VIII SA/Wa 1012/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku [...]Sp. z o.o. w [...]o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...]Sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...]września 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanowił: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z 29 grudnia 2015 r. odmawiające przyznania prawa pomocy. Spółka z o.o. [...]z siedzibą w [...] (dalej skarżąca lub Spółka) wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała: wartość kapitału zakładowego w wysokości [...]zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok w wysokości [...]zł oraz wykazała stratę za ostatni rok obrotowy w wysokości [...]zł. Uzasadniając wniosek podała, że nie posiada środków pieniężnych, ani też środków trwałych, które mogłaby spieniężyć. Posiadane automaty do gier zostały zajęte przez urzędy celne, co uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej, a w efekcie zarobkowania. Spółka nie posiada zdolności kredytowej, a jedyny wspólnik odmówił jej dokapitalizowania. Zdaniem Spółki jej trudności finansowe mają charakter trwały, istnieją bowiem od dłuższego czasu. Stąd nie poczyniła żadnych oszczędności na poczet ewentualnych kosztów związanych z prowadzeniem sporów sądowych. We wniosku podała, że jej zobowiązania z tytułu dotychczas nałożonych kar pieniężnych stanowią kwotę [...]zł, zaś wpisy sądowe w tych sprawach stanowią łącznie kwotę [...]zł. Spółka posiada też zobowiązania wobec swoich kontrahentów, w tym z tytułu umów najmu i dzierżawy (ponad [...]zł). Do wniosku załączyła kopie następujących dokumentów: informację o saldzie na rachunku bankowym Spółki ([...]zł), sprawozdanie finansowe za rok 2013, w tym bilans (suma aktywów i pasywów w kwocie [...]zł), rachunek zysków i strat za okres od [...]kwietnia 2013 r. do [...]grudnia 2013 r. z wykazaną stratą ([...]zł), sprawozdanie finansowe za 2014 r., w którym wykazała aktywa i pasywa w kwocie [...]zł, rachunek zysków i strat ze stratą w kwocie [...]zł, upomnienia z właściwych izb celnych o niezapłaconych karach pieniężnych wraz z zawiadomieniami o zajęciach prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego Spółki. Natomiast w odpowiedzi na wezwanie, wystosowane przez Sąd w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") Spółka przedstawiła kopię zeznania podatkowego za 2014 r. (CIT – 8) z wykazanym przychodem [...]zł i kosztach uzyskania przychodów w kwocie [...]. Wyjaśniła, że rachunek bankowy, z którego wyciąg załączyła do akt sprawy, jest jej jedynym rachunkiem bankowym. Postanowieniem z 29 grudnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie z [...] stycznia 2016 r. skarżąca wniosła o zmianę postanowienia referendarza sądowego w całości poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarzuciła błąd w ocenie sytuacji finansowej Spółki, która w pełni uzasadnia uwzględnienie jej wniosku. Spółka od dwóch lat ponosi straty, o czym świadczą załączone do wniosku dowody. Stan ten ma zatem charakter trwały i pogłębia się. Zdaniem skarżącej ocena skali prowadzonej przez nią działalności oraz uzyskiwanego przychodu dokonana przez referendarza sądowego nie odzwierciedla jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Zaznaczyła, że przychód jest kategorią bilansową i nie oddaje rzeczywistej sytuacji materialnej, gdyż lata obrotowe 2013 i 2014 spółka zamknęła ze znacznymi stratami. Wskazała również, że posiadany przez nią majątek ruchomy to głównie urządzenia do gry, które w związku z wątpliwościami organów celnych związanych ze stosowaniem przepisów ustawy hazardowej są wyjątkowo trudno zbywalne. Dodała, że uwadze referendarza sądowego umknął fakt, że wobec Spółki prowadzona jest egzekucja, w wyniku której zajęto jedyny rachunek bankowy skarżącej, co w dalszej perspektywie może oznaczać zaprzestanie prowadzenia przez nią działalności gospodarczej. Powtórzyła, że za uwzględnieniem jej wniosku przemawiają wysokie kwoty kar pieniężnych już orzeczonych stosownymi decyzjami organów celnych oraz wysokość wpisów sądowych w tych sprawach. Odmowa przyznania Spółce prawa pomocy spowoduje zatem zamknięcie dostępu do drogi sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 p.p.s.a. od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem Sądu, referendarz sądowy, oceniając możliwości płatnicze Spółki w niniejszej sprawie prawidłowo uznał, że są one wystarczające do poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postepowania sądowego stanowią wpis od skargi w kwocie [...] zł. Należy wskazać, że o kondycji finansowej Spółki decyduje wiele elementów. Podstawowym jest oczywiście zysk, który Spółka uzyskuje z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nie oznacza to jednak równocześnie, że w razie poniesienia przez nią straty, zasadnym jest automatyczne uznanie o potrzebie przyznania jej wsparcia ze środków publicznych. