VIII SA/Wa 1063/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] października 2010 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w sprawie odmowy wpisu do ewidencji producentów postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2014 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) I. S. (skarżąca) wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jako podstawę wniosku wskazała, iż prowadzi gospodarstwo domowe z dwójką małoletnich dzieci, a źródłem dochodu jej rodziny jest dochód uzyskiwany z gospodarstwa rolnego w kwocie [...] zł i z działalności gospodarczej w kwocie [...] zł. W części wniosku obejmującej posiadany majątek nieruchomy skarżąca podała, iż posiada dom o powierzchni [...] m², mieszkanie o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1063/13 referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. (data nadania) skarżąca działając przez profesjonalnego pełnomocnika skutecznie wniosła sprzeciw na powołane postanowienie. Uzasadniając złożony sprzeciw skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych mających wpływ na treść orzeczenia poprzez przyjęcie, że aktualna sytuacja materialna, zdrowotna i rodzinna skarżącej nie uzasadnia tego, by nie ponosiła ona żadnych kosztów związanych z wpisem od skargi kasacyjnej. Podała, iż ma na utrzymaniu dwoje dzieci w wieku szkolnym, wobec czego jest zobowiązana do ponoszenia comiesięcznych kosztów związanych z zakupem środków żywnościowych, środków higieny i odzieży. Powyższe w połączeniu z kosztami edukacji dzieci, kosztami bieżącego utrzymania rodziny oraz wydatkami związanymi z prowadzeniem działalność rolniczej i działalności gospodarczej skutkuje uznaniem, że skarżąca nie jest w stanie uiścić opłaty od wniesionej skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), wniesienie w terminie sprzeciwu od postanowienia z dnia 4 czerwca 2014r. spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W orzecznictwie wskazuje się, że posiadanie przez stronę stałych dochodów w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2011 r., II GZ 89/11, LEX nr 783930). Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Z treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, a pomoc ta co do zasady jest stosowana wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Tak więc kryterium finansowe (majątkowe) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na stronie wnioskującej. Możliwość opłacenia tych kosztów musi być także zestawiona z tymi kosztami, których wystąpienie w sprawie jest najbardziej prawdopodobne. Zdaniem Sądu uzyskiwany przez skarżącą dochód zarówno z gospodarstwa rolnego jak i z prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej w łącznej miesięcznej kwocie [...] zł, nie uzasadnia konieczności obciążania budżetu państwa kosztami niniejszego postępowania. Nie jest bowiem skarżąca osobą pozbawioną źródła utrzymania, nie należy do osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej, jej potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone. Skarżąca nie jest osobą znajdującą się w szczególnej trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przerzucenie kosztów postępowania na Skarb Państwa. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.