VII SAB/Wa 359/20

WyrokWSA w Warszawie2021-09-09

Skład orzekający: Monika Kramek, Tomasz Janeczko, Mirosław Montowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Główny Inspektor Sanitarny pozostawał w bezczynności w sprawie rozpatrzenia odwołania od decyzji stwierdzającej nieważność decyzji zezwalającej na ekshumację szkieletów ludzkich, w sytuacji gdy organ ten prowadził postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia kręgu stron i uczestników postępowania, a także oczekiwał na rozstrzygnięcia sądów powszechnych w kwestii ustalenia prawa do pochówku i pochodzenia szczątków?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę na bezczynność Głównego Inspektora Sanitarnego, uznając, że organ ten nie pozostawał w bezczynności. Organ prowadził niezbędne postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia kręgu stron i uczestników postępowania odwoławczego, a także oczekiwał na rozstrzygnięcia sądów powszechnych w kwestii ustalenia prawa do pochówku i pochodzenia ekshumowanych szczątków. Przedłużenie terminu załatwienia sprawy było uzasadnione koniecznością wnikliwego wyjaśnienia wszystkich okoliczności, co jest priorytetem nad szybkością postępowania.
Stan faktyczny
Stowarzyszenie A. wniosło skargę na bezczynność Głównego Inspektora Sanitarnego (GIS) w sprawie rozpatrzenia odwołania od decyzji stwierdzającej nieważność decyzji zezwalającej na ekshumację szkieletów ludzkich. Wcześniej Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny zezwolił na ekshumację, a następnie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził nieważność tej decyzji. Stowarzyszenie, wraz z innymi podmiotami, wniosło odwołanie. GIS poinformował o przedłużeniu terminu rozpatrzenia odwołania z uwagi na postępowanie wyjaśniające dotyczące ustalenia kręgu stron i uczestników postępowania. Po ponagleniu Stowarzyszenia, GIS wydał postanowienie o braku bezczynności. Stowarzyszenie wniosło skargę do WSA, domagając się zobowiązania GIS do wykonania czynności, ukarania pracownika i orzeczenia o rażącym naruszeniu prawa.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kramek, Sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.), Sędzia WSA Mirosław Montowski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 września 2021 r. sprawy ze skargi S A. [...] z siedzibą w P. na bezczynność Głównego Inspektora Sanitarnego oddala skargę Stowarzyszenie A. z siedzibą w P. (dalej: "Stowarzyszenie"), wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę z dnia 11 listopada 2020 r. na bezczynność Głównego Inspektora Sanitarnego (dalej: "GIS") w sprawie rozpatrzenia odwołania z dnia 17 września 2020 r. od decyzji [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej "[...]PWIS") z dnia [...] sierpnia 2020 r. znak: [...] stwierdzającej nieważność decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej: "PPIS") z dnia [...] czerwca 2020 r. znak: [...] w sprawie zezwolenia Zarządowi Dróg Wojewódzkich w [...] na ekshumację szkieletów ludzkich odkrytych podczas budowy nowego odcinka drogi wojewódzkiej nr [...] w J. Stan faktyczny sprawy był następujący: Pismem z dnia 3 czerwca 2020 r. dotyczącym budowy nowego odcinka drogi wojewódzkiej nr [...] [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] zwrócił się do PPIS w [...] o wydanie decyzji zezwalającej na przeprowadzenie ekshumacji szkieletów ludzkich, odkrytych podczas prowadzenia przedmiotowej inwestycji na odcinku znajdującym się w pobliżu cmentarza żydowskiego w J. Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. znak [...], PPIS w [...] zezwolił [...] Zarządowi Dróg Wojewódzkich na przeprowadzenie ekshumacji. Pismem z dnia 5 lipca 2020 r. Stowarzyszenie A. złożyło do [...]PWIS wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020r., znak: [...] [...]PWIS stwierdził z urzędu nieważność decyzji PPIS w [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. znak [...] w sprawie zezwolenia [...] Zarządowi Dróg Wojewódzkich w [...] na ekshumację, argumentując że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, tzn. art. 19 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1947 t.j. z dnia 2020.11.04). W decyzji stwierdzającej nieważność z urzędu zapisano, że otrzymuje ją m.in. Stowarzyszenie A.. Od powyższej decyzji, zostały złożone cztery odwołania, m.in. Stowarzyszenia, w którym wniosło ono o dopuszczenie do udziału w postępowaniu z uwagi na swoje cele statutowe oraz cel społeczny, jakim jest przestrzeganie przez organy