VII SO/Wa 73/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy B. T. w sprawie dotyczącej skargi B. T. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2018 r. znak: [...] postanawia: odmówić B. T. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez B. T. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, w którym wnioskodawczyni wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 243 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r, poz. 1302 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W niniejszej sprawie mocą zarządzenia z dnia 11 grudnia 2018 r. przesłano skarżącej formularz PPF celem jego wypełnienia. W zarządzeniu określono termin wykonania zarządzenia na 7 dni od dnia otrzymania wezwania, skarżąca wypełniony formularz przesłała jeden dzień po zakreślonym w zarządzeniu terminie, składając jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. Analizując sprawę uznano, że można odstąpić od rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, a jednocześnie rozpoznać merytoryczne wniosek o przyznanie prawa pomocy. Uchybienie terminu do złożenia formularza PPF, z uwagi na przepis art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a., nie rodzi dla skarżącej ujemnych konsekwencji prawnych. Wniosek na formularzu PPF złożony został przed wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie głównej, a strona ma prawo złożyć wiosek przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku, wskazać należy, że z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Źródłem utrzymania rodziny wnioskodawcy są dochody z tytułu pracy męża wnioskodawczyni w wysokości ok. 9 000 zł. netto miesięcznie. Wnioskodawczyni wskazała, że posiada dom o pow. 150 m2 o wartości 1 050 000 zł., mieszkanie o pow. 63 m2 o wartości ok. 500 000 zł., działkę rekreacyjną zabudowaną o pow. 0,12 ha, teren uprawny – sad. Dodała że posiada samochód osobowy chevrolet cruze z 2013 r. Dodała, że dom jest w trakcie kończenia, a mieszkanie wymaga remontu. Wskazała następujące wydatki: koszty mieszkania ok. 1 200 zł., rata 788,27 zł., oc pojazdu 1 996,37 zł. (rocznie), opłaty za działkę budowlaną 1 844,60 zł., usługi budowlane 41 898,73 zł., inne jak w załącznikach do wniosku. Do wniosku dołączono kopie szeregu faktur, dokumentów PIT, dokumentów medycznych. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawczyni wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnioskującej. Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260). Rozpoznając złożony przez B. T. wniosek należy wskazać, że wnioskodawczyni nie wykazała, by jej sytuacja materialna była tak trudna by kwalifikowała do przyznania prawa pomocy. Przede wszystkim należy wskazać, że rodzina wnioskodawczyni posiada stałe dochody i majątek w postaci mieszkania i domu nieruchomości rekreacyjnej, samochodu. Posiadanie wskazanego majątku, a także dochodów, które pozwalają na opłacenie kosztów sądowych oraz pełnomocnika we własnym zakresie przemawiają na niekorzyść wnioskodawczyni. Wnioskodawczyni wskazała, że obecnie jest w trakcie wykańczania inwestycji budowy domu. Z powyższego wynika, że posiada płynność finansową i dysponuje środkami pieniężnymi, które przeznacza na prowadzenie inwestycji. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika, by stan majątkowy pozwalał zaliczyć wnioskodawczynię do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Wskazać należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami – zwłaszcza zobowiązaniami publicznoprawnymi. Pierwszeństwo przed nimi mają konieczne wydatki związane z utrzymaniem, a wiec z zapewnieniem wyżywienia i opłaceniem mieszkania. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1238/14 źródło www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W takiej sytuacji należy uznać, że skarżąca nie wskazała okoliczności, które mogłyby świadczyć o jej szczególnie trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.