VIII SA/Wa 1052/14

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od września 2009 roku do grudnia 2010 roku postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- Postanowieniem z dnia 6 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej M. F. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskiem zawartym w skardze kasacyjnej od wyroku z dnia [...] października 2015 r., złożonym w dalszej kolejności na urzędowym formularzu, skarżąca ponownie zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, że wspólnie z dwójką dzieci i konkubentem utrzymuje się z dochodu w łącznej wysokości [...] zł. Oświadczyła, że w związku z toczącym się postępowaniem podatkowym zostały zajęte jej wszystkie nieruchomości (dom, działki rolne oraz lokal użytkowy), pojazdy mechaniczne (samochody ciężarowe i osobowe) oraz rachunek bankowy. Do wniosku załączyła zeznanie podatkowe za 2014 r. z ujawnionym przychodem w wysokości [...] zł przy kosztach uzyskania przychodów – [...] zł i startą w wysokości [...] zł. W wyniku dwukrotnego wezwania do złożenia dodatkowych informacji dotyczących sytuacji materialnej, skarżąca w odpowiedzi złożyła przy piśmie z dnia [...] marca 2016 r. kserokopię postanowienia o nadaniu decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną, dowód przelewu na rzecz Urzędu Skarbowego, zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu własnym oraz konkubenta w spółce z o.o. [...], zaświadczenie z Banku [...] o braku operacji bankowych na rachunku związanym z działalnością gospodarczą skarżącej, faktury za energię, wodę, telefon oraz dowód wpłaty czesnego za studia córki. Do pisma z dnia [...] kwietnia 2016 r. skarżąca załączyła zeznania podatkowe konkubenta za lata 2013 - 2015 oraz wyciągi z jego rachunku bankowego za okres kwiecień 2015 – luty 2016. Ponadto wyjaśniła, że jedynym jego dochodem jest wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w [...] sp. z o.o. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt OZ 862/04). W pierwszej kolejności podkreślić należy, że w ocenie referendarza sądowego aktualna sytuacja finansowa skarżącej nie odbiega zasadniczo od tej, która była przedmiotem oceny Sądu w postanowieniu z dnia 6 lutego 2015 r. Ze złożonych dokumentów nie wynika, aby skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, z której przychód za 2014 r. wyniósł [...] zł. Posiada ona również znaczny majątek, którego wartość, jak wynika z postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] marca 2014 r. (K - 417 akt sądowych) stanowi co do nieruchomości kwotę [...] zł, zaś co do pojazdów mechanicznych kwotę [...] zł. Racjonalne wykorzystanie takiego majątku może skarżącej przynosić wymierne pożytki, przy czym na przeszkodzie nie stoi zajęcie egzekucyjne. Skarżącą należy zatem traktować w dalszym ciągu jako przedsiębiorcę, a w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotne zatem jest to, że skarżąca uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na bardzo wysokim poziomie. Wątpliwości w zakresie wyjaśnień skarżącej budzi także różnica między stanem majątkowym ujawnionym we wniosku, a stanem majątkowym wynikającym z decyzji o łącznym zobowiązaniu pieniężnym, z której wynika, że należy do niej ponad [...] ha gruntów rolnych (K – [...] akt sądowych), budynek mieszkalny i inne budynki związane z działalnością gospodarczą. Dla oceny zasadności złożonego wniosku istotne jest również to, że skarżąca wykorzystuje swoje doświadczenie w przedsiębiorstwie osoby prawnej (sp. z o.o.), której siedziba mieści się na terenie nieruchomości należącej do skarżącej, na rzecz której zbyła ona w marcu 2014 r. majątek o wartości ok. [...] zł. Jest ona bowiem zatrudniona w spółce z o.o. [...] na stanowisku dyrektora do spraw finansowych (K. – [...]), w której wspólnikiem i większościowym udziałowcem jest jej konkubent (informacja KRS Online), i która to spółka wykorzystuje należące do skarżącej nieruchomości (w tym grunty zabudowane budynkiem związanym z działalnością gospodarczą o powierzchni [...] m²) oraz pojazdy (K. – [...] i [...]). Uznać zatem należy, że skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych tj. wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości [...] zł. Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.