VIII SA/Wa 106/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Wroczyński po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku [...] spółka z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego ze skargi [...] spółka z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2008r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia na majątku podatnika zobowiązań podatkowych postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia [...] marca 2009r. ( data nadania ) złożonym na urzędowym formularzu [...] spółka z o.o. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Z oświadczenia o sytuacji majątkowej spółki oraz uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że majątek spółki, w szczególności samochody stanowiące jedno ze źródeł uzyskiwania dochodu zostały zabezpieczone przez Prokuraturę Okręgową w R. Również środki pieniężne skarżącej o wartości [...] złotych znajdujące się na rachunku bankowym spółki zostały zablokowane. Sytuacja taka uniemożliwia stronie skarżącej poniesienie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, stwarza ryzyko zaprzestania prowadzenia działalności przez spółkę, a tym samym postawienia jej w stan upadłości. Wobec konieczności udokumentowania wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności dotyczących sytuacji finansowej, skarżąca pismem z dnia [...] marca 2009r. została zobowiązana do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez nadesłanie zeznań podatkowych spółki za 2006 i 2007 rok, informacji o wysokości osiągniętego zysku lub poniesionej straty w 2008 roku, odpisów aktualnego bilansu oraz rachunku zysków i strat, wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie sześć miesięcy, udokumentowania podnoszonej okoliczności o braku możliwości dysponowania środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku bankowym spółki oraz wskazania przyczyn uniemożliwiających poniesienie przez spółkę kosztów sądowych w kwocie 500 złotych. W wykonaniu zobowiązania pełnomocnik skarżącej doradca podatkowy M.T. oświadczył, iż przedłożenie żądanych przez Sąd dokumentów jest niemożliwe ze względu na prowadzone przez Prokuraturę Okręgową w R. postępowanie w sprawie [...]. Przedstawił jednocześnie kserokopię zawiadomienia Urzędu Skarbowego w R. o zajęciu na rachunku bankowym kwoty [...] złotych oraz kserokopię postanowienia w zakresie dowodów rzeczowych. We wniesionym w dniu [...] maja 2009r. ( data nadania ) sprzeciwie pełnomocnik strony skarżącej podniósł, iż wobec zabezpieczenia majątku spółki w toku postępowania karnego, skarżąca nie dysponuje żadnymi środkami na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Również żądanych przez Sąd dokumentów, wobec ich zabezpieczenia w toku prowadzonego postępowania skarżąca nie może przedstawić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwana dalej p.p.s.a ) właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 powołanej ustawy prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która nie posiada żadnych lub wystarczających środków na poniesienie kosztów postępowania. Generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Dlatego tez każdy podmiot wszczynający postępowanie, bądź żądający od Sądu podejmowania określonych czynności winien liczyć się z wydatkami na ten cel. Ewentualne przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od tej zasady, dlatego też prowadzone w tym przedmiocie postępowanie, którego celem jest w istocie przeniesienie na Skarb Państwa obowiązku pokrycia wynikających zeń skutków finansowych, uwarunkowane jest spełnieniem określonych przesłanek. Oceniając zasadność zastosowania wobec skarżącej instytucji prawa pomocy, Sąd nie może pominąć faktu, że poza pismem dotyczącym zabezpieczenia na rachunku bankowym kwoty [...] złotych skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów obrazujących jej sytuację finansową. Nie wyjaśniła, czy w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą uzyskuje jakiekolwiek dochody, ani też w jaki sposób reguluje wynikające z faktu prowadzenia tej działalności zobowiązania. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy, uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżąca nie wykazała bowiem, iż spółka nie dysponuje żadnymi bądź dostatecznymi środkami na poniesienie kosztów postępowania. Ocena taka jest konsekwencją działania skarżącej spółki, która nie dopełniła w sposób należyty obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżąca na podstawie art. 255 p.p.s.a. została wezwana do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów. Podkreślić należy, że przepis art. 255 p.p.s.a. jest nie tylko podstawą prawną dla działań Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy, ale regulacja ta pozwala także ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do stwierdzenia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. O ile zatem nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości, jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku informacji o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z 10 stycznia 2008r., sygn. II FZ 540/07, niepubl.). Powtórzyć należy, że w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy należy wykazać rzeczywistą sytuację majątkową strony, z uwzględnieniem zarówno wydatków, jak i dochodów, która poddana ocenie Sądu może być przyczyną przyznania stronie prawa pomocy. Skarżąca nie może jednak - tak jak to uczyniła w niniejszej sprawie - uchylać się od składania dokładnych oświadczeń i nadesłania materiałów przedstawiających sytuację majątkową, w jakiej się znajduje. Nie przedstawiając pełnej i wyczerpującej informacji na temat sytuacji majątkowej skarżąca spółka utrudniła dokonanie jej pełnej analizy, uniemożliwiając tym samym ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na marginesie Sąd stwierdza, że wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego należy uznać za bezprzedmiotowy wobec faktu, że w niniejszym postępowaniu skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. W tym stanie rzeczy uznać zatem należy, iż skarżąca nie wykazała, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niej prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie przepisu art. 260 w związku z art. 246 § 2 pkt 1 powołanej wyżej ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.