administracji publicznej art. 7 k.p.a. Jednocześnie Stowarzyszenie wniosło o uznanie go za stronę postępowania z uwagi na interes prawny przejawiający się m.in. w zadaniach Stowarzyszenia. Pismem z dnia 27 października 2020r. znak: [...] GIS poinformował na podstawie art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. oraz art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Stowarzyszenie, że z uwagi na prowadzone przez GIS postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie kręgu stron oraz uczestników postępowania administracyjnego rozpatrzenie odwołania z dnia 17 września 2020r. od decyzji [...]PWIS z dnia [...] sierpnia 2020r. znak [...], stwierdzającej nieważność decyzji [...]PIS w [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. znak [...] w sprawie zezwolenia Zarządowi Dróg Wojewódzkich w [...] na ekshumację szkieletów ludzkich odkrytych podczas budowy nowego odcinka drogi wojewódzkiej nr [...] w J., ulega przedłużeniu do dnia 30 listopada 2020 r. Pismem z dnia 28 października 2020 r. Stowarzyszenie wniosło ponaglenie do załatwienia przez GIS powyższej sprawy. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r. GIS stwierdził, że organ rozpatrujący sprawę nie dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stowarzyszenie dnia 11 listopada 2020 r. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność GIS w sprawie rozpatrzenia odwołania Stowarzyszenia z dnia 17 września 2020 r. W skardze wniesiono o: - zobowiązanie GIS do wykonania odpowiedniej czynności administracyjnej w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, - zobowiązanie GIS do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie, - o orzeczenie czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U z 2011r. Nr 34, poz. 173) w związku z art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Strona skarżąca wniosła o przeprowadzenie postępowania w trybie uproszczonym. Pismem z dnia 8 grudnia 2020r. organ udzielił odpowiedzi na wniesioną skargę wnosząc o jej oddalenie w całości. Wskazał, że organ II instancji od momentu otrzymania odwołań od decyzji [...]PWIS z dnia [...] sierpnia 2020 r. podejmował czynności zmierzające do ustalenia kręgu stron postępowania. Świadczą o tym pisma do Stowarzyszenia A. z dnia 12 października 2020 r. z prośbą o doprecyzowanie w jakim charakterze Stowarzyszenie wnosi o udział w postępowaniu, M. S. z dnia 23 października 2020 r. oraz G. Z. z dnia 23 października 2020 r. z prośbą o doprecyzowanie ich interesu prawnego. Zaznaczył, że odpowiedzi na powyższe pisma GIS również wymagały wnikliwej odpowiedzi pod kątem dopuszczenia ww. podmiotów do udziału w postępowaniu odwoławczym w charakterze stron. Organ podał również, że na bieżąco ustosunkowywał się do wniosków Stowarzyszenia o wgląd do akt postępowania, dostęp do dokumentów i informacji zawartych w aktach sprawy w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019r., poz. 1429 ze zm.) oraz skargi Stowarzyszenia A. na bezczynność organu w zakresie udostępniania informacji publicznej. Wskazał, iż pismem z dnia 27 października 2020r. zawiadomił Stowarzyszenie przyczynach dłuższego terminu załatwienia sprawy o nowym terminie załatwienia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego, w myśl z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "p.p.s.a."), sprowadza się do badania zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na badaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponadto sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być także brak działań administracji publicznej w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie. Z treści przywołanych przepisów ustawy procesowej wynika, że zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci – bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z treści art. 53 § 2 b p.p.s.a., wynika, że wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego omawianej skargi jest to, aby została ona poprzedzona ponagleniem skierowanym do właściwego organu. W rozpoznawanej sprawie, warunek ten został spełniony, ponieważ w dniu 28 października 2020 r., Stowarzyszenie wniosło ponaglenie do załatwienia sprawy przez GIS. Wskazać należy, że w postępowaniu sądowym wszczętym skargą na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się zatem do badania, czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub podjęcia czynności i czy dokonał tego w terminie ustawowym, określonym zgodnie z art. 35 k.p.a., ewentualnie przedłużonym przez organ na zasadach określonych w art. 36 k.p.a. lub w innym, wynikającym z przepisów prawa materialnego, terminie. Przechodząc do rozważań czy w rozpatrywanej sprawie doszło do zarzuconej w skardze bezczynności, należy wskazać, że zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia – o czym stanowi art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Z kolei w myśl art. 35 § 1 i 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Zasady te odnoszą się także do postępowania przed organem odwoławczym, a zatem zakresem skargi mogło być także objęte postępowanie GIS. Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustawowo określonym terminie załatwienia sprawy organ nie podjął czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt. 1-4 p.p.s.a. Oceniając, czy w rozpoznawanej sprawie doszło do bezczynności, należy na wstępie wyjaśnić istotę postępowania odwoławczego. Odwołanie jest środkiem prawnym uruchamiającym tok instancji w postępowaniu administracyjnym. Konstrukcja prawna odwołania oparta jest na zasadzie skargowości, co oznacza, że postępowanie odwoławcze może być uruchomione wyłącznie przez prawnie skuteczną (dokonaną z zachowaniem wymogów formalnych i w przepisanym prawem terminie) czynność procesową legitymowanego podmiotu, tj. strony czy też uczestnika na prawach strony, co wynika z art. 127 § 1 k.p.a., zgodnie z którym prawo wniesienia środka odwoławczego przysługuje wyłącznie podmiotom, które były stronami postępowania administracyjnego prowadzonego w pierwszej instancji lub powinny być stronami tego postępowania. Postępowanie odwoławcze, składa się z trzech faz: fazy wstępnej, fazy rozpoznawczej i fazy orzeczniczej. W fazie wstępnej organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu zbadanie, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. W razie pozytywnego wyniku czynności fazy wstępnej organ nie wydaje żadnego aktu. Wówczas rozpoczyna się kolejna faza postępowania odwoławczego, w ramach której organ podejmuje czynności w celu rozpoznania sprawy. Natomiast jeśli organ stwierdzi niedopuszczalność odwołania lub uchybienie terminowi do jego wniesienia, wówczas ma obowiązek wydać postanowienie, które kończy nie tylko fazę wstępną, lecz także jednocześnie ostatecznie całe postępowanie odwoławcze" (A. Golęba, Komentarz do art. 134, w: H. Knysiak-Molczyk (red.), "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", WKP 2019). Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn przedmiotowych, a także co należy podkreślić, przyczyn podmiotowych, przy czym do tych drugich należy brak legitymacji procesowej i w konsekwencji odwoławczej podmiotu, który odwołanie wniósł. Wobec tego kwestia legitymacji odwoławczej, musi być wyjaśniona w pierwszej kolejności, a jej rozstrzygnięcie warunkuje możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy i wydania przezeń decyzji merytorycznej. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy oraz uwzględniając zgromadzony materiał dowodowy, należy wskazać, że przed merytorycznym rozpoznaniem odwołań, obowiązkiem organu odwoławczego, było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie kręgu stron oraz uczestników postępowania administracyjnego. Postepowanie w tym zakresie, należało przeprowadzić na gruncie przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1473, z późn. zm.) celem ustalenia, czy podmiotom, które złożyły odwołanie od decyzji [...]PWIS z dnia [...] sierpnia 2020 r., w tym Stowarzyszeniu, zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, przysługiwało uprawnienie, do wystąpienia z wnioskiem o ekshumację zwłok, mianowicie, czy były to osoby uprawnione do pochowania zwłok na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy. Z uwagi na nieprecyzyjne określenie przez Stowarzyszenie charakteru, w jakim wnosi ono o udział w postępowaniu (strona czy też podmiot na prawach strony), pismem z dnia 12 października 2020 r., zwrócono się do Stowarzyszenia o dookreślenie przedmiotowego wniosku. W odpowiedzi na powyższe pismo Stowarzyszenie w piśmie z dnia 18 października 2020 r. poinformowało, że wnosi o dopuszczenie do prowadzonego postępowania w charakterze strony z uwagi na cele statutowe Stowarzyszenia (m.in. zaspokojenie potrzeb religijnych społeczności żydowskiej oraz ochrona dóbr kultury materialnej związanej z historią Żydów), cel społeczny, jakim jest przestrzeganie przez organy administracji publicznej art. 7 k.p.a., dotychczasowy udział i dopuszczenie do