VIII SA/Wa 1054/11
WyrokWSA w Warszawie2012-04-04
Skład orzekający: Sławomir Fularski, Cezary Kosterna, Leszek Kobylski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2010 jest zasadna, jeśli producent rolny zwiększył powierzchnię użytków rolnych w trzecim roku realizacji programu i nie przedstawił nowego planu działalności rolnośrodowiskowej na dzień rozpoczęcia nowego pięcioletniego zobowiązania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo odmówiły przyznania płatności rolnośrodowiskowych, ponieważ skarżąca spółka, zwiększając powierzchnię użytków rolnych w trzecim roku realizacji programu, miała obowiązek sporządzenia nowego planu działalności rolnośrodowiskowej na dzień rozpoczęcia nowego pięcioletniego zobowiązania (1 marca 2007 r.). Nieprzedstawienie takiego planu lub przedstawienie go niezgodnie z przepisami stanowiło podstawę do odmowy przyznania płatności zgodnie z § 17 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r.Stan faktyczny
Skarżąca spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2010. Organy administracji odmówiły przyznania płatności, uznając, że spółka nie spełniła wymogu posiadania nowego planu działalności rolnośrodowiskowej na dzień rozpoczęcia nowego pięcioletniego zobowiązania w 2007 r., po zwiększeniu powierzchni użytków rolnych. Spółka argumentowała, że wcześniejsze decyzje przyznające płatności za lata 2007 i 2008 przesądzają o jej prawie do płatności, a brak planu został sanowany. Sąd administracyjny rozpoznał skargę na decyzję Dyrektora ARiMR utrzymującą w mocy decyzję Kierownika ARiMR odmawiającą przyznania płatności.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2012 r. sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowych oddala skargę.
1. A. E. G. sp. z o. o. z siedzibą w B. (dalej: "skarżąca" lub "Spółka") pismem z [...] października 2011 r. wniosła skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy" lub "organ drugiej instancji") z [...] sierpnia 2011 r. (nr [...]) utrzymującą w mocy decyzję (nr [...]) Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ pierwszej instancji") z [...] kwietnia 2011 r. Przedmiotem tych decyzji była odmowa przyznania skarżącej płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2010.
2.1. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, organ pierwszej instancji szczegółowo przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazał, że [...] maja 2010 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie ww. płatności na 2010 r., deklarując działki rolne położone w województwie [...] i [...]. Organ podniósł, że jak wynika z analizy materiałów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie, skarżąca nie przedstawiła najważniejszego dokumentu, tj. planu działalności rolnośrodowiskowej sporządzonego w 2007 r. na kolejne 5 lat. Skarżąca jako producent rolny rozpoczęła bowiem realizację programu rolnośrodowiskowego w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004 - 2006 od [...] marca 2005 r. Następnie w związku z dodaniem nowych działek w 2007 r., tj. w trzecim roku realizacji programu, skarżąca złożyła oświadczenie, w którym wyraziła zgodę na przedłużenie zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2004 - 2006 do końca lutego 2012 r.
Kierownik ARiMR wyjaśnił, że zgodnie z § 5 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm., dalej rozporządzenie RM z 20 lipca 2004 r.) w przypadku zwiększenia powierzchni użytków rolnych w trzecim roku i dalszych latach realizacji programu rolnośrodowiskowego, opracowuje się nowy plan działalności rolnośrodowiskowej. Nowy plan należy rozumieć w następujący sposób: producent dodając nowe użytki rolne do trzeciego roku realizacji dotychczasowego programu zobowiązany jest realizować przekształcone zobowiązanie przez okres pięciu kolejnych lat zgodnie z nowym planem. Prawodawca dopuścił możliwość zwiększenia użytków rolnych jedynie w przypadku, gdy zwiększenie to nastąpiło w pierwszych dwóch latach. Dodanie nowych użytków rolnych od trzeciego roku realizacji dotychczasowego programu wiąże się z jego całkowitym przekształceniem, producent dodając nowe użytki rolne zobowiązany jest więc do opracowania nowego planu. Już samo więc niedostarczenie przez skarżącą sporządzonego w 2007 r. na kolejne 5 lat planu działalności rolnośrodowiskowej stanowi przesłankę odmowy przyznania płatności, co wynika z przepisów ww. rozporządzenia (§ 2 ust. 1 pkt 2 i 3, § 17 ust. 1 pkt 1 lit. b). Po dodaniu więc nowych użytków rolnych w 2007 r. skarżąca zobowiązana była do sporządzenia nowego planu działalności rolnośrodowiskowej na lata 2007 - 2012 w ramach PROW 2004 - 2006, czego jednak nie uczyniła. Plan działalności rolnośrodowiskowej na lata 2005 - 2009 z dnia [...] lutego 2007 r. nie spełnia wymogów ww. rozporządzenia, bowiem jego realizacja rozpisana jest na lata 2005 - 2009, a termin jej rozpoczęcia określono na dzień [...] marca 2005 r. Kolejny zaś plan - na lata 2007 - 2011 również tych wymogów nie spełnia, bo jego realizacja jest rozpisana na lata 2007 - 2011, a termin jej rozpoczęcia określono na dzień [...] marca 2007 r.
