VIII SA/Wa 1000/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2015 r. sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania oddala skargę. 1. Zaskarżonym postanowieniem z [...] czerwca 2014 r., po rozpatrzeniu zażalenia [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...] (dalej: "skarżąca" lub "Spółka"), Dyrektor Izby Celnej w W. (dalej: "organ odwoławczy" lub "Dyrektor IC") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w R. (dalej: "organ I instancji" lub "Naczelnik UC") z [...] kwietnia 2014 r. Przedmiotem tych postanowień była odmowa zawieszenia postępowania celnego w sprawie unieważnienia zgłoszenia celnego. Jako podstawę prawną postanowienia Dyrektor IC wskazał art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749; dalej: "Op") oraz art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. z 2013 r. poz. 727 ze zm.; dalej "Pc" lub "Prawo celne"). 2. Stan faktyczny. 2.1. Organ I instancji pismem z [...] stycznia 2014 r. wszczął postępowanie celne wobec skarżącej w sprawie unieważnienia jej zgłoszenia celnego z [...] grudnia 2012 r. dokonanego w procedurze wywozu towarów, tj. [...] sztuk papierosów z tytoniu [...]. Powołał się na informację uzyskaną od Prokuratury R., dotyczącą nie wyprowadzenia przedmiotowego towaru poza obszar celny UE. Pismem z [...] marca 2014 r. skarżąca wystąpiła do Naczelnika UC z wnioskiem o zawieszenie postępowania celnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego prowadzonego na terytorium Republiki R. przeciwko [...] inspektorowi celnemu w sprawie fikcyjnego zamknięcia celnych operacji tranzytowych wyrobów podlegających akcyzie z UE do Republiki M. w latach 2011 – 2013. Naczelnik UC postanowieniem z [...] kwietnia 2014 r. odmówił skarżącej zawieszenia postępowania celnego, gdyż wskazywana przez skarżącą okoliczność faktyczna nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Op. 2.2. W zażaleniu na postanowienie Naczelnika UC, występując o zawieszenie postępowania celnego lub uchylenie zaskarżonego postanowienia, skarżąca postawiła zarzut naruszenia art. 201 § 1 pkt 2 Op poprzez błędne przyjęcie, że nie zachodzą podstawy do zawieszenia postępowania, podczas gdy ustalenia, jakie zostaną poczynione w ramach postępowania karnego w R., będą miały kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia, jakie zapadnie w sprawie celnej. Obie te sprawy (karna oraz celna) dotyczą bowiem tej samej operacji eksportowej. 2.3. Dyrektor IC, utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, powołał się na art. 201 § 1 pkt 2 Op i wyjaśnił, że wskazywane przez skarżącą postępowanie karne ma tylko pośredni związek z postępowaniem celnym prowadzonym w sprawie. Istotne jest to, że brak jest potwierdzenia, iż towar opuścił obszar celny UE. Ustalenia faktyczne dokonane przez [...] lub polskie (ABW) organy ścigania nie mają bezpośredniego związku z rozstrzygnięciem sprawy celnej dotyczącej unieważnienia zgłoszenia celnego. 3.1. Z ostatecznym w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięciem organu odwoławczego nie zgodziła się skarżąca. Pismem z [...] sierpnia 2014 r. wniosła zatem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd" lub "WSA"). Autor skargi, występując o uchylenie w całości postanowień organów obu instancji, postawił zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 201 § 1 pkt 2 Op poprzez błędne przyjęcie, że nie zachodzą podstawy do zawieszenia postępowania celnego, podczas gdy ustalenia, jakie zostaną poczynione w ramach postępowania karnego w Republice R., "mogą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, jakie zapadnie w niniejszej sprawie"; b) art. 217 § 2, art. 210 § 4 w zw. z art. 219 oraz art. 121 § 1 Op poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego aktu jednoznacznego stanowiska Dyrektora IC, czy postępowanie karne prowadzone w R. "ma znaczenie dla prowadzonego postępowania celnego czy też nie". 3.2. Uzasadniając skargę jego autor stwierdził, że nie można z góry zakładać, iż ustalenia dokonane w postępowaniu karnym toczącym się w R. pozostają bez znaczenia dla prowadzonego postępowania w sprawie unieważnienia zgłoszenia celnego, gdy ustalenia [...] postępowania karnego, będące przedmiotem czynności krajowej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego "mogą mieć zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie". Powołał się na wyroki NSA: z 5 lipca 1996 r. (SA/Gd 2856/95) i z 8 stycznia 1997 r. (SA/Sz 2751/95). 3.3. Odpowiadając na skargę, Dyrektor IC podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpił o jej oddalenie. Zarzuty skargi uznał za chybione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 4.