VIII SA/Wa 1066/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku B. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu B. K. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł brutto, zajętego przez Urząd Skarbowy. W części wniosku obejmującej przedmioty wartościowe skarżąca wymieniła koparko – ładowarkę o wartości [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku skarżąca podała, że poza wynagrodzeniem za pracę osiąga dochód z tytułu działalności gospodarczej, który na dzień 31 października 2014 r. wyniósł [...] zł. Do pisma załączyła zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia za pracę, kserokopie zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego oraz wynagrodzenia za pracę, zeznanie podatkowe za 2013 r. z ujawnionym przychodem w wysokości [...] zł (przy kosztach uzyskania przychodu [...] zł) oraz wyciągi z rachunku bankowego. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04). W pierwszej kolejności podkreślić należy, że skarżąca nie ma nikogo na utrzymaniu i osiąga dochody z dwóch źródeł tj. pracy i działalności gospodarczej, a także dysponuje majątkiem ruchomym o bardzo dużej wartości (...zł). Wprawdzie z załączonych dokumentów wynika, że w październiku 2014 r. zostało zajęte jej wynagrodzenie i rachunek bankowy, niemniej jednak majątek jaki skarżąca posiada zdecydowanie przewyższa dochodzone należności (...zł). Poza tym skarżąca w żaden sposób nie wykazała, aby w dacie rozpoznawania wniosku nie była w stanie wygospodarować kwoty [...] zł tytułem ustalonego w sprawie wpisu od skargi. Dodać również należy, że skarżącą należy traktować jako przedsiębiorcę, a w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotne zatem jest to, że skarżąca uzyskuje przychody z działalności gospodarczej. Uznać zatem należy, że skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, iż nie jest w stanie partycypować w kosztach sądowych. Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.