Dalej organ pierwszej instancji wskazał, że producenci rolni, którzy realizowali program rolnośrodowiskowy od 1 marca 2005 r. (trzeci rok realizacji programu to 2007 r.) mogli dokonać zwiększenia powierzchni, na której realizowany był program rolnośrodowiskowy lub dodać nowy pakiet w nieprzekraczalnym terminie do 15 maja 2007 r. po spełnieniu łącznie dwóch warunków, tj. sporządzenia nowego planu działalności rolnośrodowiskowej i posiadania powierzchni użytków rolnych, na których zamierzali realizować program rolnośrodowiskowy na dzień 1 marca 2007 r. Z kolei po 15 maja 2007 r. producenci rolni nie mogli zwiększyć powierzchni realizacji ww. programu, jak również nie mogli wydłużyć zobowiązania na kolejne 5 lat. Dlatego też plan działalności rolnośrodowiskowej na lata 2007 - 2011 nie spełnia przesłanek z § 5 ust. 5 ww. rozporządzenia. Skarżąca na podstawie stosownych planów działalności rolnośrodowiskowej mogła realizować 5 letnie zobowiązanie w ramach PROW 2004 - 2006 w terminie od 1 marca 2005 r. do 28 lutego 2010 r. Zatem wniosek kontynuacyjny złożony przez skarżącą w dniu [...] maja 2010 r. organ potraktował jako wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej rozpoczynający program rolnośrodowiskowy od 2010 r.
2.2. Odwołanie od decyzji Kierownika ARiMR złożyła skarżąca wnosząc o jej uchylenie w całości, gdyż skarżona decyzja narusza obowiązujące prawo.
2.3. Dyrektor ARiMR po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, nie stwierdził przy tym zmian stanu faktycznego
i prawnego skutkującego wydaniem innego rozstrzygnięcia w sprawie.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że plan działalności rolnośrodowiskowej z [...] marca 2008 r. dotyczy działalności, którą strona podjęła w 2007 r. Organ wywnioskował z tego, że skarżąca nie posiadała na dzień rozpoczęcia zobowiązania, tj. 1 marca 2007 r. planu działalności rolnośrodowiskowej, na podstawie którego mogłaby realizować działalność rolnośrodowiskową. Nie można bowiem realizować zobowiązania rolnośrodowiskowego na podstawie nieistniejącego dokumentu stanowiącego strategiczną wytyczną do realizacji tego zobowiązania. Organ przypomniał, że ww. płatność przyznawana jest producentowi rolnemu, który m.in. zobowiąże się do przestrzegania wymagań programu określonych w stosownych przepisach, w tym do realizacji pakietów zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej.
