VII SO/Wa 31/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.Ł. w przedmiocie aktu powołania Rzecznika Praw Obywatelskich postanawia: odrzucić skargę. M Ł ("Skarżący") w dniu 27 sierpnia 2021 r. złożył bezpośrednio w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie wniosek zatytułowany: "skarga dotycząca aktu powołania RPO". W treści tego pisma zawarł uzasadnienie oraz dołączył m.in. kserokopie aktów powołania na stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich dr [...] z [...] września 2015 r. i dr hab. [...] z [...] lipca 2021 r. oraz wniósł o uchylenie ww. aktów powołania. W konkluzji zawarto wniosek o pozbawienie funkcji dr [...] i dr hab. [...] z powodu wady prawnej w aktach powołania powodującej ich nielegalność/nieważność wszystkich działań Rzecznika Praw Obywatelskich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność, ustalając czy zainicjowana sprawa mieści się w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Stosownie natomiast do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają ponadto w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Ponadto, stosownie do treści art. 63 p.p.s.a., jeżeli ustawy tak stanowią, postępowanie sądowe wszczyna się na wniosek. Wniosek składa się bezpośrednio do sądu. Wniosek powinien czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać określenie żądania, jego podstawy i uzasadnienie oraz oznaczenie stron i organów, a także spełniać inne wymagania określone w przepisach szczególnych. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64 § 1 - 3 p.p.s.a.). Przytoczone przepisy wyznaczają zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego oraz zakres rzeczowy postępowania sądowoadministracyjnego. Mając na uwadze wskazane regulacje sąd administracyjny powinien w każdym przypadku ustalić, czy skarga lub wniosek złożony w trybie art. 63 p.p.s.a. mieści się w zakresie właściwości sądu administracyjnego. Rozpoznając przedmiotową skargę M Ł należało w pierwszej kolejności ustalić, co jest jej przedmiotem. W tym miejscu należy zaznaczyć, że o tym, w jakim przedmiocie pismo rozpozna Sąd decyduje jego treść. Niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, pismo inicjujące postępowanie przed sądem powinno być bowiem rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w treści pisma (por. postanowienia NSA z dnia: 9 grudnia 2009 r. sygn. akt II FZ 530/09, LEX nr 580779; 28 września 2011 r. sygn. akt II OZ 833/11, LEX nr 1069194). W piśmie z 27 sierpnia 2021 r. zatytułowanym jako "skarga dotycząca aktu powołania RPO" M Ł wniósł o "uchylenie aktów powołania RPO [...] i [...] , w całości". Z uwagi na powyższe pismo to stanowi skargę, gdyż wolą skarżącego jest wyeliminowanie z obrotu aktów powołania ww. osób na stanowisko. Z racji tego, że Skarżący domaga się w piśmie uchylenia aktów powołania na stanowisko Rzecznika Praw Obywatela dr [...] i dr hab. [...] i z uzasadnienia także można wywieść taki wniosek, Sąd uznał, że owo pismo stanowi wspomnianą już skargę. Z powołanych wyżej regulacji można wywieść, że kognicją sądu administracyjnego nie są objęte akty powołania do pełnienia określonych funkcji. Z treści art. 5 pkt 3 p.p.s.a. jednoznacznie bowiem wynika, że w tej kategorii prawnych form działania organów administracji kontroli sądu podlegać może jedynie odmowa mianowania na stanowisko lub odmowa powołania do pełnienia funkcji w organach administracji publicznej i to pod warunkiem, że obowiązek mianowania lub powołania wynika z przepisów prawa. Jeżeli zatem określony podmiot uważa, że z przepisu prawa wynika obowiązek mianowania na stanowisko lub powołania do pełnienia funkcji w organie administracji publicznej, a właściwy organ administracji odmawia dopełnienia tego obowiązku, to podmiot taki ma prawo kwestionować akt odmowy przed sądem administracyjnym. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. może również zaskarżyć bezczynność w przedmiocie mianowania lub powołania. Niewątpliwie ani z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani z przepisów szczególnych, nie można wywieść legitymacji do zaskarżenia do sądu administracyjnego aktu powołania określonej osoby na stanowisko lub powołania określonej osoby do pełnienia funkcji w organie administracji publicznej. Przenosząc natomiast powyższe ogólne rozważania na grunt przedmiotowej spraw należy wskazać, że przedmiotem skargi są wydane przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej akty powołania na stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich dr [...] z [...] września 2015 r. i dr hab. [...] z [...] lipca 2021 r. Skarżący nie jest więc legitymowany do kwestionowania tych aktów w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a Sąd nie jest uprawniony do kontroli tych aktów. W ocenie Sądu skarga i sformułowany w niej wniosek M Ł o pozbawienie funkcji powołanych na ww. stanowiska Rzecznika Praw Obywatelskich jest niedopuszczalny, gdyż sądy administracyjne nie sprawują kontroli nad organami konstytucyjnymi, w znaczeniu jakie przyjmuje Skarżący. Takiej kontroli nie przewiduje Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm.), a także ustawa z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz. U. 1987 Nr 21 poz. 123), ani żaden inny akt prawny. Skoro żaden akt prawny nie daje sądom administracyjnym podstaw do kontrolowania członków konstytucyjnego organu, tym bardziej sąd administracyjny nie może orzekać w zakresie sprawowanych funkcji czy praw publicznych osób pełniących funkcję Rzecznika Praw Obywatelskich. Reasumując, skoro złożona przez M Ł skarga nie dotyczy wykonywania zadań administracji publicznej w formach prawnych poddanych przez ustawodawcę kontroli sądu administracyjnego, należało stwierdzić, że jest niedopuszczalna, co obligowało sąd do jego odrzucenia na podstawie art. 64 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. .................................. Wojciech Sawczuk