VIII SA/Wa 10/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wójta Gminy [...] na uchwałę Walnego Zgromadzenia Delegatów Gminnej Spółki [...] w [...] z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia świadczeń członków Gminnej Spółki [...] w [...] postanawia : odrzucić skargę Wójta Gminy [...]. Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. Wójt Gminy [...] (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Walnego Zgromadzenia Delegatów Gminnej Spółki [...] w [...] z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...] w sprawie ustalenia świadczeń członków Gminnej Spółki [...] w [...] wprowadzających wody lub ścieki do urządzeń spółki bez pozwolenia wodnoprawnego (duże oczyszczalnie przydomowe, odwadniany teren mieszkalny, palce, drogi itp.), na które wymagane jest przepisem prawa posiadanie takiego pozwolenia. Uzasadniając skarżący wskazał, iż w związku z niepodjęciem przez organ nadzorczy wobec Gminnej Spółki [...] w [...] – Starosty [...] – działań nadzorczych polegających na wydaniu w trybie art. 179 ust. 2 Prawa wodnego decyzji stwierdzającej nieważność uchwały Walnego Zgromadzenia Delegatów Gminnej Spółki [...] w [...], wnosi o uchylenie uchwały z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...]zarzucając jej sprzeczność z prawem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Wskazał m.in., iż w związku z niewydaniem przez starostę decyzji o nieważności niniejszej uchwały (stosownie do art. 179 Prawa wodnego), uchwała ta stała się prawomocna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przystępując do rozpoznania skargi w pierwszej kolejności należy przeanalizować dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę Walnego Zgromadzenia Delegatów Gminnej Spółki [...] w [...] podjętą w sprawie ustalenia świadczeń członków Gminnej Spółki [...] w [...] wprowadzających wody lub ścieki do urządzeń spółki bez pozwolenia wodnoprawnego (duże oczyszczalnie przydomowe, odwadniany teren mieszkalny, palce, drogi itp.), na które wymagane jest przepisem prawa posiadanie takiego pozwolenia. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast § 2 art. 3 p.p.s.a. stanowi, iż kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w punktach 1-4a. Zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. W sprawie niniejszej skarga dotyczy uchwały Walnego Zgromadzenia Delegatów Gminnej Spółki [...] w [...] z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w sprawie ustalenia świadczeń członków Gminnej Spółki [...] w [...]. Spółki wodne działają na podstawie przepisów zamieszczonych w dziale VII ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145 j.t.). Zgodnie z art. 170 § 1, 2, 3 i 5 tej ustawy członek spółki wodnej jest obowiązany do wnoszenia składek i ponoszenia na jej rzecz innych określonych w statucie świadczeń, niezbędnych do wykonywania statutowych zadań spółki. Wysokość składek i innych świadczeń na rzecz spółki wodnej powinna być proporcjonalna do korzyści odnoszonych przez członków spółki, w związku z działalnością spółki. Jeżeli uchwalone przez spółkę wodną zajmującą się utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych szczegółowych składki i inne świadczenia nie wystarczają na wykonanie przewidzianych na dany rok zadań statutowych, starosta może wystąpić do organów spółki o podwyższenie wysokości tych składek i innych świadczeń; jeżeli spółka wodna zajmująca się utrzymaniem urządzeń wykonanych przy udziale środków publicznych, mimo wystąpienia starosty, nie podjęła odpowiedniej uchwały, starosta może, w drodze decyzji, podwyższyć wysokość tych składek i innych świadczeń. Do egzekucji składek i świadczeń, o których mowa w ust. 1, na rzecz spółki wodnej stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji należności podatkowych. Zgodnie z art. 178 ustawy Prawo wodne, nadzór i kontrolę nad działalnością spółek wodnych sprawuje starosta. Funkcję nadzoru nad działalnością tego typu spółek starosta wykonuje z urzędu, a nie na wniosek. Odnosząc się do charakteru prawnego spółki wodnej, Sąd zauważa, iż ustawa wodna z dnia 19 września 1922 r. ( Dz.U. nr 62, poz. 574 ze zm.) przewidywała tworzenie spółek wodnych dobrowolnych (art. 134 ust. 2 pkt 1), przymusowych (art. 134 ust. 2 pkt 3) i z zastosowaniem przymusu względem mniejszości (art. 134 ust. 2 pkt 2). Ustawa z dnia 30 maja 1962 r. – Prawo wodne (Dz.U. nr 34, poz. 158 ze zm.) rozróżniała spółki wodne tworzone dobrowolnie (art. 112 ust. 1 pkt 2) albo na podstawie decyzji wojewódzkiego organu administracji wodnej (art. 112 ust. 1 pkt 2). Według art. 110 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz.U. nr 38, poz. 230 ze zm.), utworzenie spółki wodnej następowało na mocy porozumienia zainteresowanych osób fizycznych i zakładów albo na podstawie decyzji naczelnika powiatu (później starosty). Wymienione ustawy przewidywały zatem zarówno spółki wodne dobrowolne, jak i przymusowe. Stan prawny w tym zakresie uległ istotnej zmianie po wejściu w życie obowiązującego Prawa wodnego, które nie dopuszcza tworzenia przymusowych spółek wodnych, z czego wynika, że są to zrzeszenia dobrowolne. W konsekwencji również członkostwo w nich jest w zasadzie dobrowolne, z jednym wyjątkiem, zgodnie bowiem z art. 168 ustawy, na wniosek spółki wodnej lub zainteresowanego zakładu starosta, w drodze decyzji, może włączyć zakład do spółki, jeżeli jest to uzasadnione celami, dla których spółka została utworzona. Stosunek członkowska w spółce wodnej posiada, pomimo nadzoru i kontroli starosty, charakter cywilnoprawny (vide: postanowienie SN z 31 sierpnia 1965 r., II CZ 60/65, OSNC 1966, nr 7-8, poz. 118, z 11 sierpnia 2004 r., II CK 481/03, Lex nr 271669, z 13 września 2007 r., III CZP 80/07, Lex nr 345571, z 3 lipca 2008 r., IV CZ 48/08, Lex nr 637709, a także G. Kozieł: Glosa do postanowienia SN z 29 czerwca 2010 r., III CZP 46/10 oraz artykuł "Spółka wodna a stowarzyszenie", Pr. i Środ. z 2011 r., nr 1, poz. 119). Skutkiem przyjęcia cywilnoprawnego charakteru spółki wodnej jest przyjęcie, że składka członkowska ma charakter świadczenia cywilnoprawnego, a poddanie jej egzekucji administracyjnej nie pozbawia jej tego charakteru. Ustalenie i ściąganie składek i świadczeń należnych spółce wodnej od jej członków nie wiąże się z prawnopubliczną działalnością spółki. Obowiązek ich uiszczania wynika ze stosunku członkowskiego. Oznacza to, iż kwestia dotycząca wnoszenia składek i ich wysokości przez członków spółki wodnej na jej rzecz, ma charakter świadczenia cywilnoprawnego, co oznacza, że wszelkie spory w tym zakresie podlegają kognicji sądów powszechnych (por. postanowienia WSA w Białymstoku z dnia 6 marca 2012 r. II SA/Bk 877/11 oraz z dnia 23 kwietnia 2013 r. II SAB/Bk 30/13). Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.