w art. 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., sądy administracyjne rozpoznają sprawy ze skargi na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie przez nie postępowania wyłącznie w zakresie postępowań, które mogą zakończyć się wydaniem: decyzji administracyjnych, postanowień w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty oraz postanowień w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, jak również pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, bądź też wydaniem innych aktów lub podjęciem czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Należy mieć na względzie, że nie każda bezczynność organu będzie podlegała kognicji sądów administracyjnych. Skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem rozpoznawanej skargi jest bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie wniesionego ponaglenia, dotyczącego braku odpowiedzi na wniosek skarżącej o wyjaśnienie sprawy i wypłatę zaległego zasiłku chorobowego. Z treści art. 63 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1133) w zw. z art. 83 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 423 ze zm.) wynika, że od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Sprawy o zasiłek chorobowy, zgodnie z art. 4778 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1805 ze zm.) należą zaś do właściwości sądów rejonowych. Nadto, art. 4779 § 4 k.p.c. stanowi, że jeżeli organ rentowy lub wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności nie wydał decyzji lub orzeczenia w terminie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia roszczenia w sposób przepisany, odwołanie można wnieść w każdym czasie po upływie tego terminu. Kompetencje sądów administracyjnych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ograniczone są do spraw, wymienionych enumeratywnie w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sprawy te dotyczą decyzji przyznających świadczenia w drodze wyjątku oraz decyzji odmawiających przyznania takiego świadczenia, decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a także decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru. Opierając się na powyższym Sąd ocenił, że sprawa dotycząca bezczynności w sprawie, której przedmiotem jest wypłata zasiłku chorobowego, nie należy do kognicji sądów administracyjnych. W katalogu spraw, podlegających właściwości sądów administracyjnych nie mieści się również postępowanie wyjaśniające, co do nie uiszczenia przez płatnika składek na poczet ubezpieczenia społecznego. Właściwość do rozpoznawania tego rodzaju spraw należy do sądów powszechnych. Niezależnie od kwestii braku kognicji sądów administracyjnych w sprawie, dotyczącej ubezpieczeń społecznych, w tym zasiłku chorobowego, Sąd zauważa, że skarżąca, przedmiotem swojej skargi objęła bezczynność Prezesa ZUS w nierozpoznaniu jej ponaglenia. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność). W myśl art. 37 § 5 k.p.a., organ wyższego stopnia rozpatruje ponaglenie w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania. Stosownie do treści § 6 organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie, w którym: 1) wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości: a) zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone, b) zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości. Stanowisko organu wyrażone na gruncie art. 37 k.p.a. przyjmuje zatem formę postanowienia, na które nie służy zażalenie (art. 141 § 1 k.p.a.). Postanowienie to ma charakter wpadkowy, a zatem nie kończy postępowania w sprawie i nie zawiera rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Jest to bowiem rozstrzygnięcie mające na celu likwidację bezczynności organu administracyjnego w trybie administracyjnym i stanowi warunek formalny wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność (art. 52 p.p.s.a.). Nie jest to więc postanowienie podlegające zaskarżeniu do sądu administracyjnego o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 2, bądź w pkt 3 p.p.s.a. Należy ponadto wyjaśnić, że niezależnie od pozytywnego lub negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia, strona może wnieść skargę na bezczynność organu do sądu administracyjnego. W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można bowiem wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Wobec powyższego, nie jest zatem konieczne do skutecznego wniesienia skargi na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania oczekiwanie na rozpoznanie przez właściwy organ ponaglenia, ani oczekiwanie na upływ czasu jaki przepisy prawa dają organom administracji na przekazanie i rozpoznanie ponaglenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 323/18; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt III SAB/Wr 953/19, dostępne na: www.orzczenia.nsa.gov.pl). Wypada również podkreślić, że celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, jednakże bez przesądzenia o treści, czy skutkach tych działań. W tak ukształtowanym stanie prawnym, nie jest dopuszczalne wniesienie kolejnego ponaglenia, w tym przypadku na bezczynność lub opieszałość organu wyższego stopnia w rozpatrywaniu ponaglenia na brak działania organu niższej instancji, a w konsekwencji także objęcie tego stanu skargą do sądu administracyjnego. Skoro bowiem, nawet rozpoznanie ponaglenia przez organ wyższego stopnia, w terminie wskazanym w art. 37 § 5 k.p.a., nie determinuje prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego, to tym bardziej nie czyni tego niewydanie w ustawowym terminie stosownego postanowienia, o którym mowa w art. 37 § 6 k.p.a. Taki stan stwarza samo tylko złożenie ponaglenia do organu wyższego stopnia, a kwestia terminowego rozpoznania ponaglenia przez ten organ jest już z tego punktu widzenia całkowicie irrelewantna. W konsekwencji należy ocenić, że nawet w sytuacji, w której sąd administracyjny byłby władny sprawować kontrolę spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, w tym dotyczących zasiłku chorobowego, to skarga na bezczynność Prezesa ZUS, przejawiającą się w nierozpoznaniu ponaglenia na organ niższej instancji, byłaby niedopuszczalna. Wobec stwierdzenia, że rozpoznawana sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skargę odrzucił.