Organ odwoławczy zauważył, że skarżąca spółka podjęła zobowiązanie rolnośrodowiskowe w 2005 r. i realizowała je na podstawie planu z [...] czerwca 2005 r. W 2007 r. spółka dodała nowe grunty do realizowanego zobowiązania. W związku z tym dokonano zmiany planu działalności rolnośrodowiskowej w dniu [...] lutego 2007 r. Plan z 2007 r. powinien dawać wytyczne do realizacji nowego zobowiązania, jednakże według tego dokumentu rozpoczęcie realizacji zobowiązania nadal następowało od 1 marca 2005 r. Przedmiotowy plan nie daje również wytycznych dla realizacji zobowiązania ponad 2010 r. Nie można zatem stwierdzić, że strona posiadała nowy plan działalności rolnośrodowiskowej w 2007 r.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 5 ust. 4 rozporządzenia RM z dnia 20 lipca 2004 r., w przypadku zwiększenia powierzchni użytków rolnych w trzecim roku i dalszych latach realizacji programu rolnośrodowiskowego, opracowuje się nowy plan działalności rolnośrodowiskowej. Dokument powinien zawierać termin rozpoczęcia realizacji planu działalności rolnośrodowiskowej oraz wyszczególnienie grup użytków gruntowych w gospodarstwie rolnym wraz z podaniem ich powierzchni zgodnie ze stanem faktycznym. Zgodnie zaś z art. 23 ust. 1 rozporządzenia WE 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR) wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres co najmniej pięciu lat. Skarżąca uchybiła § 2 rozporządzenia RM z dnia 20 lipca 2004 r. w zakresie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w oparciu o plan działalności rolnośrodowiskowej. Zgodnie natomiast z § 17 ww. rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny nie opracował planu działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia albo opracował go niezgodnie z warunkami określonymi w § 4 tego rozporządzenia. W konsekwencji organ ustalił, że skarżąca nie przestrzega wymagań, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym zobowiązanie rolnośrodowiskowe powinno być realizowane przez okres 5 lat lub dłużej, na podstawie planu działalności rolnośrodowiskowej.
Co do stwierdzenia organu pierwszej instancji, że wniosek o przyznanie płatności z dnia [...] maja 2010 r. potraktować należy jako pierwszoroczny, organ odwoławczy nie podzielił tego stanowiska. Wskazał przy tym, że organ ma obowiązek rozpatrzenia wniosku beneficjenta, stanowiącego jego oświadczenie woli w zakresie, w jakim strona wniosła swoje żądanie, nie ma także możliwości modyfikacji danych wniosku lub dowolnego traktowania deklaracji w nim zawartych. Wniosek strony został bowiem złożony jako wniosek kontynuacyjny, zatem nie ma możliwości innej obsługi sprawy wniosku niż zgodna z deklaracją beneficjenta. Wszelkie zmiany w złożonej deklaracji można dokonywać wyłącznie za zgodą wniesioną w formie pisemnej lub w oświadczeniu strony złożonym w odpowiedzi na wezwanie organu.
W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca spółka nie spełnia warunków przyznania pomocy finansowej w ramach działania na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, bowiem uchybiła przepisowi § 2 rozporządzenia RM z dnia 20 lipca 2004 r. dotyczącego zasad przyznawania płatności. Z ustaleń organu wynika, że producent rolny nie przestrzega wymagań, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym zobowiązanie rolnośrodowiskowe powinno być realizowane przez okres 5 lat lub dłużej, na podstawie planu działalności rolnośrodowiskowej.
3.1. W skardze na decyzję Dyrektora ARiMR skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości z uwagi na wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że zaskarżona decyzja dotyczy sprawy poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, a kluczowe dla istoty rozstrzygnięcia ustalenia dokonano bez podstawy prawnej. Naruszone zostały również zasady praworządności, zaufania i trwałości decyzji ostatecznych. Organy stwierdzają bowiem, że terminem rozpoczęcia okresu pięcioletniego zobowiązania jest 1 marca 2005 r. Sprawa ta została zaś poprzednio przesądzona decyzjami ostatecznymi wydanymi dla spółki, a dotyczącymi płatności za lata 2007 i 2008, gdzie stwierdzono, że dniem tym jest 1 marca 2007 r. Poza sporem jest zaś dokonanie przez skarżącą spółkę w 2007 r. zwiększenia powierzchni, na której realizowano program rolnośrodowiskowy. Co prawda w tym samym roku uległ zmianie stan prawny w zakresie tego rodzaju płatności, jednak organy obu instancji przeszły obok mającej fundamentalne znaczenie okoliczności, iż zdarzenie faktyczne dotyczące zwiększenia powierzchni realizacji programu nastąpiło w okresie przed nowelizacją rozporządzenia, zatem skutki prawne nowego rozporządzenia nie mogą odnosić się do zdarzeń sprzed nowelizacji. W dniu 27 lutego 2007 r. opracowano plan działalności rolnośrodowiskowej, który wypełniał wszelkie wymogi ówcześnie obowiązującego prawa i uwzględniał zwiększenie powierzchni realizacji programu rolnośrodwiskowego. Od 1 marca 2007 r. rozpoczęto kolejny rok realizacji programu, a objęła ona również nowe grunty. Nowelizacja rozporządzenia RM z dnia 20 lipca 2004 r. weszła zaś w życie 15 marca 2007 r. Nowela ta ustanowiła zasadę, że zwiększenie powierzchni, na której jest realizowany program rolnośrodowiskowy jest możliwe jedynie do 15 marca 2007 r. Stosownie do § 13 ust. 2 rozporządzenia zobowiązanie rolnośrodowiskowe będzie biegło na nowo od 1 marca 2007 r. Organ żądając sporządzenia nowego planu działalności rolnośrodowiskowej złamał zasadę niedziałania prawa wstecz, co oznacza, że decyzja została wydana bez podstawy prawnej.
