VIII SA/Wa 1070/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Justyna Mazur, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 8 marca 2017 r. sprawy ze skargi W. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz skarżącego W. R. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Postanowieniem z [...] września 2016 r., po rozpatrzeniu wniosku W. R. (dalej: "skarżący"), Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "DIS", "Dyrektor IS" lub "organ odwoławczy") odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z [...] maja 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. (I – III, VIII – XI). Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Dyrektor IS wskazał między innymi przepisy art. 162 § 1 – 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012, poz. 749 ze zm.; dalej: "Op"). 1.2. Uzasadniając rozstrzygnięcie Dyrektor IS wskazał, że decyzja wymiarowa Naczelnika US zawiera prawidłowe pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia. Przesyłka listowa zawierająca przedmiotową decyzję została zdaniem organu odwoławczego skutecznie doręczona pełnomocnikowi skarżącego [...] czerwca 2016 r., w trybie zastępczym przewidzianym w art. 150 § 2 Op. Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął zatem z dniem [...] czerwca 2016 r. Pełnomocnik skarżącego pismem z [...] sierpnia 2016 r. wystąpił jednak do Dyrektora IS z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wskazał na wadliwość doręczenia decyzji w trybie zastępczym, o którym mowa w art. 150 § 2 Op. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu skarżący złożył odwołanie. Postanowieniem z [...] września 2016 r. Dyrektor IS odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Tego samego dnia wydał odrębne postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Zdaniem organu odwoławczego, w świetle dokonanej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dokumentu urzędowego jakim jest pocztowy dowód doręczenia przesyłki, brak jest podstaw do wniosku, że decyzja, od której skarżący wniósł odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, nie została skarżącemu w sposób prawidłowy, zgodny z art. 150 § 2 Op. Pełnomocnik skarżącego nie przedstawił żadnych dowodów na to, że nie posiada oddawczej skrzynki pocztowej. Wydruk z internetowego systemu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej zawierający zapis "odebranie przesyłki w placówce", gdy doręczenie nastąpiło w trybie zastępczym, nie ma wpływu na wynik niniejszej sprawy. Twierdzenie pełnomocnika skarżącego o wadliwym doręczeniu decyzji, wbrew temu, co wynika z pocztowego dowodu doręczenia przesyłki jako dokumentu urzędowego w rozumieniu przepisów art. 194 Op, nie może zaś zostać uznane za okoliczność świadczącą o braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. 2. Postępowanie sądowe. 2.1. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący, który pismem z [...] listopada 2016 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd") skargę na ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie organu odwoławczego. Występując o uchylenie w całości zaskarżonego aktu, autor skargi postawił zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 122, 187 § 1, 191, 194, 229 i 233 § 2 Op w związku z art. 150 § 2 Op poprzez to, że organ podatkowy nie wykazał ponad wszelką wątpliwość, że operator pocztowy (Poczta Polska) w prawidłowy sposób i skutecznie zawiadomił pełnomocnika skarżącego o istnieniu pisma (przesyłki). W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że pełnomocnik skarżącego nie posiada oddawczej skrzynki pocztowej. Czyli doręczyciel nie dopełnił swojego obowiązku udokumentowania w sposób prawidłowy doręczenia przesyłki listowej poprzez precyzyjne wypełnienie dowodu potwierdzenia odbioru. Tym samym pocztowy dowód doręczenia przesyłki nie odzwierciedla rzeczywistości i nie potwierdza spełnienia wymogów przewidzianych w z art. 150 § 2 Op. Zdaniem skarżącego, organ podatkowy mógł doręczyć decyzję pełnomocnikowi skarżącego za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub w siedzibie organu, zgodnie z art. 144 § 5 Op. 2.2. Odpowiadając na skargę, Dyrektor IS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpił o jej oddalenie. Zarzuty skargi uznał za chybione. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. 4.1. W rozpoznawanej sprawie Dyrektor IS odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika US z [...] maja 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. (I – III, VIII – XI). Uznał bowiem, że decyzja ta została skutecznie doręczona pełnomocnikowi skarżącego (doradcy podatkowemu) w trybie zastępczym, zgodnie z art. 150 § 2 Op. 4.2. Z treści mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów art. 162 Op wynika, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Przepisy § 1-3 stosuje się do terminów procesowych (§ 4). Uprawdopodobnienie jest przy tym środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (W. Siedlecki, Zarys postępowania cywilnego, Warszawa 1968, s. 247). Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet za pomocą największego w danych warunkach wysiłku. Choćby niewielkie niedbalstwo wnioskodawcy uniemożliwia przyjęcie, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się nagłą chorobę, która uniemożliwiła wyręczenie się inną osobą (zob. wyrok NSA z 3 sierpnia 2001 r., I SA/Wr 676/99, niepubl.; przywołany przez B. Gruszczyńskiego [w:] Ordynacja podatkowa. Komentarz, S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; LexisNexis 2007, s. 580). 5. Zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 162 § 1 i § 2 oraz art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 194 § 1 – 3 Op, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wystąpiły zatem przesłanki, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) uppsa, uzasadniające wyeliminowanie tego aktu z obrotu prawnego. Dyrektor IS nie przeprowadził bowiem stosownego postępowania podatkowego celem zweryfikowania twierdzeń skarżącego, który konsekwentnie wskazywał na wadliwość doręczenia jego pełnomocnikowi decyzji wymiarowej organu I instancji w trybie zastępczym, przewidzianym w art. 150 § 2 Op. Nie wyjaśnił, w jaki sposób skarżący ma udowodnić, że jego pełnomocnik nie posiada oddawczej skrzynki pocztowej. Nie przeprowadził dowodu z oględzin budynku (lokalu), w którym rzekomo znajduje się oddawcza skrzynka pocztowa wskazana przez doręczyciela pocztowego w dokumencie urzędowym będącym kluczowym dowodem w sprawie. Nie wystąpił do operatora pocztowego z wnioskiem o przeprowadzenie stosownego postępowania wyjaśniającego. Pominął zatem zastrzeżenie przewidziane w art. 194 § 3 Op, dotyczące możliwości wzruszenia tego, co wynika z dokumentu urzędowego. Odstąpił bowiem od obowiązku przeprowadzenia stosownego dowodu na wskazaną przez skarżącego okoliczność dotyczącą wadliwości pocztowego dowodu doręczenia przesyłki jako dokumentu urzędowego. Pomimo wskazywania przez skarżącego innej okoliczności dotyczącej wadliwego dokonywania przez pracowników operatora pocztowego rejestracji czynności związanych ze sporną przesyłką listową. Wydruk z internetowego systemu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej zawierający zapis "odebranie przesyłki w placówce", gdy doręczenie nastąpiło w trybie zastępczym, nie ma bezpośredniego wpływu na wynik niniejszej sprawy, ale wskazana wadliwość powinna skutkować przeprowadzeniem dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu w postaci spornego pocztowego dowodu doręczenia przesyłki listowej zawierającej decyzję wymiarowa organu I instancji. 6. Skoro istnieją wątpliwości co do skuteczności doręczenia w trybie zastępczym pełnomocnikowi skarżącego decyzji wymiarowej Naczelnika US z [...] maja 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r., to znaczy, że Dyrektor IS co najmniej przedwcześnie wydał zaskarżone postanowienie odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Tym bardziej, że tego samego dnia wydał inne postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Orzeczenia tego rodzaju można bowiem wydać dopiero wówczas, gdy organ podatkowy udowodni, że decyzja wymiarowa, od której odwołuje się skarżący, weszła do obrotu prawnego z uwagi na skuteczne jej doręczenie. Zdaniem Sądu, Dyrektor IS nie wykazał, że ww. decyzja wymiarowa Naczelnika US została skutecznie doręczona pełnomocnikowi skarżącego [...] czerwca 2016 r. w trybie zastępczym, o którym mowa w art. 150 § 2 Op. W realiach niniejszej sprawy nie sposób wykluczyć bowiem takiej oto sytuacji, na którą wskazuje skarżący, że treść pocztowego dowodu doręczenia przesyłki jako dokumentu urzędowego, na który powołuje się Dyrektor IS, nie odzwierciedla rzeczywistości w części dotyczącej spełnienia warunków, umożliwiających stwierdzenie, że doręczenie zastępcze zostało dokonane w sposób skuteczny. Tym samym Dyrektor IS nie wykazał, że istnieje przedmiot postępowania wpadkowego z wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. 7. Za zasadne Sąd uznał zatem zarzuty skargi w części, o której mowa wyżej. Odrębną kwestią jest zasadności składania przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jeżeli termin ten nie upłynął, gdyż decyzja, której dotyczy odwołanie, w świetle argumentacji skarżącego nie weszła do obrotu prawnego. Kluczowe znaczenie należy zatem przypisać kwestii podnoszonej przez skarżącego, dotyczącej skuteczności doręczenia pełnomocnikowi skarżącego decyzji Naczelnika US w trybie zastępczym 8. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ odwoławczy obowiązany będzie uwzględnić powyższe rozważania Sądu. W pierwszej kolejności należy zatem przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe dotyczące kwestionowanych przez skarżącego okoliczności wynikających z dowodu urzędowego w postaci pocztowego dowodu doręczenia przesyłki listowej zawierającej decyzję wymiarową Naczelnika US z [...] maja 2016 r. 7. Mając na uwadze powyższe, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 uppsa, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) uppsa, Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, czyli uchylił zaskarżone postanowienie. O zwrocie kosztów postępowania ([...] zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi, jak w punkcie drugim sentencji wyroku) Sąd orzekł zaś na mocy przepisów art. 200, art. 205 § 1 i art. 210 § 2 uppsa.