VIII SA/Wa 1086/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K.D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2013 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia 30 stycznia 2014 r. (data złożenia na biurze podawczym Sądu) K. D. (skarżący) wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Jako podstawę wniosku wskazał, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a źródłem jego dochodu jest wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w wysokości około [...] zł brutto. Podał, iż poza wydatkami z tytułu opłat i kosztów utrzymania ponosi także koszty dojazdu do pracy w W. w wysokości około [...] zł miesięcznie. Jednocześnie w miarę możliwości pomaga córce, która samotnie wychowuje troje dzieci. W części wniosku obejmującej posiadany majątek nieruchomy skarżący podał, iż posiada dwa mieszkania o powierzchni [...] m² i [...] m² (z których to drugie które zajmuje córka). Wskazał nadto, że posiada akcje pracownicze [...] o wartości [...] zł. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1086/13 referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 3 marca 2014 r. (data nadania) skarżący skutecznie wniósł sprzeciw na powołane postanowienie wnioskując o przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie. Skarżący podał, że nieporozumieniem jest porównywanie ponoszonych przez niego kosztów i opłat do wskazanego we wniosku dochodu brutto. Jest to bowiem dochód średni, a faktycznie wypłacane mu wynagrodzenie wynosi około [...] zł. Z kolei fakt posiadania dwóch mieszkań powoduje tylko obciążenie go kosztami na rzecz spółdzielni mieszkaniowej i podatkiem. Posiadane przez niego zasoby pieniężne porównał jako analogiczne do karty kredytowej, bo jakiekolwiek ich uszczuplenie powoduje obowiązek zapłaty dodatkowego podatku. Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), wniesienie w terminie sprzeciwu od postanowienia z dnia 18 lutego 2014 r. spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W orzecznictwie wskazuje się, że posiadanie przez stronę stałych dochodów w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2011 r., II GZ 89/11, LEX nr 783930). Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a pomoc ta co do zasady jest stosowana wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Tak więc kryterium finansowe (majątkowe) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na stronie wnioskującej. Możliwość opłacenia tych kosztów musi być także zestawiona z tymi kosztami, których wystąpienie w sprawie jest najbardziej prawdopodobne. Zdaniem Sądu uzyskiwany przez skarżącego stały dochód z tytułu zatrudnienia w wysokości brutto około [...] zł (około [...]zł netto) miesięcznie, nie uzasadnia konieczności obciążania budżetu państwa kosztami niniejszego postępowania. Nie jest bowiem skarżący osobą pozbawioną źródła utrzymania, nie należy do osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej, jego potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone. Przede wszystkim jednak skarżący posiada dodatkowe akcje pracownicze o wartości [...] zł, co w zasadzie czyni wniosek całkowicie niezasadnym. Kwota ta bowiem wielokrotnie przekracza wysokość kosztów do jakich skarżący jest zobowiązany ([...] zł tytułem wpisu od skargi). Skarżący nie jest osobą znajdującą się w szczególnej trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby nawet w części przerzucenie kosztów postępowania na Skarb Państwa. Podkreślić w tym miejscu dodatkowo należy, że dla spełnienia przesłanek uzasadniających ustanowienie w ramach prawa pomocy pełnomocnika z urzędu bez znaczenia pozostaje stopień skomplikowania sprawy, czy też nieznajomość przez stronę przepisów prawa. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.