udziału w różnych postępowaniach administracyjnych związanych z ochroną dóbr kultury materialnej Żydów, ochrony i renowacji cmentarzy, w tym ich zabezpieczenia. Odwołanie od decyzji [...]PIS, wnieśli także G. Z. oraz M. S.. Organ odwoławczy w celu ustalenia legitymacji procesowej G. Z. i M. S.., wobec braku dowodów potwierdzających, że szczątki ekshumowane na podstawie decyzji [...]PIS z dnia [...] czerwca 2020 r. są szczątkami ich krewnych, pismami z dnia 23 października 2020 r. zwrócił się do odwołujących się o doprecyzowanie ich interesu prawnego w przedmiotowej sprawie w terminie 14 dni od daty otrzymania pisma, mianowicie: 1) doprecyzowanie podstaw legitymacji do wniesienia w przedmiotowej sprawie odwołania, tzn. wskazanie, do jakich pochowanych krewnych odnosiła się decyzja [...]PIS z dnia [...] czerwca 2020 r. 2) przedstawienie dokumentów potwierdzających powyższe. Pismem z dnia 27 października 2020 r. znak [...] GIS, poinformował Stowarzyszenie, że na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. oraz art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, z uwagi na prowadzone przez Głównego Inspektora Sanitarnego postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie kręgu stron oraz uczestników postępowania administracyjnego rozpatrzenie odwołania z dnia 17 września 2020 r. od decyzji [...]PWIS z dnia [...] sierpnia 2020 r., stwierdzającej nieważność decyzji [...]PIS z dnia [...] czerwca 2020 r. w sprawie zezwolenia Zarządowi Dróg Wojewódzkich w [...] na ekshumację szkieletów ludzkich odkrytych podczas budowy nowego odcinka drogi wojewódzkiej nr [...] w J., ulega przedłużeniu do dnia 30 listopada 2020 r. W odpowiedzi na pismo organu odwoławczego z dnia 23 października 2020 r., M.S. w piśmie z dnia 10 listopada 2020 r. poinformował, że szczątki osób ekshumowanych z terenu tzw. "nowego" cmentarza żydowskiego w J., należą do jego krewnych od strony jego ojca i babki S.S. z domu G., a jako jeden ze zstępnych S. S. posiada prawo do dysponowania miejscami pochówku, w stosunku do szczątków ludzkich, które zostały ekshumowane. Z kolei kolejny odwołujący się G.Z. w piśmie z dnia 23 listopada 2020 r. poinformował, że szczątki osób ekshumowanych z terenu cmentarza żydowskiego w J. zwanego "nową częścią", należą do jego krewnych od strony jego matki T.Z. z domu B. i jego babki I.B. i wyjaśnił, że jako jeden ze zstępnych wyżej wymienionych osób, posiada prawo do dysponowania miejscami pochówku w stosunku do szczątków ludzkich, które zostały ekshumowane. Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych, ekshumacja zwłok i szczątków może być dokonana na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do pochowania zwłok za zezwoleniem właściwego inspektora sanitarnego. Zgodnie zaś z treścią art. 10 ust. 1 ww. ustawy, prawo pochowania zwłok ludzkich ma m.in. najbliższa pozostała rodzina osoby zmarłej, a mianowicie: pozostały małżonek, krewni zstępni, krewni wstępni, krewni boczni do 4 stopnia pokrewieństwa, powinowaci w linii prostej do 1 stopnia. Ponadto w ww. przepisie wskazano, że prawo pochowania zwłok osób wojskowych zmarłych w czynnej służbie wojskowej przysługuje właściwym organom wojskowym w myśl przepisów wojskowych; prawo pochowania zwłok osób zasłużonych wobec Państwa i społeczeństwa przysługuje organom państwowym, instytucjom i organizacjom społecznym; prawo pochowania zwłok przysługuje również osobom, które do tego dobrowolnie się zobowiążą. Odnosząc się do kwestii legitymacji procesowej odwołujących się, organ słusznie wskazał, że informacje przedstawione w odwołaniu Stowarzyszenia z dnia 17 września 2020 r., w piśmie z dnia 18 października 2020 r. oraz załączonym do niego zaświadczeniu [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, dotyczącym udziału Stowarzyszenia w sprawach dotyczących wpisania cmentarzy żydowskich oraz budynków dawnych synagog do rejestru zabytków, nie stanowią wystarczającego dowodu uzasadniającego interes prawny Stowarzyszenia w rozpoznawanej sprawie. Z uwagi na cele statutowe Stowarzyszenia związane z ochroną dóbr kultury materialnej Żydów, ochrony i renowacji cmentarzy, warunkiem dopuszczenia go do udziału na prawach strony oraz skuteczności wniesionego odwołania, jest uprzednie ustalenie, czy szczątki ludzkie ekshumowane na podstawie decyzji [...]PIS z dnia [...] czerwca 2020 r. należą do osób pochodzenia żydowskiego. Zwrócić bowiem należy w tym miejscu uwagę na negatywne w tym zakresie dotychczasowe ustalenia poczynione