VIII SA/Wa 1048/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2011 r. znak [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Pismem z [...] października 2011 r. (data nadania) P. G. (skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] września 2011 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług. Jednocześnie wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych. Referendarz sądowy zarządzeniem z [...] stycznia 2012 r. zarządził o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Podstawę powyższego stanowiło nie złożenie przez skarżącego w wyznaczonym terminie wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. Pismem z [...] stycznia 2012 r. skarżący wniósł sprzeciw na powołane zarządzenie. Brak formalny wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący uzupełnił [...] lutego 2012 r. składając urzędowy formularz PPF i wnioskując o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z żoną. Jako dochód rodziny skarżący wskazał otrzymywane z zabezpieczenia społecznego świadczenia swoje (w kwocie [...] zł) i żony (w kwocie [...] zł) w łącznej kwocie [...] zł. Wskazał, iż jest osobą schorowaną, po skomplikowanej operacji [...], wymagającą stałej opieki medycznej i rehabilitacyjnej. Wydatki na bieżące utrzymanie rodziny (czynsz, energię, gaz, wodę, telefon) skarżący określił na kwotę około [...] zł, także koszty opieki medycznej i rehabilitacyjnej ocenił na kwotę około [...] zł. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku oświadczył, iż posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2 oraz oszczędności w kwocie [...] zł. Postanowieniem 10 lutego 2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z [...] lutego 2012 r. skarżący skutecznie wniósł sprzeciw na powołane postanowienie wskazując, iż obecna sytuacja finansowa i zdrowotna nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania i zapewnienia we własnym zakresie adwokata. Podał, iż jego rzeczywisty dochód netto wynosi około [...] zł. Z kwoty tej pokrywa: koszty utrzymania lokalu około [...] zł miesięcznie; koszty leczenia (udokumentowane około [...] zł i nieudokumentowane tj. na zakup leków bez recept około [...] zł); koszty spłaty kredytu w kwocie [...] zł; koszty leczenia i rehabilitacji tj. kwotę [...] zł. Łącznie w/w wydatki pochłaniają około 90 % jego dochodów. Na wyżywienie pozostaje mu kwota około [...] zł. Podał także, iż z uwagi na sytuację losową nie posiada żadnych oszczędności, przeciwnie jego konto wykazuje saldo debetowe w kwocie [...] zł. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.) wniesienie w terminie sprzeciwu od postanowienia z 10 lutego 2011 r. spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W orzecznictwie wskazuje się, że posiadanie przez stronę stałych dochodów w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2011 r., II GZ 89/11, LEX nr 783930). Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że dopiero gdy środki którymi dysponuje wnioskodawca okażą się niewystarczające można wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta co do zasady jest stosowana wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Tak więc kryterium finansowe (majątkowe) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na stronie wnioskującej. Możliwość opłacenia tych kosztów musi być także zestawiona z tymi kosztami, których wystąpienie w sprawie jest najbardziej prawdopodobne. Dokonana na podstawie złożonego wniosku ocena możliwości poniesienia przez skarżącego związanych ze sprawą kosztów sądowych nie wykazuje, że P. G. nie może ponieść pełnych kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem, mimo że w złożonym wniosku na powyższe wskazywał. Zdaniem Sądu uzyskiwany przez skarżącego (oraz jego żonę) z zabezpieczenia społecznego stały dochód z tytułu emerytury w wysokości [...] zł. miesięcznie, nie uzasadnia konieczności obciążania budżetu państwa kosztami niniejszego postępowania. Nie jest bowiem skarżący osobą pozbawioną źródła utrzymania, nie należy do osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej, jego potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone. Przedstawiając we wniesionym sprzeciwie wartości dochodu oraz ponoszonych wydatków skarżący stara się udowodnić, iż jego sytuacja materialna i finansowa jest trudna, jednakże wskazywane przez niego kwoty wydatków nie zostały udowodnione. Składając wniosek o prawo pomocy strona skarżąca wskazała, iż dochód rodziny stanowi wypłacana przez organ rentowy ZUS tytułem świadczeń emerytalno-rentowych kwota [...] zł., wskazał także oszczędności w kwocie [...] zł. Skarżący udokumentował wydatki związane z bieżącym utrzymaniem mieszkania w miesiącu grudniu 2011 r. na kwotę [...] zł (czynsz – [...] zł; woda – [...] zł; energia elektryczna – [...] zł; gaz – [...] zł; telefon – [...] zł; telewizja – [...] zł). Wydatki na zakup leków i materiałów opatrunkowych skarżący udokumentował na kwotę [...] zł (za miesiąc styczeń 2012 r.). Wykazał także wydatki związane z ubezpieczeniem swoim i żony w PZU odpowiednio w kwocie [...] zł (za okres marzec – maj 2012 r.) i [...] zł (za styczeń 2012 r.). Wydatki wskazane przez stronę we wniesionym sprzeciwie określone zostały na kwotę [...] zł (opłaty związane z mieszkaniem – [...] zł, koszty leczenia – [...] zł, rata kredytu – [...] zł, rehabilitacja – [...] zł). Obciążenia te poza kwotą raty kredytu nie zostały jednak przez stronę udowodnione. Ponadto skarżący zaprzeczył pierwotnie złożonemu oświadczeniu dotyczącemu zgromadzonych oszczędności w kwocie [...] zł, przedstawił natomiast wyciąg z rachunków bankowych z wykazanym saldem debetowym w kwocie łącznej [...] zł. W ocenie Sądu skarżący niewątpliwie jest osobą chorą i ponosi związane z tym faktem wydatki na zakup lekarstw i rehabilitację. Jednakże w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy analizie Sądu podlega sytuacja finansowa strony, a więc dochód wnioskodawcy oraz posiadany majątek i oszczędności. Analizując sprawę pod tym kątem zdaniem Sądu uznać należy, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby pozytywne rozpoznanie jego wniosku. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.