VIII SA/Wa 1028/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez M. S. (dalej: "skarżąca") jest postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "organ", "Dyrektor ARiMR") z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następujących okolicznościach: W dniu [...] maja 2013 r. skarżąca złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego oraz po uwzględnieniu wyników z kontroli na miejscu, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. wydał dnia [...] stycznia 2014 r. decyzję nr [...], mocą której przyznał skarżącej płatność w łącznej wysokości [...] zł. Decyzję tę doręczono skarżącej w dniu [...] stycznia 2014 r. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, odbiorcą decyzji była B. S. - babcia adresata. Pismem z dnia [...] marca 2014 r. skarżąca zwróciła się z prośbą o wydanie duplikatu decyzji o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r., gdyż jak twierdzi odbiorcą decyzji była osoba postronna i nie została jej doręczona. W dniu [...] kwietnia 2014 r. (data stempla pocztowego) skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Z treści wniosku o przywrócenie terminu wynika, że decyzję odebrała osoba nie będąca upoważnioną i nie przekazała jej skarżącej. Pismem z dnia [...] maja 2014 r. Dyrektor ARiMR wezwał skarżącą w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, do uprawdopodobnienia, że osoba będąca odbiorcą w dniu [...] stycznia 2014 r. decyzji jest osobą postronną i nieupoważnioną do odebrania przesyłki. W dniu [...] czerwca 2014 r. (data stempla pocztowego) skarżąca, w odpowiedzi na wezwanie, przesłała wyjaśnienia, z których wynika, że odbiorcą przesyłki była B. S. (babcia skarżącej), która jest osobą starszą i zapomniała przekazać korespondencji. Dyrektor ARiMR wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. działając na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej "k.p.a.") odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji przyznającej płatność rolnośrodowiskową za 2013 r. Uzasadniając organ przywołał brzmienie art. 58 k.p.a. Wyjaśnił, iż zgodnie z utrwalonym w doktrynie poglądem o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby. Uchybienie terminu może być poczytane jako zawinione przez stronę, jeżeli pragnęła ona wydarzenia albo godziła się na nie, jakkolwiek mogła mu zapobiec. Tak więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dyrektor ARiMR wskazał, iż jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz wyjaśnień złożonych w toku postępowania, odbiorcą decyzji była babcia skarżącej, B. S., która jak twierdzi zapomniała przekazać listu M. S.. Tym samym w ocenie organu uznać należy, że doręczenie przedmiotowej decyzji nastąpiło w trybie art. 43 k.p.a., bowiem decyzja doręczona została dorosłemu domownikowi. W ocenie Dyrektora ARiMR nie zasługują na uwzględnienie wyjaśnienia skarżącej, ponieważ nie stanowią przesłanki, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Organ zauważył, iż w przypadku, gdy adresat jest nieobecny może być dokonane doręczenie zastępcze. W takim przypadku pisma odbierane mogą być przez dorosłych domowników, sąsiadów bądź przez dozorcę domu. Jednocześnie osoby te zobowiązują się do oddania pisma osobiście adresatowi. W związku z powyższym Dyrektor ARiMR wezwał skarżącą do uprawdopodobnienia faktu, że odbiorcą decyzji była osoba nieupoważniona. W odpowiedzi, oprócz powtarzających się twierdzeń, że B. S. nie była osobą upoważnioną przez skarżącą do odbioru korespondencji, skarżąca w żaden sposób nie wykazała tego faktu. W ocenie organu twierdzenie, że jest to osoba starsza i zapomniała przekazać korespondencji jaką podjęła, nie zasługuje uwzględnienie. Organ wyjaśnił, iż zaskarżona decyzja doręczona została na adres korespondencyjny wnioskodawcy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Nadto zauważył, że babcia skarżącej, jako dorosły członek rodziny posiada status domownika, a tym samym była osobą upoważnioną do odbioru korespondencji z mocy prawa. Podniósł, iż z oświadczenia B. S. wynika, że listonosz zostawia korespondencję w sklepie, którego jest ona właścicielem. Powyższe oznacza, że sklep