w postanowieniu o odmowie wszczęcia śledztwa Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w [...] z dnia [...] maja 2020 r., sygn. akt [...], raporcie z ekshumacji przygotowanym przez J. W. z dnia 28 czerwca 2020 r., w którym stwierdzono że układ ciała zmarłych nie odbiega od typowego dla pochówków w obrządku chrześcijańskim, oraz raporcie z ekshumacji przeprowadzonej przez Firmę Archeologiczną [...], w którym wskazano, że na podstawie dokonanych czynności i oględzin grobów pochówki nie stanowią rytualnych pochówków żydowskich. Wbrew zatem zawartemu w skardze twierdzeniu, organ nie posiadał pełnego zakresu informacji dotyczącej legitymacji procesowej Stowarzyszenia. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że prawo pochowania zwłok osoby zmarłej (wraz z prawem do ekshumacji) oraz pamięć o niej stanowi dobro osobiste, chronione przepisami prawa cywilnego - art. 23 i 24 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740, z późn. zm.) (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 1213/17). Jeżeli istnieje spór co do przysługującego prawa podmiotowego w postaci prawa do pochowania, organem właściwym do rozstrzygnięcia tego sporu jest sąd powszechny, natomiast wyrok zapadły w tej sprawie ma znaczenie prejudycjalne dla postępowania administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2002 r., sygn. akt I SA 91/02). Słusznie zatem organ wskazał, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w sprawie odwołań M.S. oraz G.Z. zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny w przedmiocie ustalenia istnienia po ich stronie prawa podmiotowego w postaci prawa do pochowania szczątków ludzkich i tym samym prawa do ich ekshumacji. Ponadto zasadnie wskazano, że rozstrzygnięcia sądów powszechnych w sprawie ustalenia, że ekshumowane szczątki należały do krewnych odwołujących się, będą miały decydujące znaczenie również dla sprawy odwołania wniesionego przez Stowarzyszenie, w szczególności w zakresie pochodzenia żydowskiego szczątków ludzkich, które zostały ekshumowane na podstawie decyzji [...]PIS w [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. Wobec braku na obecnym etapie postępowania wystarczających dowodów, że odnalezione zwłok i są zwłokami osób narodowości żydowskiej, a także braku niewątpliwych ustaleń co do granic cmentarza żydowskiego, zawieszenie przez organ postępowania z uwagi na wspomniana konieczność rozstrzygnięcia sprawy przez sąd powszechny, jest działaniem, którego skutkiem w przyszłości może być potwierdzenie legitymacji procesowej zarówno obu odwołujących się ale również Stowarzyszenia, które nie przedstawiło dowodów pozwalających na podważenie ustaleń zawartych w wyżej wspomnianych raportach z przeprowadzonych ekshumacji. Przy dotychczas poczynionych ustaleniach, organ musiałby zatem stwierdzić brak legitymacji Stowarzyszenia do wniesienia odwołania. Byłoby to jednak rozstrzygnięcie przedwczesne. Podkreślić bowiem należy, że zasada ogólna szybkości postępowania oraz wypływający z niej obowiązek niezwłocznego załatwienia sprawy nie może prowadzić do naruszenia przepisów prawa. Wskazuje na to expressis verbis ustawodawca, stawiając na pierwszym miejscu wnikliwość postępowania, a następnie jego szybkość. Wnikliwie, a więc z poszanowaniem wszystkich reguł prawa procesowego, a zwłaszcza z mającą w tej mierze szczególne znaczenie zasadą ogólną prawdy obiektywnej. Pominięcie tych reguł powoduje wadliwość postępowania, czego następstwem jest wadliwe zastosowanie przepisu prawa materialnego. W konsekwencji szybkość z pogwałceniem prawa może prowadzić do przewlekania załatwienia sprawy przez konieczność ponownego rozpoznania sprawy w toku instancji (w postępowaniu odwoławczym) bądź do weryfikacji decyzji na drodze administracyjnej (w trybach nadzwyczajnych) lub na drodze sądowej. Wnikliwe wyjaśnienie sprawy, uzasadniało natomiast zawieszenie postępowania, bowiem jak już wspomniano, rozstrzygnięcia sądów powszechnych w sprawach odwołujących się G.Z. oraz M. S., mogą ewentualnie potwierdzić pochodzenie żydowskie ekshumowanych szczątków ludzkich i tym samym wykazać legitymację procesową Stowarzyszenia. W rozpoznawanej sprawie, GIS zawiadomił Stowarzyszenie o nowym terminie załatwienia sprawy, podając jednocześnie przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie wynikającym z art. 35 k.p.a. Nie można zatem zdaniem Sądu zgodzić się ze stwierdzeniem o bezczynności organu. Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło