VII SAB/Wa 55/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie , w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Izabela Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 15 października 2014r. po rozpoznaniu wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanawia: odmówić J. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 13 sierpnia 2014r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy J. W., w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w łącznej wysokości 3.086,15 złotych miesięcznie. Dodatkowo mąż wnioskodawczyni otrzymuje dodatek pielęgnacyjny w wysokości 206,76 złotych. Posiadany majątek obejmuje mieszkanie o pow. 60 m2, dom drewniany na wsi z 1947-48 r. wg. oświadczenia , dwie działki na wsi o łącznej pow. 3500 m². Wnioskodawczyni wskazała, że ponosi wysokie koszty związane z kserowaniem dokumentów, przesyłką pocztową, rozmowami telefonicznymi i zakupami materiałów piśmienniczych, zakupem literatury prawnej. Zaznaczyła, że są z małżonkiem osobami schorowanymi ( II grupa inwalidzka). Do cięższych prac fizycznych wynajmuje osoby trzecie. Prowadzi równolegle kilka spraw sądowych w których do rozpoznania jest 8 skarg kasacyjnych w tym 6 pisanych przez adwokatów z wyboru, co pociąga wysokie koszty. Dodała, że wspomaga najbliższą rodzinę zwłaszcza przy wykupie leków. Ma ok. 3.000 złotych długu u adwokatów. Wnioskodawczyni wyszczególniła, że w miesiącu lipcu poniosła następujące wydatki tj. czynsz 560,53 złotych, telefon 171,54 złotych, energia elektryczna 38,03 złotych, leki 201,24 złotych, usługa prawna 800,00 złotych, usługi pocztowe 73,10 złotych, opłaty bankowe 21,16 złotych, podróże na rozprawę 90,00 złotych, życie i środki czystości, drobne art. odzieżowe oraz kosmetyki 1250,00 złotych, tusz do drukarki 113,54 złotych, ubezpieczenia składki 142,77 złotych, internet 111,00 złotych. Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2014r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił J. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 2 września 2014 r. do Sądu wpłynął sprzeciw wnioskodawczyni na ww. postanowienie, w którym wniosła o jego zmianę i przyznanie jej prawa pomocy finansowej. Wnioskodawczyni nie zgadza się z uzasadnieniem ww. postanowienia. Podniosła, że referendarz sądowy nie ocenił właściwie sytuacji finansowej jej rodziny. W uzasadnieniu sprzeciwu wnioskodawczyni wskazała, że błędem jest twierdzenie, iż w miesiącu lipcu spłaciła kredyt w wysokości 526,01 złotych. Wyjaśniła, że zadłużenie z tytułu kredytu na koniec miesiąca lipca br. wynosiło 1.088,87 złotych, a na początku miesiąca 562,96 złotych. Podała zatem, że zadłużenie wzrosło z tytułu kredytu o kwotę 526,01 złotych. Dalej, wnioskodawczyni wskazała, że dodatek pielęgnacyjny przyznany mężowi w jej zdaniem "nie jest dochodem". Poinformowała, że mąż jest osobą chorą wymagającą rehabilitacji i kilkakrotnej zmiany baterii w aparacie słuchowym oraz odpłatnego czyszczenia tego aparatu, czego nie wykazała w ponoszonych wydatkach. Skarżąca zaznaczyła także, iż wynajem pracowników sezonowych jest nieporozumieniem. Wyjaśniła, że cięższe prace w jej rozumieniu to takie prace jak: skopanie części działki, koszenie trawy, czyszczenie okien, trzepanie dywanów. Skarżąca nie zgadza się także z twierdzeniem, że wydatkiem jednorazowym jest usługa prawna 800 złotych, którego nie będzie w przyszłym miesiącu, gdyż wydatek ten został pokryty z kredytu bankowego w kwocie 526 złotych. Wnioskodawczyni podała, że łączne zadłużenie na koniec miesiąca lipca br. wynosiło (3000,00+ 1088,87) 4088,87 złotych. Wnioskodawczyni podała, że w sierpniu poniosła następujące wydatki tj. czynsz 584,80 złotych, telefon 190,27 złotych, energia 28,39 złotych, lekarstwa 275,94 złotych, transport na wieś zbytecznych mebli w rodzinie załadunek i rozładunek 220,00 złotych, koszenie trawy w ogrodzie i dojazd na wieś 190,00 złotych, usługi pocztowe 44,00 złotych, opłaty bankowe ok. 25,00 złotych, życie środki czystości kosmetyki, fryzjer oraz drobne wydatki odzieżowe 1.350,00 złotych, leki dla córki 260,00 złotych, podróż na rozprawę 46,00 złotych. Wskazała, że zadłużenie w banku na początek miesiąca wynosiło 1088,87 złotych, a na koniec miesiąca 1.412,15 złotych. Oświadczyła, że kredyt wzrósł o ok. 323,28 złotych. Skarżąca poinformowała również, iż w miesiącu wrześniu wydatki rodziny kształtują się na poziomie wydatków ponoszonych w miesiącu sierpniu z wyjątkiem (wydatków na transport mebli, koszenia trawy, zakupu leków dla córki, podróży na rozprawę –razem ok. 716 złotych). Dodała, jednak, iż pozornie będą mniejsze o 393 złotych. Wskazała, że czekają ją kolejne wydatki związane z codziennym życiem. W dniu 11 września 2014 r. do Sądu wpłynęło pismo uzupełniające sprzeciw. Wnioskodawczyni podała, że wydatkiem poniesionym w sierpniu była również spłata długu sąsiadce zaciągniętego w lipcu na wykup leków dla córki w kwocie 200 złotych. Wskazała także, iż faktyczne opłaty bankowe wynosiły 22,03 złotych, a wzrost zadłużenia kredytowego wyniósł 345,31 złotych. Oświadczyła, że suma wydatków w miesiącu sierpniu po korekcie wynosiła 3.066,52 złotych. {...} Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej jako p.p.s.a. wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, postanowienie to traci moc, Sąd rozpoznając sprawę ponownie, zważył co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżąca, zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub.). Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem choćby nawet niezbyt wysokiej, stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Z powyższego wynika, że strona ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzono, że wnioskodawczyni mimo ponoszonych wydatków jest w stanie samodzielnie ponosić w całości koszty sądowe bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla siebie i małżonka. Z nadesłanego wniosku i okoliczności sprawy nie wynika, by wnioskodawczyni była w trudnej sytuacji majątkowej. Posiada mieszkanie o pow. 60 m², dom drewniany na wsi, dwie działki. Ponadto wnioskodawczyni zaciąga kredyty, spłacając jeden zaciąga nowy, korzysta z usług prawnych. Do cięższych prac fizycznych wynajmuje osoby trzecie. Okoliczności te wykazują, że strona posiada płynność finansową i potrafi gromadzić oszczędności Wskazać bowiem należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób ubogich znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb. Analizując wysokość środków którymi dysponuje wnioskodawczyni, sposób prowadzenia gospodarstwa uznano, że do takich osób niewątpliwie nie można jej zaliczyć. Podkreślić należy, że prawo pomocy nie może być nadużywane w sytuacji gdy, strona posiada stałe dochody. W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni wraz z małżonkiem ma zapewnione potrzeby bytowe, o czym świadczy wysokość miesięcznego dochodu jaki wspólnie uzyskują tj. kwotę 3.292,91 złotych miesięcznie. Posiadanie przez wnioskodawczynię i jej małżonka miesięcznych dochodów w takiej wysokości wyklucza możliwość, uznania jej ze osobę wykazującą trudności w zakresie zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i nie będącą w stanie ponieść kosztów związanych z postępowaniem sądowym w niniejszej sprawie. Odmawiając przyznania prawa pomocy uwzględniono również fakt, iż koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami które wnioskodawczyni ponosi. Zaznaczyć należy, że z uwagi na wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy powinno być ono stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, a w szczególności posiada stały miesięczny dochód, to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Tym samym uznano, że sytuacja materialna wnioskodawczyni nie uzasadnia przychylenia się do wniosku i przyznania prawa pomocy we wnioskowanym w zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Odnośnie podnoszenia przez wnioskodawczynię w sprzeciwie, iż do opłacenia ma kolejne wpisy od 5 spraw i kolejnych skarg, które są w organie podkreślić należy, że prowadzenie licznych postępowań nie jest przesłanką przyznania prawa pomocy - strona decydując się na prowadzenie wielu postępowań sądowych musi liczyć się z faktem, że każde z nich będzie wiązało się z obowiązkiem partycypowania w jego kosztach, a sytuacja finansowa strony będzie rozpoznawana odrębnie w każdej ze spraw. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.