Skarżąca podniosła, że nowe rozporządzenie nie zawierało przepisów przejściowych. Spółka sporządziła plan działalności rolnośrodowiskowej w dniu 1 marca 2008 r. uwzględniający bieg zobowiązania na nowo od 1 marca 2007 r. do 28 lutego 2012 r. i po otrzymaniu stosownego wezwania złożyła w dniu [...] marca 2008 r. oświadczenie o zgodzie na przedłużenie zobowiązania rolnośrodowiskowego do końca lutego 2012 r. Następnie organ pierwszej instancji wydał decyzję przyznającą płatność w której stwierdził, że bieg zobowiązania rolnośrodowiskowego rozpoczyna się z dniem 1 marca 2007 r. W postępowaniach zaś za lata 2009 i 2010 organy postępują sprzecznie, nie uznają skuteczności zwiększenia powierzchni, bezpodstawnie kwestionują poszczególne plany działalności rolnośrodowiskowej, zmieniają arbitralnie okres zobowiązań, wbrew woli strony traktują wniosek kontynuacyjny za 2010 r. jako wniosek o pierwszą płatność, co świadczy o naruszeniu zasady zaufania i zasady praworządności. Skarżąca podniosła, że realizuje program wieloletni i nagła odmowa przyznania płatności po wydaniu wcześniej decyzji o przyznaniu płatności, w jej ocenie narusza zasadę zaufania do organów państwa. Nadto w decyzji za 2010 r. organy wymagają aby do powierzchni zatwierdzonej kwalifikować jedynie powierzchnie PEG, podczas gdy nie istnieje podstawa prawna do stosowania zmniejszeń z tytułu PEG czy maksymalnego obszaru kwalifikowanego w sferze płatności rolnośrodowiskowych w ramach starego PROW, co stanowi o wydaniu zaskarżonych decyzji bez podstawy prawnej.
3.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie. Powtórzył dotychczas prezentowaną argumentację zarówno co do ustaleń faktycznych, jak też wykładni i stosowania przepisów materialnoprawnych.
