VIII SA/Wa 1052/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od września 2009 r. do grudnia 2010 r. postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, M. F. (dalej: "skarżąca") wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na powołaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] lipca 2014 roku. Wyjaśniła, że obecnie, wspólnie z dwójką dzieci, utrzymuje się z dochodu w łącznej wysokości [...] zł, na który składa się wynagrodzenie skarżącej z tytułu umowy o pracę oraz renta rodzinna przyznana na rzecz jednej z córek po zmarłym ojcu. Oświadczyła, że w związku z toczącym się postępowaniem podatkowym w całości zajęty został jej majątek nieruchomy (dom, działki rolne oraz lokal użytkowy) oraz ruchomy, tj. pojazdy mechaniczne (samochody ciężarowe i osobowe) a także rachunek bankowy. Pismami z [...] października 2014 r. oraz [...] listopada 2014 r. skarżąca została wezwana do przedłożenia wymienionych dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji majątkowej w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "u.p.p.s.a."), w tym między innymi do udokumentowania ponoszonych kosztów bieżącego utrzymania oraz nadesłania wyciągów z rachunków bankowych (historia operacji) osobistych oraz związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą za ostatnie sześć miesięcy. W odpowiedzi na powyższe skarżąca między innymi przedstawiła dowody na okoliczność dokonanych zajęć jej majątku, zgodnie z postanowieniem Prokuratury Okręgowej w B., wyciąg z rachunku bankowego za ostatnie sześć miesięcy (z saldem [...] zł), kopie zeznań podatkowych za 2013 r. z ujawnionym przychodem w wysokości [...] zł (koszty jego uzyskania [...] zł) oraz zawiadomienia o zajęciu praw majątkowych (wierzytelność pieniężna, z rachunku bankowego i wynagrodzenia za pracę). Skarżąca załączyła nadto kopie faktur z marca 2014 r. dokumentujących zbycie ruchomości na łączną kwotę ok. [...] zł, zaświadczenie o wynagrodzeniu, kserokopie rachunków za prąd, gaz i wodę. Oświadczyła, że ojciec jej syna ponosi koszty jego utrzymania w wysokości [...] zł miesięcznie. Dodała, że w związku z toczącym się postępowaniem podatkowym nie jest możliwe wyrejestrowanie prowadzonej działalności gospodarczej. Postanowieniem z 24 listopada 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu [...] grudnia 2014 r. skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu powtórzyła okoliczności wskazane uprzednio we wniosku. Podkreśliła, że nie posiada środków finansowych na uiszczenie wpisu sądowego od skargi (ponad [...] zł), co udokumentowała w jej ocenie w sposób wyczerpujący w przekazanym do Sądu materiale źródłowym. W odpowiedzi na kolejne wezwanie Sądu, wystosowane w trybie powołanego wyżej art. 255 u.p.p.s.a., skarżąca złożyła dodatkowe oświadczenia, o których mowa w ww. wezwaniu, w tym załączyła kopię wyniku finansowego za 2014 r. Nadal nie wyjawiła jednak przeszkód uniemożliwiających wykorzystywanie posiadanych samochodów (mimo ich zajęcia przez właściwy urząd skarbowy) w celach zarobkowych (działalność gospodarcza lub najem). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę prawną z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a.). Ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się ona w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 255 u.p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącego uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżąca rzeczywiście wykazała, że pozbawiona jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie wykazała ona bowiem, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów (kwota przychodów za 2014 r. wynosi [...] zł). Nie wykazała, że utraciła płynność finansową. Dokonanej oceny nie zmienia nadto wskazywana przez skarżącą strata za 2014 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem. Skutkuje więc jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego). Nie stanowi zaś automatycznie o braku środków finansowych, a w konsekwencji utraty płynności finansowej. Dodatkowo, zgodnie z poglądami prawnymi ugruntowanymi w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. postanowienie NSA z 25 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 10/10), w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotne zatem jest, że skarżąca nadal uzyskuje przychody. Bilans przychodów i kosztów tworzony jest tymczasem na potrzeby rozliczeń podatkowych, na podstawie których trudno oceniać realne korzyści z prowadzenia działalności gospodarczej w sensie ekonomicznym. Skarżąca posiada znaczny majątek składający się z ruchomości (w tym samochodów osobowych i ciężarowych) oraz nieruchomości (w tym gospodarstwo rolne). Nie wyjaśniła, z jakich względów nie wykorzystuje posiadanego majątku w celu poprawy swojej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Zdaniem Sądu, zajęcie egzekucyjne poszczególnych składników majątku nie stanowi przeszkody do ich wykorzystywania w celach zarobkowych. Skarżąca nie wyjaśniła nadto różnic pomiędzy stanem majątkowym ujawnionym we wniosku, a stanem majątkowym wynikającym z przedłożonych dokumentów, w tym decyzji o łącznym zobowiązaniu pieniężnym, z której wynika, że do skarżącej należy ponad [...] ha gruntów rolnych (zob. k. 145 akt sądowych), budynek mieszkalny i budynki gospodarcze, w tym związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Podkreślenia wymaga, że skarżąca wykorzystuje swoje doświadczenie w przedsiębiorstwie osoby prawnej (sp. z o.o.), której siedziba mieści się na terenie nieruchomości należącej do skarżącej, na rzecz której zbyła w marcu 2014 r. majątek o wartości ok. [...] zł. W tym czasie skarżąca posiadała wiedzę o istnieniu znacznych zaległości podatkowych z decyzji Naczelnika US wydanej dla skarżącej w grudniu 2013 r. (decyzja ta została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją Dyrektora US). Dodać warto, że z załączonego sprawozdania finansowego na dzień 31 grudnia 2014 r. wynika, że skarżąca nie osiąga przychodów z tytułu najmu. Nie wyjaśniła, na jakich zasadach należące do niej nieruchomości (w tym grunty zabudowane budynkiem związanym z działalnością gospodarczą o powierzchni [...] m2 ), pomijając pojazdy, wykorzystuje [...] sp. z o.o., w której skarżąca jest zatrudniona (zob. str. 128 i 129 akt sądowych). Zdaniem Sądu, należało odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Uznać bowiem należało, że skarżąca nie wykazała, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niej prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 255 u.p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.