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 4.2. Na proces stosowania prawa składa się szereg etapów i elementów. I tak, w pierwszej kolejności organ stosujący prawo powinien zidentyfikować odpowiednią normę prawa materialnego, której zastosowanie może wchodzić w rachubę odnośnie rozpatrywanej sprawy. Następnie poprzez dokonanie wykładni tej normy, winien zrekonstruować jej treść i w oparciu o wynikające stąd wnioski, stwierdzić ustalenie, jakich faktów jest konieczne z punktu widzenia zastosowania tej normy. Ustalenie tych faktów winno nastąpić według reguł prawa procesowego, a zwłaszcza tych reguł, które dotyczą postępowania dowodowego. Końcowym etapem jest dokonanie subsumcji, czyli przyporządkowanie ustalonego stanu faktycznego do hipotezy normy prawa materialnego. Rolą Sądu pierwszej instancji jest zaś kontrola prawidłowości tego działania, z uwzględnieniem przepisów art. 134 i art. 145 u.p.p.s.a. 4.3. W rozpoznawanej sprawie strony prowadzą spór dotyczący zasadności odmowy zawieszenia postępowania celnego w sprawie unieważnienia dokonanego przez skarżącą zgłoszenia celnego w sytuacji, gdy w R. organy ścigania prowadzą postępowanie karne przeciwko funkcjonariuszowi celnemu, który fikcyjnie zamykał operacje tranzytowe, także z udziałem skarżącej, a w kraju okoliczność ta jest przedmiotem czynności ABW. Zdaniem organów celnych, wskazywane przez Spółkę okoliczności faktyczne dotyczące [...] lub krajowego postępowania karnego nie stanowią przesłanki do zawieszenia postępowania celnego, gdyż rozstrzygnięcie sprawy karnej nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Op. 4.4. Ramy prawne. Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 Op, organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Op może być tylko taka kwestia prawna, która albo ujawniła się w toku postępowania i dotyczy istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wprost wynika konieczność jej rozstrzygnięcia. Pod pojęciem zagadnienia wstępnego należy rozumieć wstępne zagadnienie prawne, a nie spór co do faktu. Nie chodzi więc o wyjaśnienie istotnych nawet wątpliwości prawnych, lecz o wydanie orzeczenia rozstrzygającego kwestię prawną. Nie mają charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Op ustalenia faktyczne, które zachowując wpływ na rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji, wykazują jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji (zob. wyrok WSA w Krakowie z 7 maja 2014 r., I SA/Kr 433/14; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.cbois.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA" oraz w bazie LEX nr 1467475). Powyższy pogląd podziela Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie. Ustalenia faktyczne dokonane w toku wskazywanego przez skarżącą [...] postępowania karnego oraz związane z tym czynności ABW nie są zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Op, od których rozstrzygnięcia uzależnione jest rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji celnej. 5. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie Dyrektora IC odpowiada prawu. Nie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania celnego lub prawa materialnego w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania tego aktu z obrotu prawnego. Organy celne zasadnie przyjęły, że wskazywane przez skarżącą okoliczności faktyczne (prowadzenie postepowania karnego w R. oraz związane z tym czynności ABW) nie stanowią przesłanki obligującej organy do zawieszenia postępowania celnego na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Op. Brak jest bowiem podstaw do wniosku, że rozstrzygnięcie postępowania karnego, a tym bardziej prowadzenie związanych z tym postępowaniem czynności przez ABW, jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 201 § 1 Op, od którego rozstrzygnięcia uzależnione jest rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji celnej. Tym bardziej, że Spółka wskazuje tylko na możliwy wpływ postępowania karnego na postępowanie celne. 6. W świetle powyższych rozważań zarzuty skargi Sąd uznał za chybione. Spółka nie wykazała, że od rozstrzygnięcia [...] postępowania karnego uzależnione jest rozpatrzenie sprawy celnej i wydanie decyzji w sprawie unieważnienia zgłoszenia celnego. Wskazywany przez Spółkę możliwy wpływ ustaleń faktycznych poczynionych w rumuńskim postępowaniu karnym lub (i) w postępowaniu prowadzonym przez ABW na wynik przedmiotowej sprawy celnej, nie ma w ocenie Sądu charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Op w związku z art. 73 ust. 1 Pc. Dodać warto, że do obowiązków organu wydającego akt administracyjny należy wskazywanie w uzasadnieniu okoliczności prawnych i faktycznych mających wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy. Zdaniem Sądu, w sprawie o zawieszenie postępowania celnego Dyrektor IC nie był obowiązany do zajmowania "jednoznacznego stanowiska", czy postępowanie karne prowadzone w Republice R. "ma znaczenie dla prowadzonego postępowania celnego czy też nie", gdyż kwestia ta nie ma wpływu na wynik niniejszej sprawy, dotyczącej wykładni art. 201 § 1 pkt 2 Op. Tym bardziej, że organy celne wskazały dowody i okoliczności faktyczne (brak podstaw do wniosku, że towary opuściły obszar celny UE), które pozwalają na prowadzenie postępowania w sprawie unieważnienia dokonanego przez Spółkę zgłoszenia celnego. Orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z ubiegłego wieku wskazywane przez autora skargi nie zostały zaś wydane na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej i w ocenie Sądu nie potwierdzają zasadności zarzutów skargi. 7. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji niniejszego wyroku, czyli oddalił skargę.