3.3. Na rozprawie przed Sądem w dniu [...] marca 2012 r. skarżąca złożyła załącznik do protokołu rozprawy w którym wskazała, że w sprawie nie doszło do naruszenia § 2 rozporządzenia RM z dnia 20 lipca 2004 r. Nawet zaś gdyby wystąpiły nieprawidłowości w samym planie to sankcje z § 17 ust. 1 ww. rozporządzenia obejmują nie sporządzenie planu w ogóle lub sporządzenie go bez udziału profesjonalnego doradcy rolnośrodowiskowego. Co więcej, w ww. przepisie jest mowa o wstrzymaniu płatności, a o nie odmowie płatności. Akta przekazane przez organ do Sądu są niepełne - brak w nich bowiem decyzji przyznających płatności za lata 2007 i 2008. W postępowaniach dotyczących przyznania płatności za ww. lata badano kwestię planów rolnośrodowiskowych, a w sprawie nie wystąpiły żadne nowe okoliczności. Zdaniem skarżącej koniecznym wydaje się uzupełnienie akt sprawy bowiem w 2007 r. występowała ona o wyrażenie zgody na akceptację przedłużenia zobowiązania rolnośrodowiskowego oraz składała oświadczenia
w odpowiedzi na wezwanie w kwestii tych samych nieprawidłowości przy planach rolnośrodowiskowych. Nieprawidłowości te nie stanowiły jednak podstawy do odmowy płatności za lata 2007 - 2008. Domniemany brak poprawnego planu działalności rolnośrodowiskowej w okresie 2007 r. ma stanowić podstawę do odmowy płatności za 2009 r., gdy postępowania za lata poprzednie zakończyły się pozytywnymi decyzjami ostatecznymi, które nie zostały wzruszone. Skarżąca prowadziła przez wszystkie lata działalność rolnośrodowiskową w oparciu o plany sporządzone przez kwalifikowanego doradcę. Jeśli nawet w pewnym okresie plan ten w zakresie lat przyszłych zawierał nieprawidłowości, to ta okoliczność nie może stanowić odmowy przyznania płatności. Brak planu został bowiem sanowany przed rozpoczęciem działalności w marcu 2008 r. i nie może mieć jakiegokolwiek znaczenia do przyznawania płatności za 2009 r. Płatności mają charakter roczny i spełnianie warunków ich przyznania winno następować w odniesieniu do konkretnego roku kalendarzowego. Spółka realizowała zobowiązanie rolnośrodowiskowe według zmodyfikowanego planu sporządzonego w dniu 1 marca 2008 r. na lata 2007 - 2012, tj. według planu po wydłużeniu zobowiązania, a plan został przedstawiony organom już w postępowaniu za 2007 r. Organ swoimi niespójnymi i odmiennymi rozstrzygnięciami za poszczególne lata wprowadził chaos nie przystający do zasady zaufania do organów państwa, której przestrzeganie przez organy jest szczególnie ważne przy realizacji przez beneficjentów zobowiązań wieloletnich. W decyzjach za lata 2007 i 2008 organy stwierdzają, że terminem realizacji rozpoczęcia 5 letniego okresu zobowiązania jest dzień 1 marca 2007 r. Natomiast w decyzjach za lata 2009 i 2010 organy okres biegu zobowiązania określają odmiennie.
Nadto na rozprawie przed Sądem skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy tutejszego Sądu o sygn. VIII SA/Wa 1046/11 i ze złożonych na rozprawie decyzji dotyczących przyznania jej płatności rolnośrodowiskowych na lata 2007 i 2008. Sąd uwzględnił ww. wniosek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
4. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest przy tym według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu może nastąpić wówczas, gdy zostanie spełniona przynajmniej jedna z przesłanek, o których mowa w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "u.p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
5.1. Zdaniem Sądu, organy trafnie przyjęły, że Spółka nie posiadała na 1 marca 2007 r. nowego planu działalności rolnośrodowiskowej. Taki obowiązek spoczywał zaś na niej, skoro ubiega o płatność w związku z rozpoczęciem tego dnia nowego pięcioletniego zobowiązania z tego tytułu. Poprzednie, rozpoczęte w 2005 r. zobowiązanie rolnośrodowiskowe Spółki, realizowane na podstawie planu z [...] czerwca 2005 r. (z późniejszymi zmianami), należało uznać za zmienione. Skarżąca powiększyła bowiem powierzchnię użytków rolnych na początku 2007 r., tj. w trzecim roku działalności. Okoliczność ta jest bezsporna. Konsekwencją dokonanej zmiany był zaś obowiązek przedstawienia