B. S. znajduje się pod tym samym adresem, a skarżąca nie złożyła w placówce operatora zastrzeżeń w zakresie doręczania przesyłek. Odbierając korespondencję B. S. jednocześnie zobowiązała się do przekazania przesyłki adresatowi. Tym samym, organ uznał, że przesyłka została skutecznie doręczona w dniu [...] stycznia 2014 r. i przekazana skarżącej. Datą doręczenia pisma adresatowi jest dzień odebrania pisma przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę domu. W ocenie zachowania terminu do wniesienia odwołania uznaje się za miarodajną datę przyjęcia pisma przez dorosłego domownika, nie biorąc pod uwagę tego, czy domownik wywiązał się z obowiązku dostarczenia adresatowi pisma w odpowiednim czasie. Konkludując Dyrektor ARiMR stwierdził, iż skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła, że B. S., jako dorosły domownik, nie była upoważniona do odbioru przesyłki. Z kolei argument, że B. S. jest osobą starszą i zapomniała przekazać korespondencji nie może stanowić przesłanki przywrócenia terminu. Organ stwierdził także, iż nie dopatrzył się w danym stanie faktycznym przesłanki uprawdopodobnienia przez wnioskodawcę braku winy w niedochowaniu terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzuciła naruszenie: – art. 58 k.p.a. poprzez uznanie przez organ, iż skarżąca nie uprawdopodobniła faktu, że uchybienie do wniesienia odwołania od decyzji o nr [...] w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 nastąpiło bez jej winy; – art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącej czynnego udziału w postaci braku zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie; – błędną ocenę materiału dowodowego i przez to błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, poprzez wadliwe uznanie, że sklep babci skarżącej jest miejscem zamieszkania skarżącej, a babcia domownikiem, podczas gdy przesyłkę dostarczono do sklepu, a nie do miejsca zamieszania, a babcia skarżącej prowadzi odrębne gospodarstwo domowe i nie jest osobą upoważnioną do odbioru korespondencji skarżącej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania rozstrzygnięcia – decyzji w sprawie. Sąd administracyjny nie ocenia więc decyzji pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. W myśl z kolei art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając wydane rozstrzygnięcia w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta nie zawiera uzasadnionych podstaw, albowiem, w ocenie Sądu, organ prowadzący postępowanie nie naruszył przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanego postanowienia. Podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiło unormowanie zawarte w art. 58 i 59 § 2 k.p.a. Zgodnie z brzmieniem art. 58 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 k.p.a.). Przepis art. 59 określa właściwy organ w przedmiocie przywrócenia terminu i jego formę stanowiąc, iż następuje ono w formie postanowienia organu właściwego do rozpoznania odwołania. W treści art. 58 § 1 i 2 k.p.a. zostały ustanowione cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Pierwsza przesłanka, to wymóg uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu. Druga i trzecia to wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, przy czym wniosek musi być złożony w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia. Zaś przesłanka czwarta, to wymóg jednoczesnego z wnioskiem dopełnienia czynności, dla której był ustanowiony termin. Skarżąca składając wniosek w dniu [...] kwietnia 2014 r. (data stempla pocztowego) o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, złożyła również odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...]