VII SO/Wa 68/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Cieśla po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym ze skargi J. S. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2012 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych postanawia: odmówić J. S. przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. J. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z treści wniosku złożonego na urzędowym formularzu wynika, iż wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz małoletnią córką. Pomiędzy małżonkami ustanowiona została rozdzielność majątkowa. Posiada środki pieniężne w kwocie [...], ma udział we współwłasności samochodu osobowego marki [...] z roku [...], o wartości około [...]. Wnioskodawca jest zatrudniony jako nauczyciel na podstawie umowy o pracę na zastępstwo do marca 2013 r., z wynagrodzeniem miesięcznym netto w wysokości [...]. Wnioskodawca wskazał, że ponosi następujące miesięczne wydatki: alimenty w wysokości [...] na rzecz małoletniej córki, koszty paliwa na dojazdy do miejsca pracy – [...], opłaty i wyżywienie – [...], leki w związku z chorobą dermatologiczną – [...]. Wnioskodawca podniósł, że choroba na jaką cierpi utrudnia mu wykonywanie prac fizycznych. Z dodatkowych pisemnych wyjaśnień złożonych przez wnioskodawcę, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, wynika, że wnioskodawca nie uzyskuje dodatkowego dochodu poza wynagrodzeniem z umowy o pracę. Wnioskodawca tym razem wyjaśnił, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką – w przeciwieństwie do tego co twierdził we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazał, że koszty fachowego pełnomocnika zamierza pokryć przy wsparciu rodziny i znajomych. Ponadto wnioskodawca wskazał, że posiada rachunek bankowy w Banku [...] w [...], z którego korzysta również jego małżonka. Na powyższe okoliczności wnioskodawca dołączył zarówno do wniosku, jak i uzupełniających wyjaśnień kopie dokumentów. Wnioskodawca nie podał jednak dochodów jakie uzyskuje jego małżonka, pomimo iż został wezwany do wskazania takiej informacji. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2013 r. odmówiono J. S. przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 25 lutego 2013 r. (data stempla pocztowego) J. S. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Skarżący wskazał, że z upływem czasu trwania umowy o pracę na czas określony nie będzie miał możliwości dalszego zatrudnienia. Po opłaceniu najpilniejszych potrzeb, z pensji zostaje mu kwota [...] miesięcznie. Samochód jaki posiada jest nieznacznej wartości. Wnioskodawca w sprzeciwie ponownie podkreślił, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, między małżonkami zachodzi rozdzielność majątkowa małżeńska, każde z nich posiada własne środki na utrzymanie i nie partycypują oni w ponoszeniu kosztów na wspólne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca wskazał dodatkowo, że nie mieszka ze swoją małoletnią córką, albowiem jest dzieckiem pochodzącym ze związku pozamałżeńskiego. Wnioskodawca podał, że wprawdzie małżonkowie mają wspólne konto, jednak każde z nich korzysta jedynie do wysokości swoich własnych środków. Dodał jednocześnie, że małżonka wnioskodawcy korzystała z jego konta bankowego, ponieważ korzystała z pomocy męża przy dokonywaniu rozliczeń przy użyciu bankowości elektronicznej, albowiem sama nie potrafiła ich dokonać. Do sprzeciwu wnioskodawca dołączył historię rachunku bankowego, zgodnie z którą na dzień 22 lutego 2013 r. zanotowano uznania rachunku na sumę [...], a obciążenia na sumę [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie ustanowienia pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w części. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Przesłankę zwolnienia strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych może zatem stanowić sytuacja finansowa, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków. Strona uzyskująca stały dochód miesięczny co do zasady nie pozostaje w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby zwolnienie jej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości. W przedmiotowej sprawie, oceniając sytuację finansową wnioskodawcy należy stwierdzić, iż brak jest podstaw do przyznania mu prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W pierwszej kolejności należało mieć na uwadze to, że wnioskodawca we wniosku o zwolnienie powoływał się m.in. na swój stan zdrowia, który miałby utrudniać mu wykonywanie prac fizycznych. Jednak nie wykazał, aby był osobą niezdolną do pracy – choćby częściowo, bądź też ażeby miał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, co niewątpliwie znacznie ograniczałoby jego możliwości zarobkowania. Wnioskodawca nie wykazał, aby nie był w stanie podejmować prac dorywczych, czy sezonowych. Zdaniem Sądu okoliczność, że wnioskodawca został zatrudniony jedynie na czas określony obiektywnie nie przekreśla możliwości znalezienia pracy. Wnioskodawca ma doświadczenie zawodowe jako nauczyciel wychowania fizycznego, zatem niewątpliwie posiada wyższe wykształcenie, i w tym świetle należało ocenić, że może on osiągać dochody przynajmniej na takim poziomie jak dotychczas. Należy zwrócić również uwagę na okoliczność, że wnioskodawca – wbrew twierdzeniom wskazanym we wniosku, dalszych pismach oraz sprzeciwie, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką. Twierdzenia, że małżonkowie nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowe są o tyle wątpliwe, że małżonkowie korzystają ze wspólnego rachunku bankowego, co wnioskodawca przyznaje. Nawet gdyby jednak przyjąć, że małżonkowie nie pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym, nie można pominąć wzajemnych obowiązków małżonków, o których mowa w art. 23 k.r.io., obejmujących m.in. obowiązek wzajemnej pomocy pomiędzy małżonkami. Wskazane obowiązki, jak również te wskazane w art. 27 k.r.io. – dotyczący także obowiązku alimentacyjnego pomiędzy małżonkami w czasie trwania małżeństw, spoczywają na obojgu małżonków, bez względu na ustrój majątkowy małżeński jaki został pomiędzy małżonkami ustanowiony. Tym samym niewątpliwie na małżonce wnioskodawcy ciąży obowiązek dostarczania mu środków utrzymania, w granicach w jakich nie jest on w stanie samodzielnie zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb. Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, że rozdzielność majątkowa małżonków nie zwalnia drugiego małżonka z obowiązku udzielenia pomocy (art. 23 k.r.o.), również przy uiszczeniu wpisu od skargi. Sąd podkreślił również, że obowiązek niesienia pomocy spoczywa także na innych członkach rodziny, w tym rodzicach i dzieciach (art. 87 k.r.o.). Dlatego także i te okoliczności muszą być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 61/04, niepubl.; zob. też postanowienie z tego samego dnia, GZ 71/04, ONSA WSA 2005, nr 1, poz. 8). Natomiast nieujawnienie sytuacji majątkowej żony nie pozwala na ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (np. postanowienia NSA: z dnia 2 lipca 2009 r., I FZ 216/09, LEX nr 552212, oraz z dnia 28 maja 2009 r., I FZ 104/09, LEX nr 574249). W świetle powyższego nie można pomijać faktu, że żona wnioskodawcy uzyskuje dochody, natomiast ich wysokość nie została przez wnioskodawcę podana. Z tych względów nie jest możliwe dokonanie oceny całokształtu sytuacji finansowej wnioskodawcy, co uzasadnia odmowę przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Reasumując, należało przyjąć, że wnioskodawca nie wykazał podstaw przyznania mu prawa pomocy ujętych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.