nowego planu działalności na 1 marca 2005 r., dotyczącego nowego, pięcioletniego zobowiązania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2011 r., II GSK 1127/10, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA"). Takiego planu Spółka jednak nie sporządziła. Za nowy plan działalności, o którym mowa w § 5 ust. 4 rozporządzenia RM z 2004 r., nie można bowiem uznać planu z [...] lutego 2007 r., który dotyczył okresu od 1 marca 2005 r. Także planu sporządzonego [...] marca 2008 r. na który powołuje się skarżąca, a który znajduje się w aktach administracyjnych przedstawionych przez organy ARiMR znajdujących się innej sprawie - dotyczącej przedmiotowych płatności za 2009 r. i toczącej się przed tutejszym Sądem pod sygnaturą VIII SA/Wa 1046/11, nie można uznać za plan dotyczący okresu od 1 marca 2007 r., gdyż został on sporządzony rok później. Plan ten wprawdzie obejmuje okres od 1 marca 2007 r. - ale co istotne - został sporządzony dopiero [...] marca 2008 r. Stąd słuszny wniosek organu, że skarżąca na 1 marca 2007 r. nie sporządziła i nie posiadała nowego planu, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM z 2004 r., bądź też opracowała go niezgodnie z warunkami przewidzianymi w § 4 tego aktu. Z tej przyczyny organy trafnie przyjęły, że w świetle § 17 ust. 1 rozporządzenia RM z 2004 r., płatność skarżącej nie przysługuje. Zgodnie z ww. przepisem płatność rolnośrodowiskowa podlega bowiem wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny nie opracował planu działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia albo opracował go niezgodnie z warunkami określonymi w § 4 tego rozporządzenia. Należy bowiem cały czas pamiętać, że realizowane przez skarżącą zobowiązanie jest zobowiązaniem pięcioletnim. Skoro zaś Spółka nie sporządziła nowego pięcioletniego planu na 1 marca 2007 r., gdy rozpoczęła nowe zobowiązanie rolnośrodowiskowe, to nie powinna nabyć prawa do płatności.
W ocenie Sądu słusznie więc zauważył organ odwoławczy, że skarżąca nie posiadając na dzień rozpoczęcia zobowiązania, tj. 1 marca 2007 r. planu działalności rolnośrodowiskowej - nie mogła realizować zobowiązania rolnośrodowiskowego, bowiem dokument ten stanowi strategiczną wytyczną do realizacji tego zobowiązania. Tak więc już plan działalności rolnośrodowiskowej skarżącej dotyczący 2007 r. powinien dawać wytyczne do realizacji nowego zobowiązania. Jak jednak wynika z ww. dokumentu rozpoczęcie realizacji zobowiązania nastąpiło od 1 marca 2005 r., a nie od 1 marca 2007 r. Przedmiotowy plan nie dawał też wytycznych dla realizacji zobowiązania ponad 2010 r. Był to więc nadal plan działalności rolnośrodowiskowej na lata 2005 - 2010, a nie na lata 2007 - 2012. W tej sytuacji nie można uznać, aby skarżąca posiadała nowy plan działalności rolnośrodowiskowej już w 2007 r.
Zgodnie zaś z § 5 ust. 4 rozporządzenia RM z dnia 20 lipca 2004 r., w przypadku zwiększenia powierzchni użytków rolnych w trzecim roku i dalszych latach realizacji programu rolnośrodowiskowego, opracowuje się nowy plan działalności rolnośrodowiskowej. Dokument powinien zawierać termin rozpoczęcia realizacji planu działalności rolnośrodowiskowej oraz wyszczególnienie grup użytków gruntowych w gospodarstwie rolnym wraz z podaniem ich powierzchni zgodnie ze stanem faktycznym. Skarżąca jednak takiego dokumentu na dzień 1 marca 2007 r. - pomimo zwiększenia powierzchni użytków rolnych w trzecim roku realizacji programu - jednak nie opracowała. Tak więc skarżąca nie posiadała na ww. dzień istotnego dokumentu wymaganego w sytuacji zwiększenia powierzchni użytków rolnych, a w ten sposób niewątpliwie uchybiła przepisowi zarówno § 5 ust. 4, jak również § 2 rozporządzenia RM z dnia 20 lipca 2004 r. w zakresie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w oparciu o plan działalności rolnośrodowiskowej. Tym samym stwierdzić należy, że skarżąca nie przestrzegała wymagań, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, a zgodnie z którym zobowiązanie rolnośrodowiskowe powinno być realizowane przez okres 5 lat lub dłużej, na podstawie planu działalności rolnośrodowiskowej.
