VIII SA/Wa 1081/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi I. S. i J.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości osiągniętego dochodu w 2010 r. postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Wyrokiem z dnia 24 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. i I. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W.. W dniu [...] listopada 2015 r. wpłynął do Sądu wniosek J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. W uzasadnieniu podniósł, że pięcioosobowa rodzina (w tym troje małoletnich dzieci) utrzymuje się z niskodochodowej działalności gospodarczej skarżącego ([...] zł miesięcznie) oraz zasiłku dla bezrobotnych żony i zasiłku rodzinnego ([...] zł), zaś stałe wydatki (energia, woda, gaz, telefon, internet, paliwo do samochodów, bilety miesięczne) wynoszą ok. [...] zł. W części wniosku obejmującej posiadany majątek wymienił dom – [...] m², drugi dom – [...] m² pozyskany w drodze darowizny i pozostający w wyłącznej dyspozycji matki skarżącego oraz dwa samochody osobowe [...] z 2001 r. i [...] z 2006 r. W wyniku wezwania do uzupełnienia wniosku skarżący złożył zeznanie podatkowe za 2014 r., z wykazanym przychodem w wysokości [...] zł oraz wyciągi z rachunków bankowych małżonków. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bez dochodu, majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04 ). Z treści wniosku i załączonych dokumentów wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, która wbrew twierdzeniom nie należy do niskodochodowych (przychód za 2014 r. wyniósł [...] zł) Należy zatem traktować go jako przedsiębiorcę, a w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotne zatem jest to, że skarżący uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na określonym poziomie. Również żona skarżącego posiada aktualnie stały dochód w wysokości ok. [...] zł. Trudnej sytuacji finansowej rodziny nie potwierdza także analiza operacji na rachunkach bankowych obojga małżonków. Rodzina nie ma trudności z realizowaniem bieżących zobowiązań, posiada ponadto określony majątek – dwa domy, dwa samochody osobowe. W tych okolicznościach wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Odnośnie natomiast wniosku o ustanowienie doradcy podatkowego to zauważyć należy, że w dniu [...] listopada 2015 r. skarżący udzielił pełnomocnictwa doradcy podatkowemu z wyboru, który w jego imieniu sporządził i wniósł skargę kasacyjną, zatem w tej części wniosek także nie mógł być uwzględniony, gdyż skarżący posiada już pełnomocnika. Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.