VII SAB/Wa 38/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U. M. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. w zakresie rozpoznania wniosku z 21 września 2021 r. postanawia: I. odrzucić skargę, II. zwrócić U. M. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi wpisaną do Rejestru Opłat Sądowych pod poz. 6994 z 17 marca 2022 r. W dniu [...] stycznia 2022 r. U. M., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. w zakresie rozpoznania wniosku z 21 września 2021 r. dotyczącego zawiadomienia organu o niezgodności budowy zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z towarzyszącą infrastrukturą: zbiornikiem retencyjnym, śmietnikami, ciągiem pieszo-jezdnym oraz instalacją gazową na działce nr ew. (...) w obrębie (...) J., w jednostce ewidencyjnej (...) - obszar wiejski. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy w dniu 21 września 2021 r. skarżąca drogą elektroniczną przesłała do PINB w P./ pismo, w którym podniosła niezgodności prowadzonej budowy na działkach o nr ewid. (...)w obrębie (...), w miejscowości J., w gminie P. z miejscowym planem zagospodarowania terenu oraz warunkami pozwolenia na budowę przez Inwestora K. sp. z o. o. Kolejno jak wynika z pisma PINB w P. z 29 października 2021 r. organ po przeprowadzeniu kontroli stwierdził, że inwestycja jest zgodna z decyzją Starosty P. z (...) października 2017 r. nr (...) i zatwierdzonym projektem budowlanym. Następnie akta sprawy przekazano zgodnie z właściwością do Starostwa Powiatowego w P.. W dniu 5 listopada 2021 r. skarżąca złożyła ponaglenie na niezałatwienie przez PINB w P. wniosku z 10 września 2021 r. dotyczącego budowy osiedla domów wielorodzinnych pomiędzy ulicami W., [...] i J. w J.. MWINB postanowieniem z [...]listopada 2021 r. nr [...] uznał ww. ponaglenie skarżącej za bezzasadne i wyjaśnił, że jak wynika z kserokopii akt sprawy, nie można powiedzieć, aby do PINB w P. wpłynął wniosek skarżącej z [...] września 2021 r. Wobec powyższego stanu faktycznego MWINB nie uznał bezczynności organu w zakresie rozpoznania ww. wniosku z 10 września 2021 r. Odnośnie do wniosku skarżącej z 21 września 2021 r. MWINB wyjaśnił, że organ powiatowy nie dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu ww. wniosku z 21 września 2021 r. i prawidłowo przekazał wniosek do Starostwa Powiatowego w P. PINB w P. przy piśmie z 17 lutego 2022 r. przekazał skargę skarżącej do tutejszego Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 dalej jako p.p.s.a.). Jednym z podstawowych warunków dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jakie służą stronie w postępowaniu przed organem administracji. W myśl bowiem art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Natomiast przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W tej sprawie skarżąca złożyła do MWINB ponaglenie z [...] października 2021 r. na bezczynność PINB w P.. MWINB postanowieniem z[...] listopada 2021 r. nr [...] uznał ww. ponaglenie skarżącej za bezzasadne. PINB w P. przy piśmie z [...] lutego 2022 r. przekazał skargę skarżącej do tutejszego Sądu. W skardze z [...]stycznia 2022 r. skarżąca opisała dotychczasowe czynności podjęte przez organ I instancji oraz uzasadniła żądanie przeprowadzenia czynności kontrolnych w sprawie realizowanej inwestycji oraz wstrzymania budowy z uwagi na zagrożenie życia i zdrowia skarżącej. W piśmie wskazała, że wobec powyższego zasadne jest zobowiązanie organu I instancji do podjęcia czynności kontrolno-sprawdzających wobec realizowanej budowy, która znajduje się 4 metry od nieruchomości skarżącej. Przepis art. 61 § 1 k.p.a. rozróżnia sytuację wszczęcia przez organ postępowania z urzędu od wszczęcia postępowania na żądanie strony. W konsekwencji należy wyraźnie rozróżnić sytuację wystąpienia do organu o wszczęcie postępowania na wniosek strony, od skierowanego do organu wniosku o podjęcie przez ten organ samodzielnej inicjatywy we wszczęciu postępowania z urzędu. W tej drugiej sytuacji, jeżeli organ nie znajduje podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu, nie jest zobligowany do wydania postanowienia o którym mowa w art. 61a § 1 k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania, ani tym bardziej decyzji administracyjnej. Prezentowane stanowisko potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 lipca 2019 r. sygn. akt II OSK 2265/17, wskazując, że sądowej kontroli nie podlega brak wszczęcia postępowania nadzorczego z urzędu. Stwierdzenie przez organ braku podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania nadzorczego nie następuje w formie postanowienia, a składającemu takie żądanie nie przysługują również żadne środki procesowe zmierzające do zmuszenia organu do podjęcia żądanych przez niego działań. Idąc dalej Sąd wskazuje, że skarga na bezczynność organu w zakresie rozpoznania wniosku o wstrzymanie budowy (prowadzonej na podstawie prawomocnej decyzji udzielającej pozwolenia na budowę) jest niedopuszczalna z mocy ustawy, bowiem w dniu 19 września 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471), którą wyodrębniono w ustawie Prawo budowlane rozdział 5a pt. "Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy" (art. 48 i następne) oraz dodano art. 53a, którego ust. 1 stanowi "Postępowania uregulowane w niniejszym rozdziale wszczyna się z urzędu". Ponadto, w myśl art. 72a ww. ustawy Prawo budowlane również "Postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 62 ust. 3, art. 66 ust. 1, art. 67 ust. 1, art. 68 oraz art. 71a ust. 4, wszczyna się z urzędu". Są to przepisy szczególne w stosunku do przepisu art. 61 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiącego, że "datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej" i wynika z nich, że to organ nadzoru budowlanego wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne albo też uznając, że brak jest podstaw faktycznych, nie wszczyna formalnego postępowania administracyjnego. Uwzględniając regulację art. 53a ust. 1 oraz 72a ustawy Prawo budowlane, rozważenie zatem czy osobie zawiadamiającej o mającym miejsce - w jej ocenie - naruszeniu przepisów prawa budowlanego przysługuje przymiot strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest bezprzedmiotowe, albowiem osoba taka nie może skutecznie wnieść żądania wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 61 § 3 k.p.a. Przymiot strony postępowania administracyjnego będzie jej ewentualnie przysługiwał dopiero wraz ze wszczęciem przez organ powiatowy postępowania administracyjnego z urzędu. Sąd wyjaśnia, że celem postępowania naprawczego jest doprowadzenie budowy do zgodności z prawem, zatem w braku takiej konieczności, nie można mówić o istnieniu przedmiotu postępowania. W obecnym stanie prawnym nie powinno budzić wątpliwości, że postępowanie naprawcze wszczyna się jedynie z urzędu (art. 53a ust. 1 P.b.). Choćby jedna ze stron była zainteresowana określonym rozstrzygnięciem sprawy, to istnienie przedmiotu sprawy nie jest zależne od tego faktu (złożenia wniosku o wydanie decyzji nakładającej obowiązki), lecz od tego czy istnieją podstawy faktyczne i prawne do wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 P.b. Wobec powyższego Sąd odrzuca skargę na bezczynność, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. gdyż Skarżąca nie może w ogóle wszcząć skutecznie postępowania naprawczego. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi postanowiono na podstawie art. 232 pkt 1 p.p.s.a. .................................. Wojciech Sawczuk