. Ponadto z aktach administracyjnych sprawy wynika, że kopię decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. skarżąca odebrała dnia [...] marca 2014 r. Istota sporu sprowadza się więc do oceny realizacji warunku pierwszego, tj. czy skarżąca uprawdopodobniła, zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Przede wszystkim zauważyć należy, że ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. O braku winy możemy powiedzieć dopiero w sytuacji, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy czym, organ powinien jedynie przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 1806/06, LEX nr 337473). Składając wniosek o przywrócenie terminu skarżąca powołała się na okoliczność odbioru decyzji przez osobę nieupoważnioną oraz nieprzekazania jej skarżącej. Z kolei, w odpowiedzi na pismo organu wzywającego do uprawdopodobnienia powyższej okoliczności, skarżąca wyjaśniła, iż odbiorcą przesyłki była B. S. (babcia skarżącej), która jest osobą straszą i zapomniała przekazać korespondencji. W ocenie Sądu decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia [...] stycznia 2014 r. o nr [...] została skutecznie doręczona skarżącej w trybie art. 43 k.p.a. Odbiorcą decyzji była B. S. - babcia skarżącej. Określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone (wyrok NSA z dnia 14 marca 2007 r., II GSK 315/06, LEX nr 321253). Domownikiem w rozumieniu art. 43 k.p.a. są takie osoby, dla których mieszkanie adresata jest ich aktualnym centrum życiowej działalności, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów. Zdaniem Sądu na uwzględnienie nie zasługuje argumentacja skarżącej, iż przesyłkę doręczono w siedzibie sklepu pod adresem ul. [...], [...] L., a nie do miejsca zamieszkania oraz że B. S. nie jest osobą upoważnioną do odbioru korespondencji. Należy zauważyć, że adres na który doręczono przesyłkę jest tożsamy z adresem korespondencyjnym wskazanym przez stronę postępowania we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Ponadto, co wynika z akt administracyjnych sprawy, również wcześniejsza korespondencja kierowana do skarżącej na tenże adres (na którą skarżąca odpowiadała) była odbierana m.in. przez B. S., czego skarżąca dotychczas nie kwestionowała (por. z.p.o. decyzji PRŚ spr. [...] dok. [...] znajdujące się w aktach administracyjnych). Skarżąca jako osoba należycie dbająca o swoje interesy nie złożyła bowiem w placówce pocztowej operatora zastrzeżeń w zakresie doręczania przesyłek. Z kolei argument, że skarżąca nie ponosi winy w tym, iż doręczono przesyłkę B. S., która zapomniała o odebranej przesyłce i nie przekazała jej niezwłocznie skarżącej, nie może stanowić przesłanki przywrócenia terminu. Okoliczność, że osoba, której wręczono pismo za pokwitowaniem, nie oddała pisma adresatowi, nie ma wpływu na skuteczność doręczenia. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie reprezentuje pogląd, że jeżeli dorosły domownik, o którym mowa w art. 43 k.p.a. nie odmawia przyjęcia od doręczyciela przesyłki, której nie jest adresatem, to wówczas oznacza to, że podjął się oddania przesyłki adresatowi (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 1098/10, LEX nr 786594). Podjęcie się przez dorosłego domownika doręczenia przesyłki adresatowi nie musi być bowiem potwierdzone na piśmie, ponieważ obowiązek taki nie wynika z obowiązujących uregulowań prawnych (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2007 r., sygn. akt II GSK 192/07, LEX nr 494066). Nadto w wyroku WSA w Łodzi z dnia 12 lutego 1997 r., I SA/Łd 163/96, przyjęto, że: "Okoliczność, iż dorosły domownik nie doręczył w stosownym czasie przyjętego pisma do rąk adresata, nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania". Wobec powyższego należy uznać, iż Dyrektor ARiMR prawidłowo ocenił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, nie dopatrując się w przedstawionym stanie faktycznym przesłanki uprawdopodobnienia przez wnioskodawcę braku winy w niedochowaniu terminu. Dlatego też zarzut naruszenia art. 58 k.p.a. Sąd uznał za niezasadny. Odnosząc się do naruszenie art. 10 k.p.a. Sąd zauważa, iż zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o materiał dowodowy, który był znany skarżącej. Skarżąca miała zapewniony czynny udział w prowadzonym postępowaniu, bowiem w jego toku, na wezwanie organu, składała wyjaśnienia w zakresie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. A zatem nie była pozbawiona przeprowadzenia czynności prawnej, która mogła by diametralnie zmienić bieg sprawy, co należy mieć na uwadze przy ocenie naruszenia art 10 k.p.a. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.