VIII SA/Wa 1057/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprawy z wniosku R. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi R. G. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że utrzymuje się z renty w wysokości [...] zł i "dopłat unijnych" – rocznie [...]zł. Poza tym jest osobą samotną, leczy się na chorobę [...] i miesięcznie wydaje na leki ok. [...] zł. Wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne, które toczy się przeciwko niemu pozbawiło go środków do życia i zmusiło do korzystania z pomocy rodziny i sąsiadów. Jako stałe wydatki wymienił opłaty za energię, ogrzewanie, telefon, wodę oraz dojazdy do kliniki w K.– łącznie ok. [...] zł. Pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. zobowiązano skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez wyjaśnienie m.in. jak zostały wydatkowane środki pochodzące ze spadku po zmarłej siostrze oraz złożenie wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie dwanaście miesięcy. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że kwotę ok. [...] zł przeznaczył zgodnie z wolą zmarłej siostry na budowę domu dla brata, kolejne [...] zł rozdysponował między troje swoich dzieci, [...] zł wydał na własne leczenie, poza tym zwrócił bratu kwotę [...] zł, a [...] zł zainwestował w "rekultywację". Do pisma załączył wyciągi z rachunków bankowych za ostatnie dwanaście miesięcy, z których wynika brak wpływów i systematyczne wypłaty gotówkowe od [...] do [...] zł, przy czym w dniu [...] października 2015 r. skarżący dokonał przelewu w wysokości [...] zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób samotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04). Z akt sprawy wynika, że skarżący nabył po zmarłej siostrze w listopadzie 2012 r. majątek w wysokości [...] zł i wyłącznie z tego względu wniosek nie mógł być uwzględniony. Skarżący dysponując taką kwotą mógł zabezpieczyć określone środki na przyszłość. Jeśli natomiast w większości rozdysponował je między dzieci to nic nie stoi na przeszkodzie by dziś zwrócił się do nich o pomoc finansową, na opłacenie kosztów postępowania sądowego, które należy traktować jak wszystkie inne bieżące wydatki w budżecie domowym. Oczekiwanie przez skarżącego, że w tych okolicznościach Skarb Państwa powinien przejąć ciężar kosztów związanych z wniesieniem przez niego skargi jest zupełnie nieuzasadnione. Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.