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, lecz nie jest równoznaczne z brakiem środków finansowych. Strata nie oznacza więc utraty płynności finansowej. Dla oceny kondycji finansowej wnioskodawcy (tutaj podmiotu gospodarczego) w świetle ugruntowanej w tym względzie linii orzeczniczej sądów administracyjnych istotne znaczenie ma bowiem uzyskiwany przychód. W niniejszej sprawie Spółka przychód za 2014 r. wykazała w kwocie [...]zł, co świadczy o tym, że jej kondycja finansowa nie jest zła. Spółka nadal prowadzi bowiem działalność gospodarczą i to znacznych rozmiarów. Już tylko z tej przyczyny jej wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Oceny tej zdaniem Sądu nie zmienia analiza pozostałych zaoferowanych przez Spółkę dokumentów, w tym finansowych. Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, dlatego twierdzenia o możliwości zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej (w wyniku między innymi dokonanego zajęcia jedynego rachunku bankowego) zdaniem Sądu należy rozpatrywać w kategorii obaw, które mogą wystąpić ale nie muszą. Spółka nadal jest bowiem przedsiębiorcą i uzyskuje przychody znacznych rozmiarów. Pozostawanie zaś w obrocie prawnym wiąże się z koniecznością podejmowania wszelkich działań niezbędnych do efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej i regulowania wszelkich związanych z nią należności tak prywatnoprawnych, jak i tych o charakterze publicznym. Sąd podziela nadto te poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, z których wynika, że spółka prawa handlowego, która twierdzi, że nie dysponuje bieżącymi środkami na koszty sądowe, powinna udowodnić, że nie jest w stanie uzyskać ich od wspólników, zanim o pomoc zwróci się do Skarbu Państwa. Brak podjęcia działań w tym zakresie uniemożliwia uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W realiach niniejszej sprawy Spółka nie wykazała jednak kondycji majątkowej wspólnika uniemożliwiającą wniesienie takich dopłat. Jeśli zatem w tym względzie Spółka pozostaje bierna, to nie może następnie skutecznie domagać się przyznania prawa pomocy i traktowania jej w sposób uprzywilejowany (por. postanowienie NSA z 17 grudnia 2014 r., sygn. akt I FSK 459/14; dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Nie jest więc zasadne przerzucanie na Skarb Państwa obowiązku pokrycia kosztów postępowania sądowego w sytuacji, gdy skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów ponieść. Na marginesie wskazać należy, że kondycja finansowa Spółki była wielokrotnie przedmiotem oceny sądów administracyjnych, gdyż Spółka, w podobnych okolicznościach faktycznych, występowała z wnioskami o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w innych sprawach. Sąd, postanowieniem z 24 listopada 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 3557/15 odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 19 stycznia 2016 r., sygn. akt II GZ 972/15 (dostępne na stronie internetowej www.cbois.nsa.gov.pl) oddalił zażalenie skarżącej na ww. rozstrzygnięcie sądu I instancji. Z tych samych względów NSA oddalił także zażalenia Spółki w sprawach, sygn. akt II GZ 636/15 i II GZ 637/15. NSA wprost stwierdził, że w przypadku Spółki brak jest podstaw do stwierdzenia, aby uiszczenie kosztów sądowych w sprawie przekraczało jej możliwości finansowe. Już sama bowiem okoliczność prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, z której uzyskuje znaczne przychody, przeczy tezie jakoby nie była ona w stanie pokryć kosztów zainicjowanego postępowania. Podkreślenia również wymaga, że NSA dokonał także oceny sytuacji finansowej Spółki częściowo za rok 2015. Zauważył, że analiza wyciągów z rachunku bankowego Spółki wskazuje, że dokonywała ona kilkudziesięciotysięcznych wpłat pieniężnych na swoje konto oraz wykonywała przelewy (w wysokości od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych) na rzecz swoich kontrahentów. Spółka oraz prezes jej zarządu dokonywali w każdym miesiącu wpłat na to konto w wysokości na ogół znacznie przekraczającej wspomnianą kwotę (tj. [...]zł w lutym 2015 r., [...]zł w marcu 2015 r., [...]zł w kwietniu 2015 r., [...]zł w maju 2015 r.). Dlatego wpływu ocenę jej sytuacji nie ma dokonane zajecie jej rachunku bankowego, gdyż w ocenie NSA wspomniane wpłaty gotówkowe świadczą o tym, że Spółka dysponuje środkami finansowymi umożliwiającymi pokrycie kosztów sądowych, lecz decyduje się przeznaczać je na inne koszty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, np. należności z tytułu obsługi prawnej świadczonej przez kancelarią adwokacko-radcowską (w okresie luty-maj 2015 r. Spółka udokumentowała przelewy z tego tytułu na łączną kwotę [...]zł). Powyższe stanowisko jest aktualne dla oceny wniosku złożonego w niniejszej sprawie, zważywszy na to, iż łączna wysokość ciążących na Spółce wpisów sądowych – zgodnie z jej oświadczeniem – wynosi [...]zł. Spółka także reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata). Dlatego Sąd uznał, że brak jest podstaw do zmiany postanowienia referendarza sądowego z 29 grudnia 2015 r. Przedstawiona przez stronę sytuacja finansowa nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. uprawniające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. O powyższym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.