Jak przyznaje sama Spółka w swojej skardze sporządziła ona plan działalności rolnośrodowiskowej w dniu [...] marca 2008 r. uwzględniający bieg zobowiązania na nowo od 1 marca 2007 r. do 28 lutego 2012 r. Powyższe potwierdza również w swoim piśmie stanowiącym załącznik do protokołu rozprawy. Wskazuje w nim bowiem, że brak planu działalności rolnośrodowiskowej został przez nią sanowany dopiero przed rozpoczęciem działalności w marcu 2008 r. Jak słusznie zaś zauważyła skarżąca płatności mają charakter roczny i spełnianie warunków ich przyznania winno następować w odniesieniu do konkretnego roku kalendarzowego. Wbrew jednak temu co podnosi skarżąca brak przedstawienia przez nią, mimo ciążącego na niej takiego obowiązku już w 2007 r., planu działalności rolnośrodowiskowej ma jednak znaczenie w kwestii przyznania płatności za 2009 r., czy za 2010 r. Spółka realizowała bowiem zobowiązanie rolnośrodowiskowe według zmodyfikowanego dopiero w dniu [...] marca 2008 r. planu sporządzonego na lata 2007 - 2012. Plan ten wbrew twierdzeniu skarżącej nie został więc przedstawiony organom ARiMR już w postępowaniu za 2007 r., a dopiero w postępowaniu za 2008 r.
5.2. Za chybione lub (i) pozbawione istotnego wpływu na wynik sprawy Sąd uznał zarzuty skargi. Inne, korzystne dla skarżącej decyzje na które się ona powołuje i których kserokopie przedstawiła na rozprawie w dniu [...] marca 2012 r., nie są przedmiotem kontroli Sądu w ramach niniejszej sprawy. To, że w decyzjach za lata 2007 i 2008 organy błędnie stwierdzają, że terminem realizacji rozpoczęcia pięcioletniego okresu zobowiązania jest dzień 1 marca 2007 r., nie może automatycznie skutkować przyznaniem skarżącej płatności za lata 2009 i 2010. Przede wszystkim przypomnieć ponownie należy, co zauważono już wyżej, że płatności są wypłacane corocznie, a więc spełnianie warunków ich przyznania winno następować w odniesieniu do konkretnego roku kalendarzowego. Wyjaśnić również należy, że nawet gdyby organy przyznały Spółce płatności za lata 2007 - 2008 w wyniku niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego, to nie oznacza, że organy obowiązane są powielać swoje błędy. Nietrafne jest więc stwierdzenie skarżącej, że sprawa płatności za 2009 r. czy za 2010 r. została już przesądzona w poprzednich decyzjach dotyczących lat 2007 - 2008. Skoro bowiem organy zauważyły swój błąd dopiero w toku postępowań za 2009 r. i 2010 r., miały prawo i mogły odmówić przyznania wnioskowanych płatności za ww. lata. Nie można również w związku z tym mówić o naruszeniu zasady zaufania obywatela do organów państwa. Po pierwsze bowiem naruszenie tej zasady nie miało miejsca w postępowaniu za 2010 r., które jest przecież odrębnym postępowaniem od wcześniejszych postępowań które zakończyły się wydaniem dla Spółki pozytywnych decyzji, przyznających płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w pomniejszonej wysokości za lata 2007 - 2008. Nadto, aby Sąd uwzględnił skargę z powodu naruszenia przepisów postępowania, naruszenie to musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w tym przypadku sprawy dotyczącej wnioskowanych przez skarżącą płatności na 2010 r. Z podobnych względów nie można uznać, że w kontrolowanej przez Sąd sprawie doszło do naruszenia zasady praworządności czy trwałości decyzji ostatecznych. Decyzje za 2007 r. czy 2008 r. nadal są bowiem decyzjami pozostającymi w obrocie prawnym, a jako takie są trwałe i ostateczne, oczywiście dopóki organy nie spowodują ich wzruszenia w trybie nadzwyczajnym.
Na koniec wypada jeszcze wyjaśnić, że w rozpoznawanej sprawie nie znajduje zastosowania § 13 ust. 2 rozporządzenia RM z 2004 r., o którym mowa w pkt 2 uzasadnienia skargi. Organy nie kwestionują bowiem możliwości zwiększenia powierzchni gruntów w ramach realizowanego programu rolnośrodowiskowego. Za nieuzasadnione należy również uznać żądanie skargi dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji organu jako wydanej bez podstawy prawnej czy z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie doszło bowiem do takich naruszeń prawa.
Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło