VIII SA/Wa 1052/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- Wnioskiem załączonym do skargi M. F. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, że wspólnie z dwójką dzieci utrzymuje się z dochodu w łącznej wysokości [...] zł. Oświadczyła, że w związku z toczącym się postępowaniem podatkowym zostały zajęte jej wszystkie nieruchomości (dom, działki rolne oraz lokal użytkowy), pojazdy mechaniczne (samochody ciężarowe i osobowe) oraz rachunek bankowy. W wyniku dwukrotnego wezwania do uzupełnienia wniosku skarżąca przy piśmie z dnia 24 października 2014 r. złożyła wydruki z ksiąg wieczystych nieruchomości z wpisami o ich zajęciu na podstawie postanowienia Prokuratury Okręgowej w B., wyciąg bankowy za ostatnie sześć miesięcy saldem [...] zł, zeznanie podatkowe za 2013 r. z ujawnionym przychodem w wysokości [...] zł przy kosztach jego uzyskania – [...] zł oraz plik zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego: wierzytelność pieniężną, z rachunku bankowego, wynagrodzenie za pracę. Do pisma z dnia 14 listopada 2014 r. skarżąca załączyła dodatkowe dokumenty i wyjaśnienia tj. kserokopie faktur z marca 2014 r. ze sprzedaży ruchomości na kwotę [...] zł, zaświadczenie o wynagrodzeniu, kserokopie rachunków za prąd, gaz i wodę. Ponadto oświadczyła, że ojciec jej syna ponosi koszty jego utrzymania w wysokości [...] zł miesięcznie oraz, że nie ma ona możliwości wyrejestrowania prowadzonej działalności gospodarczej z uwagi na toczące się postępowanie podatkowe. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04). W pierwszej kolejności podkreślić należy, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą bardzo dużych rozmiarów, z której osiągnęła w 2013 r. przychód w wysokości ponad [...] zł, przy czym mimo prowadzenia postępowania egzekucyjnego skarżąca nie zaprzestała działalności gospodarczej. Twierdzenie natomiast, że nie ma ona możliwości zwieszenia działalności nie znajduje oparcia w przepisach ustawy o swobodzie działalności gospodarczej jak i przepisach Ordynacji podatkowej. Skarżącą należy zatem traktować jako przedsiębiorcę, a w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotne zatem jest to, że skarżąca uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na bardzo wysokim poziomie. Ponadto ze złożonych dokumentów wynika, że skarżąca w marcu 2014 r. dokonała zbycia rzeczy ruchomych o wartości ponad [...] zł, przy czym w żaden sposób nie wykazała, aby istotnie środki uzyskane ze sprzedaży zostały przeznaczone na spłatę zadłużenia u stałych kontrahentów. W kontekście powyższych ustaleń wątpliwości z punktu widzenia zasad doświadczenia życiowego budzi również wyjaśnienie skarżącej jakoby jedynym źródłem jej utrzymania było obecnie minimalne wynagrodzenie –[...] zł netto z tytułu zatrudnienia w spółce z o.o., w której prezesem zarządu jest ojciec jej syna i kontrahent jej firmy (załączone do wniosku faktury z marca 2014 r.). Oceny kondycji finansowej skarżącej nie zmienia okoliczność, że na ruchomościach – między innymi samochodach ciężarowych został ustanowiony zastaw skarbowy, nie pozbawia to bowiem skarżącej możliwości wykorzystania tych pojazdów w celach zarobkowych. Dodać w tym miejscu również należy, że skarżąca mimo dwukrotnego wezwania nie wyjaśniła, czy w okresie ostatnich pięciu lat dokonywała zbycia jakichkolwiek nieruchomości tj. nie złożyła w tej części żadnego oświadczenia, co w oczywisty sposób poddaje w wątpliwość wiarygodność informacji zawartych we wniosku. Uznać zatem należy, że skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, iż nie jest w stanie partycypować w kosztach sądowych nawet jeśli wynoszą ona na obecnym etapie postępowania 40.892 zł. Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.