VII SO/Wa 15/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy [...] w sprawie ze skargi [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2018 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji postanawia: odmówić [...] przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez [...] formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniesiono o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Jest osobą samotna po rozwodzie. Ze związku małżeńskiego posiada 5 letnią córkę, na którą płaci po 500 zł miesięcznie alimentów. Źródłem utrzymania wnioskodawcy są dochody z tytułu prac dorywczych w wysokości 700-900 zł. miesięcznie. Wnioskodawca posiada nieruchomość rolną o pow. 5 ar. oraz budynek inwentarski, w którym mieszka, o pow. 100 m2. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że jest rolnikiem ubezpieczonym w KRUS, posiada działkę 5 arową, którą uprawia, ponadto podnajmuje się do prac dorywczych. Uzyskiwany dochód przeznacza na alimenty (500 zł.), media (100 zł.), KRUS (390 zł. kwartalnie), opał - 10 m3 drewna rocznie, żywność. Wskazał, że nie posiada oszczędności i zasobów pieniężnych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że osoby u których dorywczo pracuje zapewniają wnioskodawcy posiłek. Na swojej nieruchomości uprawia głównie ziemniaki i zboże. Inwentarza żywego wnioskodawca nie posiada, ostatnie zwierzę wnioskodawca sprzedał dwa lata temu. Prace dorywcze wykonywane przez wnioskodawcę to głównie prace polowe (orka, bronowanie, siew, sadzenie ziemniaków, wykopki, sianokosy, pomoc przy hodowli koni, przerzucanie węgla, odśnieżanie). Nie otrzymuje dotacji z ARiMR, ani z UE, nie otrzymuje świadczeń społecznych. Otrzymuje pomoc materialną od braci głównie w postaci ubrań, nie składa deklaracji PIT, posiada rachunek bankowy w Banku Spółdzielczym w [...], ale wg oświadczenia nie korzysta z niego od 2012 r. i nie ma na nim operacji bankowych. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnioskującej. Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260). Rozpoznając złożony przez J. Ś. wniosek należy wskazać, że wnioskodawca nie wykazał, by jego sytuacja materialna była tak trudna by kwalifikowała do przyznania prawa pomocy. Przede wszystkim należy wskazać, że złożony wniosek nie przedstawia pełnych danych materialnych wnioskodawcy. W ocenie referendarza sądowego dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie są ogólnikowe i nie poparte żadnymi dokumentami. Należy zauważyć, że niniejsza sprawa nie jest pierwszą sprawą wnioskodawcy przed tut. Sadem, w której składa wniosek o przyznanie prawa pomocy, stąd wnioskodawcy wiadome jest jakie dokumenty należy przedłożyć aby wykazać, że jest się w trudnej sytuacji materialnej. Do złożonego wniosku, jak wyżej wskazano, nie dołączono żadnych dokumentów źródłowych (np. nie dołączono wyciągów z rachunku bankowego - wnioskodawca zaznaczył wprawdzie, że na posiadanym rachunku nie ma żadnych operacji, ale fakt ten należało wykazać poprzez nadesłanie stosownego wyciągu, nawet nie zawierającego operacji bankowych). Wnioskodawca nie potwierdził okoliczności opłacania alimentów, nie udokumentował wysokości opłacania podatku rolnego. Wniosek w zasadzie poza oświadczeniami wnioskodawcy nie zawiera żadnych informacji źródłowych. Brak jest jakichkolwiek urzędowo potwierdzonych danych o zarobkach wnioskodawcy. Zdaniem orzekającego referendarza sądowego z powyższego wynika, że wniosek nie jest przedstawiony rzetelnie i nie ma wystarczających danych by uznać wnioskodawcę za osobę ubogą. Należy również zauważyć, że strona samodzielnie opłaciła skargi w sprawach VII SA/Wa 822/16 i VII SA/Wa 2170/16 stąd uznano, że i w niniejszej sprawie po wniesieniu skargi (do dnia rozpoznania wniosku skarga nie wpłynęła) wnioskodawcę stać będzie na uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Do etapu wydania wyroku w niniejszej sprawie strona nie będzie ponosić dalszych kosztów sądowych. Te mogą pojawić się po wydaniu wyroku (opłata kancelaryjna za wniosek o uzasadnienie wyroku w przypadku, gdy skarga zostanie oddalona i wyrok nie będzie sporządzany z urzędu – 100 zł., wpis sądowy od ew. skargi kasacyjnej - która musi zostać złożona przez profesjonalnego pełnomocnika - w wysokości 100 zł.). Na koniec należy wskazać, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga przy tym, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, szczególnie w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.