VII SAB/Wa 46/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.K. na bezczynność Ministra Pracy i Polityki Społecznej postanawia odrzucić skargę K.K. Pismem z dnia 17 grudnia 2011 r. K.K. zwróciła się do Ministra Pracy i Polityki Społecznej z zażaleniem na bezczynność organu rentowego w sprawie naliczenia kapitału początkowego, wnosząc jednocześnie o zobowiązanie organu rentowego do przeprowadzenia postępowania dowodowego. Zażalenie to zostało przekazane pismem z dnia 9 stycznia 2012 r. do Prezesa ZUS, stosownie bowiem do art. 175 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Z 2009r., Nr 153, poz. 1227 ze zm. – dalej: ustawy o FUS) ustalenie kapitału początkowego następuje w formie decyzji organu rentowego. O przekazaniu zażalenia poinformowano skarżącą pismem z dnia 9 stycznia 2012 r. Pismem z dnia 26 stycznia 2012 r., nadanym w Urzędzie Pocztowym w dniu 27 stycznia 2012 r., skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Ministra Pracy i Polityki Społecznej, K.K. wniosła skargę na bezczynność Ministra Pracy i Polityki Społecznej w związku -jak wskazała- z "nie wydaniem decyzji zobowiązującej Prezesa ZUS lub właściwą jednostkę tego organu do zebrania pełnego materiału dowodowego w trybie administracyjnym na koszt organu rentowego i zakończenia postępowania w zakresie ustalenia stanu faktycznego oraz wysokości wszystkich składek w zakresie czasowym od listopada 1983 do 31 grudnia 1998 roku w działalności gospodarczej T.K. jako osoby fizycznej oraz jako osoby prawnej i w konsekwencji obliczenia kapitału początkowego na rzecz K.K. oraz wszystkich pracowników zatrudnionych w firmach "[...]" – T.K.". K.K. w skardze wniosła również o ustalenie właściwości instancyjnej wobec bezczynności Prezesa ZUS oraz zgodności działań ZUS z obowiązującymi przepisami prawa w poprzednich latach, jak też z przepisami aktualnie obowiązującymi. W odpowiedzi na skargę Ministra Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej odrzucenie, a w przypadku nieuwzględnienia wniosku - o jej oddalenie i podał, że w myśl art. 19 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej: k.p.a.) oraz przepisów art. 68 ust. 1 pkt 1 b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r., Nr 11, poz. 74 ze zm. - dalej: u.s.u.s.) i art. 175 ustawy o FUS - uznał się niewłaściwym do załatwienia wniosku skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Mając na względzie treść rozpoznawanej skargi na bezczynność, Sąd w pierwszej kolejności musiał rozważyć, czy jest w sprawie właściwy. Rozważając powyższe Sąd zauważa, iż stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne są uprawnione do kontroli działalności organów administracji publicznej, a kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Nadto, w myśl § 3 cytowanego przepisu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje więc -jak wynika z przytoczonego przepisu- między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów, ale tylko w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. (art. 3 § 2 pkt 8). Dotyczy to sytuacji, w których organy administracji nie podejmują nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. Skarga na bezczynność organów przysługuje bowiem tylko w tych sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.), w tych sprawach, w których mogą być podejmowane akty lub czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., tam gdzie wydawane są pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.). Zaznaczyć więc należy, iż skarga na bezczynność organu dopuszczalna jest tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (v. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 1101/08, Lex nr 552736). Dostrzegając powyższe wskazać trzeba, że w niniejszej sprawie K.K. domaga się od Ministra Pracy i Polityki Społecznej załatwienia zażalenia z dnia [...] grudnia 2011 r. na bezczynność organu rentowego w sprawie naliczenia kapitału początkowego. Odpowiadając na wskazane zażalenie z dnia [...] grudnia 2011 r., Minister Pracy i Polityki Społecznej pismem z 9 stycznia 2012 r. poinformował skarżącą, iż zażalenie to zostało przekazane przy piśmie z dnia 9 stycznia 2012 r. do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, do rozpatrzenia zgodnie z właściwością. Jednocześnie Minister Pracy i Polityki Społecznej wskazał, że zgodnie z art. 180 k.p.a. w sprawach ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Stosownie do art. 175 ust. 3 ustawy o FUS ustalenie kapitału początkowego następuje w formie decyzji organu rentowego. Wyjaśnił również, że zgodnie z art. 66 ust. 2 u.s.u.s. nadzór Ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego nad zgodnością działań Zakładu z obowiązującymi przepisami nie może dotyczyć spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji indywidualnych. Minister nie jest zatem organem uprawnionym do wydania decyzji zobowiązującej organ rentowy do prowadzenia postępowania we wnioskowanym zakresie. Jedynym organem właściwym do prowadzenia postępowania w sprawach o ustalenie kapitału początkowego i wydawania w tym zakresie decyzji jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Jego decyzje podlegają zaś kontroli sądu powszechnego w trybie odwoławczym określonym przepisem art. 83 ust. 2 u.s.u.s. - a nie kontroli sądu administracyjnego. W myśl przepisu art. 83 ust. 3 u.s.u.s. odwołanie do sądu powszechnego przysługuje również w razie niewydania decyzji przez organ rentowy, czyli w przypadku jego bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza zatem, iż skarga K.K. na bezczynność Ministra Pracy i Polityki Społecznej jest niedopuszczalna, gdyż w przedmiotowej sprawie Minister Pracy i Polityki Społecznej nie był zobowiązany do wydania aktu lub podjęcia czynności, przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w tym do wydania decyzji w przedmiocie wnioskowanym przez skarżącą. Raz jeszcze podkreślić należy, że postępowanie w sprawach o ustalenie kapitału początkowego i wydawanie w tym zakresie decyzji należy do kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jego decyzje podlegają zaś kontroli sądu powszechnego, a nie sądu administracyjnego. Sąd powszechny właściwy jest również w sprawach dotyczących bezczynności organu rentowego polegającej na niewydaniu decyzji w tym zakresie. Z wymienionych powodów Sąd uznał, iż merytoryczne rozpoznanie skargi K. K. na bezczynność Ministra Pracy i Polityki Społecznej nie jest możliwe. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł o odrzuceniu skargi.